Faina Ranevskaya däptekän

0
579 ret oqıldı

Ataqliq sän°ätkar, onliğan spektakl' vä kinofil'mlarda nurğunliğan rol'larni oyniğan, SSSR häliq artisti Faina Ranevskaya (1896 — 1984) päqät talantliq aktrisa bolupla qalmay, şundaqla sšzgä çevär, çaqçaq-häzilniŋ mahiyitini çoŋqur çüşinidiğan, hazirҗavap yarqin şähs bolğan edi. Uniŋ yumorğa tolup-taşqan, bäzidä bäkmu külkilik, bäzidä muŋluq hekmätliri Rossiya fol'kloriniŋ tärkiviy qismiğa aylandi. Tšvändä oqurmänlär diqqitigä äşu sän°ätkarniŋ bir türküm aforizmliri bilän u šzi toqup çiqarğan lätipilirini havalä qilivatimiz.

Qeriliq zerikärlik iş, amma u uzaq yaşaşniŋ birdin-bir amili.

***

Pütkül hayatimni ahmaqlarçä yaşap štküzüşkä äqlimniŋ yätkänligini qarimamsiz.

***

— Faina Georgievna, šziŋizni qandaq his qilivatisiz?

— Män šzämni dayim his qilimän, amma bäkmu naçar his qilimän.

***

Män şunçilik qerip kättimki, hätta hatirilirimnimu untuşqa başlidim.

***

Hiyalliriŋiz pat-patla baliliq, yaşliq dävirliriŋizgä atlinidiğan bolsa, bu hayatiŋizniŋ ayaqlişip qalğanliğiniŋ birinçi bälgüsi.

***

Һayat deginimiz bu šlüm bilän ayaqlişidiğan täҗribä.

***

Män şunçilik däriҗidä qerip, qabiliyitim yoqilişqa başlidimu yaki hazirqi yaşlar tamamän başqa nemidin tšrälgänmu! Ägär män ilgiri ularniŋ soalliriğa nemä däp җavap berişni bilmigän bolsam, hazir hätta nemä häqqidä soravatqanliğinimu çüşinälmäymän.

***

Bügün šzämniŋ «däsläpki muhäbbitimni» uçritip qaldim. Öz vaqtida qandaq kelişkän jigit edi, ändi bolsa, sün°iy çişlirini paqiritip, makaşlap, aranla sšzläydu. Һär ikkimiz šzimizniŋ qeriliğini haya kšrüp, iza tartip kättuq.

***

Şšhrät qazanğan adämniŋ hämrasi — yalğuzçiliq.

***

Bu hayatta semiz ayallar bolmaydu, ularğa päqät bäzi kiyimlär tar kelip qelişi mümkin.

***

— Faina Georgievna, qaysisi äqilligiräk — ärlärmu yaki ayallarmu?

— Ayallar äqilligiräk. Siz šmriŋizdä är kişiniŋ ayaqlirini çirayliq däp beşini yoqitip qoyğan birär ayalni kšrdiŋizmu?

***

— Äqillik adämniŋ danişmändin pärqi nemidä? — däp soraptu kimdu-biri Ranevskayadin.

— Äqillik adäm muräkkäp väziyättin qandaq qilip çiqip ketişni bilidu, danişmän heçqaçan mundaq väziyätkä duçar bolmaydu.

***

— Nemişkä ayallar vaqtini asasiy җähättin šziniŋ päm-parasitini rivaҗlanduruşqa ämäs, bälki taşqi qiyapitini yahşilaşqa beğişlaydu?

— Uniŋ sävävi, ärlärniŋ arisida äqilliklärgä nisbätän qarğularniŋ sani bäkmu az.

***

— Faina Georgievna, sizniŋ pikriŋizçä, qandaq ayallar ärlirigä nisbätän sadiq bolup hesaplinidu — teni aqlarmu yaki qarilarmu?

— Çeçi aqarğanlar.

***

Ayallarniŋ ärlärgä nisbätän keyiniräk šlüşiniŋ sävävi şuniŋdiki, ular qäyärgila bolmisun keçikkini keçikkän.

***

Һayat bäkmu qisqa, şuŋlaşqa uni dietilarğa, qizğançuq ärkäklärgä vä naçar käypiyatqa särip qilişniŋ haҗiti yoq.

***

— Siz nemişkä hatirilärni yazmaysiz? — däp soraptu Ranevskayadin.

— Һayat meniŋ şunçilik vaqtimni elivatiduki, şu säväptin uniŋ  toğriliq yezişqa zadila vaqit tapalmayvatimän.

***

Һazirqi teatrğa män yaşliğimda abortqa, qeriğinimda çişimni julğuzuşqa qandaq barğan bolsam, şundaq berivatimän.

***

Bir närsini zadila çüşinälmäymän — adämlär šzliriniŋ kämbäğäl ekänligidin iza tartidu, amma bayliğidin iza tartivatqan heçkim yoq.

***

Һazirqi akterlar ünsiz turuşni bilmäydu. Eytmaqçi, ular hätta sšzläşnimu bilmäydu.

***

Ranevskaya qiş päslini yahşi kšrmätti. Şuŋlaşqa: «Gitlerni qançä šç kšrsäm, qişnimu şunçä šç kšrimän», dätti u.

***

Nurğuni šziniŋ taşqi qiyapitidin änsiräydu. Äqil-hoşiniŋ qandaq ekänligidin änsirävatqan birmu adämni uçratmaptimän.

***

Äŋ yahşi dieta — heç nemä yemäslik.

***

Yaş artist qizğa:

—            Qädirdanim, ägär artuq salmiğiŋizni taşlap, oruqliğiŋiz kälsä, tamaqni äynäkniŋ aldida qep-yaliŋaç turup içiŋ.

***

Şundaq adämlär barki, bäzidä ularniŋ aldiğa kelip, «meyisiz yaşaş eğir ämäsmu?» däp soriğiŋiz kelidu.

***

Üç ähvalda ahçiğa oynaşqa bolidu: 1. Ägär qabiliyitiŋiz vä ahçiŋiz bolsa; 2. Ahçiŋiz yoq, amma qabiliyitiŋiz bolsa; 3. Qabiliyitiŋiz yoq, amma ahçiŋiz bolsa.

***

Bir küni qeri dosti Ranevskayadin soraptu:

—            Faina, eytqina, zamaniviy meditsininiŋ utuqlirini nemä bilän dälilläp berişkä bolidu?

—            Şähsän män uni birla närsä bilän dälilläp bärgän bolar edim. Yaş çeğimda eniq diagnoz qoyuşi üçün män här qetim vraçlarniŋ aldida qep-yaliŋaç däriҗidä degidäk yeşinättim, hazir bolsa, ularniŋ diagnoz qoyuşi üçün päqät tilimni kšrsitiş bilänla çäklinimän.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ