Һämra qilip iradä vä ümütni

0
709 ret oqıldı

Barliq kiçik peyil adämlärgä ohşaş, Uyğur nahiyäsidiki Kiçik Dehan yeza okrugi hakimiyitiniŋ yetäkçi mutähässisi Adilҗan Abdullam oğli Һämraev šzi toğriliq nahayiti kam gäp qilidu. Mabada kšrüşüp qalğidäk bolsaq, «Äl qatari işlävatimiz, başqilardin kam yerimiz bälki bardu, amma artuqçiliğimiz çağliq», degängä ohşaş umumyüzlük sšzlär bilänla çäklinidu. Äslidä uniŋ täğdiri, besip štkän hayat yoli, müҗäz-hulqi vä uniŋ millätpärvärlik päziliti alahidä diqqätkä sazavär häm kšp җähättin ülgilik.

Kiçik Dehan yezisida pärzäntlirini šz dävriniŋ aŋliq adämliridin qilip qatarğa qoşqan aililärniŋ biri — Abdullam ata bilän Һepizäm aniniŋ ailisi. Abdullam ata mutähässisligigä bağliq nahiyäniŋ kšpligän jutlirida muällim, andin mäktäp mudiri bolup işligän. U maaripni җanlanduruş, җay-җaylarda mäktäplärni täşkil qiliş ohşaş muhim işlarğa paal qatnaşqan märipätçilärdin edi. Һepizäm ana bolsa, dävir rohiğa ün qoşup, ämgäk qilğan. Һär ikkisi tškkän tär bilän qilğan ämgäkniŋ äҗrini kšrmäy, yoruq duniya bilän bäk ätigän vidalaşti.

Bu künlärdä atmişniŋ davaniğa kštirilgän Adilҗan Һämraev mana moşundaq ülgilik ailidä duniyağa kälgän. Uniŋ baliliq dävri intayin җapaliq štti. Atisidin kiçik jitim qalğan u eğir ağriqtin keyin mäyip bolup qaldi. Davalaş üçün jiraq şähärlärgä apirip, çoŋ mutähässislärgä kšrsitiş haҗät edi. Amma Һepizäm ana sšyümlük pärzändiniŋ kšzidin neri boluşini halimidi. Aqivät, barliq rohiy, җismaniy azapni yeŋiş üçün ikki qoltuq tayaq uniŋğa hämra vä iradä bolup qaldi.

Bäzidä oylap qalimän. Һärqandaq zamanda adämlär šziniŋ beşiğa çüşkän därt-qayğuni yeŋişta moşu Adilҗan akiğa ohşaş iradisi küçlük, heçqaçan rohiy çüşkünlükkä berilmäydiğan, keläçäkkä bolğan qät°iy işänçisini yoqatmaydiğan insanlarğa tayinip, ülgä alidiğan ohşaydu.

Adilҗan Һämraev yezidiki ottura mäktäpni äla bahalar bilän tamamlidi. 1972-jili Taşkänt şähirigä berip, yeza egiligi institutiniŋ ihtisat vä planlaş fakul'tetiğa oquşqa çüşti. 1977-jili jutiğa qaytip kelip, däsläp nahiyä märkizi — Çonҗa yezisida kommunal-egilik karhanisiğa ihtisatçi bolup işqa orunlaşti. 1978-jili Kiçik Dehan yezisidiki «Oktyabr'» kolhoziğa baş ihtisatçi bolup ävätilişi, sšzsizki, uniŋ mutähässis süpitidä juquri däriҗigä kštirilginidin dalalät berätti. Jigirmä jildin oşuq çoŋ egilikniŋ maliyä vä ihtisat işlirini başqurğan Adilҗan aka Һämraevniŋ qançilik däriҗidä ünümlük ämgäk qilişiğa çšküp oltiriş haҗät ämäsqu däymän.

Bizdä egiz minbärlärdin šzini sšz yüzidä vätänpärvär dahi kšrsitip jürgänlär yetärlik. Lekin kšpçiligimiz ämäliyatta şu sšzniŋ qädir-qimmitini yoqitip jürimiz. Adilҗan Һämraev häqqidä sšz qilğanda tamamän äksi täsirat qalidiğanliğini alahidä täkitligän bolar edim. Uniŋ šz pikrini dälliŋ vä ärkin yätküzüşi sšhbätdaş süpitidä kšŋülgä qonupla qalmay, bälki biliminiŋ härtäräplimä çoŋqur, käŋ dairilik boluşi šzigä härqandaq kişini mäptun qilivalidu. Jutida härhil mädäniy çarä-tädbirlär štküzülgändimu Adilҗan akiniŋ şu işniŋ beşida boluşi zor etivar-ehtiramğa egä.

Şuni alahidä täkitläş keräkki, Adilҗan akida milliy ädäbiyatqa, mätbuatimiz bilän tarihimizğa bolğan qiziqiş, häväs mäktäptä oqup jürgän päytliridä oyğanğan edi. Bu sšzümgä Adilҗan Һämraevni bilidiğanlar, uniŋ härhil jillarda nahiyälik «İli vadisi» vä җumhuriyätlik «Uyğur avazi» gezitlirida besilğan maqalä-oçerklirini, iҗtimaiy turmuşqa ait yezilğan problemiliq maqalilirini oquğan gezithanlar yahşi kepil, däp oylaymän. Qazaqstan Җumhuriyiti mustäqilliginiŋ jigirmä jilliğiğa beğişlanğan publitsistikiliq maqalisi oqurmänlär arisida käŋ inkasqa egä boldi vä mäzkür maqalä «Uyğur avazi» geziti täripidin uyuşturulğan konkursta mukapatliq orunğa munasip däp tepildi.

Biz kiçik çağlarda jutumizda toy-tškünlär nahayiti kšŋüllük štidiğan. Näğmä-nava, oyun-külkä vä huş çaqçaqlar bilän härqandaq «tağmälisi» tün yerimiğiçä sozulatti. Yadimda saqlinip qalğini, äynä şundaq hoşalliq künlärdä Adilҗan aka qoliğa ravavini elip, härqandaq sazğa җor boluş bilän billä häliq nahşilirini babiğa yätküzüp orunlatti. Һazirmu u ravavini qolidin taşliğini yoq. Äl-ağinilär җäm boluşqan mäşräp-sorunlarda, ailäviy oltirişlarda nahşa-sazlardin çaçqa çeçip, dillarğa aram beğişlaydu…

Һä, mäşäqätsiz halavät yoq. Adilҗan aka üçün halavät uniŋ ailisi, qerindaş, äl-ağiniliri. U ailidimu amätlik ata, qädirdan bova. Ömürlük җüpti ustaz Sahinur Abdurahmanova ikkisi Batur, Muqäddäs, Murat isimliq üç pärzäntni tärbiyiläp qatarğa qoşti. Ular aliy oquş orunlirini tamamlap, hayatta šz orunlirini tapti.

Qutluq šyniŋ nurluq çiriğini šçärmäy, biridin biri tatliq ältäk nävriliriniŋ qiziğini kšrüp yaşavatqan Adilҗan aka bilän räpiqisi Sahinur hädigä mustähkäm salamätlik, uzaq šmür tiläymiz.

Şämşidin AYuPOV.   

Bälüşüş

Javap qalduruŋ