Äҗri untulmaydu

0
494 ret oqıldı

Bäzidä ançä jiraq ämäs štmüşkä kšz taşlisam, yeŋiliq-šzgirişlär, bärpakarliq işlar az ämäs ekän. Biraq, äpsus, җudaliq-paҗiälärmu yetip-aşidu. Tosattin kelidiğan qaram äҗäl yaş-qeriğa baqmay, qançä-qançä adämlärni šziniŋ qaraŋğu qoyniğa elip kätti desiŋizçu. Päqät šzämniŋ tonuş-bilişlirimniŋ arisidin baqiliq bolğanlarni sanap kšrsäm, jürigim sançiydu. Şularniŋ arisida hazir yoqluği bilinivatqan qädinas jutdişim Һakimҗan Bäkri oğli Daurovmu bar.

Qäddi-qamiti kelişkän, salamätligigä şikayät qilmaydiğan Һakimҗan šlüm şäpisini säzgänmu? Yaq, u šzi baş bolup, sabiq sinipdaşliriniŋ 45 jilliq uçrişişiniŋ täyyarliğini kšrüvatqan bir päyttä täsadipi vapat boldi. Һä, adämlär arman-mähsätlirigä yätmäy štidiğan duniya ekän, bu! Ägär Һakimҗan hayat bolsa, umu moşu jilniŋ 2-aprel' küni šziniŋ şanliq 70 yaşliq toyini käŋ dästihan yeyip štküzgän bolar edi. Biraq täğdir uniŋğa altä jil kam hayat bärdi.

Һakimҗan Daurov Җoŋğar Aliteğiniŋ etigidiki Nadäk yezisida 1942-jili dehan ailisidä duniyağa kälgän. U meniŋ jutdişim. Şuŋlaşqa Һakimҗanniŋ äҗdatlirinimu yahşi bilimän. Һämmisi kšz aldimğa gävdilinip turidu.

Һakimҗanniŋ bovisi Davur aka bir äsir yaşiğan kişi, uniŋ pütkül šmri ämgäk bilän štti. Jigirminçi äsirniŋ 30-jilliri tuğulğan jutida «Qizil batraq» (keyinki Kirov namidiki kolhoz) yeza egiligi artelini täşkil qilip, uniŋ ihtisadini yüksäldürüş yolida җapakäşlik ämgäk qildi. Atiniŋ yolini pärzäntliri davamlaşturdi. Şularniŋ içidä tunҗisi Bäkri Daurovniŋ orni šzgiçä, u ismi nahiyä däriҗisigä tonulğan päm-parasätlik täşkilatçilardin boldi, kolhoz quruluşiniŋ şu eğir jillirida yeza keŋişini başqurup, terilğu brigadisiğa yetäkçilik qildi vä başqimu mäs°ul väzipilärniŋ hšddisidin şäräp bilän çiqti. Bäkri aka sšzgä çeçän, adämlär diliğa yol tapalaydiğan, ularni ästaidil ämgäkkä säpärvär qilalaydiğan täҗribilik täşkilatçi edi.

Uluq Vätän uruşi başlanğanda Bäkri akimu bir top jutdaşliri bilän däsläpkilärdin bolup mäydanğa atlandi. U kšpligän şiddätlik җäŋlärgä qatnişip, җasarät kšrsätti, mäydisini orden vä medal'lar bilän bezäp, Ğalibiyät bilän jutiğa aman-esän qaytip kelip, yänä teçliq ämgäkkä qizğin arilişip kätti. Biraq u ançä uzaq yaşimidi, 60tin alqiğanda hayat bilän vidalaşti. Eytmaqçi, biyil Bäkri akiniŋ tuğulğiniğa 100 jil tolidu. Atiniŋ şäräplik ämgäk yolini tšrt pärzändi davamlaşturdi. Ularniŋ biri biz gäp qilivatqan Һakimҗan Daurov.

U 1961-jili  Yarkänt şähiridiki Kirov (hazirqi H.Һämraev) namidiki uyğur ottura mäktivini ülgilik tamamlaydu. U jilliri aliy oquş orunliriğa çüşüş üçün ikki jilliq ämgäk staji täläp qilinatti. Şuŋlaşqa Һakimҗan täŋtuşliri Ärkin Mäşräpov, Svetlana Һezimova, Rimma Äysarova, Tursun Һosmanov vä başqilar bilän Kalinin namidiki kolhozda kšmüqonaq šstürüş hahişini bildüridu. Egilik rähbärligi yaşlarniŋ bu başlanmisini qizğin qollap, ularğa qolliridin kelidiğan yardämlirini kšrsitidu. Şundaq qilip, tüläklärdin tärkip tapqan yeŋi zveno täşkil qilinidu. Uniŋğa yetäkçilik qiliş Һakimҗanğa jüklinidu. Çünki uniŋ vuҗudidimu, huddi dadisi ohşaş, işçanliq, täşkilatçanliq käbi qabiliyätlär moҗut edi. Şu jilila yaşlar yahşi nätiҗigä qol yätküzüp, mäҗburiyättikidin on bäş tsentner oşuq taza dan yetiştüridu. Bu toğriliq hävär här yan taraydu. Һätta mäzkür zveno häqqidä maqalä җumhuriyätlik «Leninskaya smena» gezitida süriti bilän birinçi bätkä besilidu. Bu utuq yaşlarğa yeŋiçä küç-ğäyrät beğişlaydu. Biraq ularniŋ işi davamlaşmay qalidu, sävävi, zvenodiki jigitlär şu jili härbiy hizmätlirini štäşkä atlinidu. Җümlidin Һakimҗanmu üç jil härbiy borçini äla štäp, yänä bir çiniqiş mäktividin štidu.

Һakimҗan Daurov armiya sepidin kälgändin keyin kolhozda yänä biläk türüp işqa kirişip ketidu. Bir näççä jil hesapçi vä başqa işlarni atquridu, andin egilik komsomol täşkilati kativi hizmitigä tayinlinidu. Çünki u jilliri egilik işläp çiqirişida komsomol-yaşlar asasiy küç hesaplinatti, ularğa qabiliyätlik täşkilatçi lazim boluvatatti. Һakimҗan şu juquri işänçä hšddisidin çiqişqa tirişidu. Öziniŋ küç-quvitini yaşlarniŋ aktivliğini aşuruşqa, ularniŋ arisida säyasiy-tärbiyä işlirini җanlanduruşqa, sän°ät häväskarlar šmäklirini quruşqa, sportniŋ här hil sektsiyalirini uyuşturuşqa vä başqimu väzipilärni ämälgä aşuruşqa säpärvär qilidu. Nätiҗidä dehançiliq vä çarviçiliq işlirini asasän yaşlar šz qolliriğa alidu, zvenolar qatari kšpiyidu, çarviçiliqni sanaät asasida täräqqiy ätküzüş qolğa elinip, yaşlardin tärkip tapqan «Uçqun» qoy bodaş brigadisi uyuşturulidu.

Ötkän äsirniŋ 70-jilliri җumhuriyitimiz boyiçä qoy sanini 50 millionğa yätküzüş väzipisi alğa sürülgänligini çoŋ ävlat yahşi bilidu. Şuŋlaşqa barliq nahiyälärdä, egiliklärdä qoy egiligini tez täräqqiy ätküzüş yšnilişidä ämäliy işlar qolğa elinidu. Şuniŋ üçün bu sahağa tallanğan mutähässis-täşkilatçilar ävätilidu. Sinaqlardin štkän Һakimҗanğimu yänä işänçä kšrsitilip, uniŋğa egilikniŋ birinçi qoy fermisini başquruş väzipisi tapşurulidu. Һakimҗan jigirmä jildin oşuq vaqit moşu işni atqurup, işänçä hšddisidin şäräp bilän çiqidu. Arida Taldiqorğan zooveterinariya tehnikumini sirttin oqup, pütiridu. Ästaidil ämgigi etivarğa elinip, Һ.Daurov 1988-jili «Ämgäktiki җasariti üçün» medali bilän täğdirlinidu, alğan başqimu mukapatliri az ämäs.

Zaman šzgärgändin keyin, tädbirçan insan Һakimҗan Daurov šz ülüşi hesaviğa dehan egiligini täşkil qilidu vä tiҗarät bilän şuğullinidu. Buniŋğa oğullirinimu ügitip, miras qilip qaldurdi. Moşundaq yetilip, tinimsiz iş-härikättä jürgän bir päyttä, juqurida eytqinimizdäk, tuyuqsiz vapat boldi. Biraq uniŋ šyiniŋ çiriği šçkini yoq, vapadar räpiqisi, peşqädäm ustaz Memanqiz ailiniŋ bärikitini kättürmäy, pärzäntlirigä, nävrilirigä ata häm ana, bova häm moma süpitidä mehir-eqidisini tšküp, ularnimu izgülüklärgä dävät qilip yaşavatidu.

Abdukerim TUDİYaROV.

Panfilov nahiyäsi.


 

Bälüşüş

Javap qalduruŋ