Qädirdanlar qerimisun hayatta

0
771 ret oqıldı

«Uyğur avazi» gezitiniŋ moşu jilniŋ 22-noyabr' küni çiqqan sanini kšzdin käçürüvetip, bir täbriknamiğa kšzüm çüşüp qaldi. U jutdaşlar Abliz aka bilän Çimängül hädiniŋ yätmiş yaşqa toluşiğa munasivätlik çiqqan mäşräp ähli bilän bala-çaqiliriniŋ, şundaqla jutdaşliriniŋ sämimiy täbrik-tiläkliri ekän. Tävällud egiliriniŋ mundaq salapätlik yaşqa yätkänligigä sšyündim. Şuniŋ bilän birqatarda, yätmişniŋ davaniğa çiqqanliğiğa qarimastin, çoŋ bilän çoŋçä, yaş bilän yaşçä bolup, qoyuq arilişip jürgänligi häväsimni qozğidi.

Abliz aka Hosmanov Ğulҗa şähiridä tuğulup Qorğasmazar yezisida çoŋ bolğan. On bäş yeşida ata-anisi bilän Qazaqstanğa kšçüp çiqidudä, Yarkänt şähirigä orunlişidu. S.Kirov namidiki (hazirqi H.Hämraev namidiki) uyğur ottura mäktivini tamamlap, üç jilliq härbiy hizmitini štäp, jutqa qaytip kälgändin keyin, şähärdiki qisqa muddätlik şoferlarni täyyarlaydiğan kursta oquydu. Äynä şu atmişinçi jilliridin tartip ta hšrmätlik ämgäk däm elişiğa çiqqiçä bolğan ottuz jil җäriyanida şofer bolup işläydu. 1978-jili ailäviy şaraitqa bola Almuta şähirigä kšçüp kälgändin keyinmu šz käspidin qol üzmäydu. Täbiitidin oçuq kšŋül, huş muamililik bolğaçqa, qäyärdila işlimisun, işdaşliriniŋ çoŋqur izzät-hšrmitigä bšlinidu.

Bularni täpsiliy eytivatqanliğim, aridiki yaş ayrimçiliğiğa qarimastin, izdinip, arilişip jürgänligimizdindur. Uniŋ müҗäz-hulqiniŋ kšp җähätliridin ülgä-ibrät elişqa turarliq. Bolupmu millätpärvärligini, hälqimizniŋ täğdir-qismitigä kšyünidiğanliğini tilğa almay mümkin ämäs. Ana җämätidin hälqimizniŋ şanliq pärzändi Ähmätҗan Qasimiyniŋ räpiqisi Mahinur hanimğa tuqqançiliği bolğaçqimekin, millitimizgä munasivätlik gäp çiqip qalsa, içivatqan tamiğini untup qalidu. Öziniŋ qatardiki şofer bolup štkänligigä qarimastin, qoyuq izdiniş, siylişip jürgän dost-yaränliri arisida kšzgä kšrüngän ziyalilirimizniŋ az ämäs ekänligi äynä şuniŋdin bolsa keräk.

Mundaq adämlär bilän arilişip, sirlişip jürmäklik kişigä hšzür-halavät beğişlaş bilän billä, izgü oy-armanlarnimu oyğitidekän.

Çimängül hädä Qasimova Yarkänt täväsidiki qedimiy jutlardin bolğan Avat yezisida kämbäğäl-dehan ailisidä duniyağa kälgän. Baliliği uruşniŋ eğir zärdavi hšküm sürüvatqan jillarğa tap bolğaçqa, miŋ bir җapa-mäşäqätlärni baştin käçürüp, çoŋ bolidu. Uniŋ üstigä, Pänҗim yezisiğa kšçüp kelip, birinçi sinipqa kirgändä, anisi Güşädäm duniyadin štidu. Atisi Qasim häm ata, häm ana bolup qalidu, amma şuniŋdimu baliliriniŋ oquşiğa alahidä kšŋül bšlüp, buniŋ üçün qolidin kelişiçä imkaniyät yaritidu. Çimängülni yättinçi sinipni pütirişi bilänla qolidin yetiläp, Yarkänt pedagogikiliq uçiliöesiğa elip kälgänligimu äynä şuniŋdin edi. «Qizim, sizniŋ oqup, muällim boluşiŋiz keräk», degän ata sšzi helimu yadida.

Oquşqa çüşüp, tirişip-tirmişip oquş nätiҗisidä toptikila ämäs, uçiliöediki älaçi oquğuçilar sepidin orun alğanliği vä  juqurilitilğan stipendiyagä sazavär bolğanliği äynä şu ata väsiyitini yärdä qoymiğanliqniŋ ispatidur. Äpsuski, tšrtinçi kursta oquvatqan çeğida šyniŋ mäzmut çinari bolğan atisidin ayrilip, hädisi häm ikki inisi bilän qalidu, turmuş-tirikçiliktiki qiyinçiliqlar üstigä qara jitimçiliqniŋ därdi qoşulup, Çimängül az qalğan oquşini taşlaş qarariğa kelidu. Biraq mäzkür bilim därgahidiki oqutquçilarniŋ äqil-mäslihiti bilän buniŋğa barmay, tehimu zor intiliş bilän oqup, uçiliöeni äla bahalarğa tamamlap çiqidu. Özi bilim alğan Pänҗim yättä jilliq (hazirqi A.Rozibaqiev namidiki) mäktäptä pedagogikiliq paaliyitini başlaydu. Mäktäptiki iҗadiy muhit, sabiq ustazliriniŋ härtäräplimä ğämhorluği, җavapkärligi üstün sahaniŋ qir-sirini az vaqit içidila mukämmäl šzläştürüp ketişigä türtkä bolidu.

Abliz aka bilän turmuş qurğan 1967-jilidin keyinki iş-paaliyiti Yarkänt şähiridiki Abay vä Җambul namidiki mäktäplärdä utuqluq davamlişidu. Ailiniŋ Almuta şähirigä kšçüp kelişigä munasivätlik «Jazuşı» näşriyati uyğur redaktsiyasidä korrektor bolup bäş jil işläydu. Sšzara şuni eytip ketiş keräkki, işbilärmän adämlär qaysila sahada bolmisun, šzigä yol tepip ketäläydekän. Çimängül hädä baliliğidin vuҗudiğa muҗässämlängän tirişçanliği vä täläpçanliği arqisida näşriyattimu bäş jil davamida muvappäqiyätlik paaliyät elip bardi. Nätiҗidä ana tilimizda näşir qilinğan kitaplarniŋ hatasiz, härҗähättin süpätlik çiqişiğa  bir kişilik hässisini qoşuşni bildi.

Keyinki jillarda yänila şu ata väsiyitigä ämäl qilip, tallavalğan käspigä bolğan sadaqitini yoqatmay, A.Rozibaqiev namidiki mäktäp-gimnaziyadä on jildin oşuq vaqit başlanğuç sinip muällimi bolup işläp, 1994-jili hšrmätlik ämgäk däm elişiğa çiqti. Şundaq qilip, ilgiri-ahiri bolup pedagogika sahasida 35 jil paaliyät jürgüzüp, miŋliğan şagirtliriniŋ hayattin munasip ornini tepişiğa layiq hässisini qoşti.

Akimiz bilän hädimiz biraz kam yerim äsir mabaynida bir šyniŋ çiriğini yeqip, tšrt pärzänt kšrüp, qatarğa qoşti. Ularniŋ ikkisi aliy bilimlik, qalğini mähsus ottura mälumatqa egä mutähässislär. On nävrisi bilän ikki çävrisi ularniŋ Alla nesip ätkän kšŋül huşluği.

Abliz aka pursitini tapsila Yarkäntkä kelip ketidu. Äynä şundaq päytlärdä qädirdanlardäk kšyüşüp, arilişimiz. Bumu bir ğenimät dämlär bolğaçqa qädrigä yetip, «Qädirdanlar qerimisun hayatta» degüm kelidu.

Nurähmät ÄHMÄTOV.

Yarkänt şähiri.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ