Bahardin bährimän boluŋlar

0
562 ret oqıldı

Abliz ҺEZİM/Män quyaşni yahşi kšrimän

Män quyaşni yahşi kšrimän. Һärqaçan uni mädhiyiläp jürimän. Biraq, uniŋdin bolsam jiraq, ayrilimän täptimdin, yeqinlaşsam, äptimdin…

Bahar şamili

Bahar şamili täbiätni tazilaydu. Täbiätniŋ tap-taza boluşini arzulaydu. «Şuŋlaşqa, — dedim šzämgä-šzäm, — sänmu pikir eqinliriŋ bilän kšŋül gülşänlirigä şirildap kir. U yärdä qalmisun desäŋ, paskiniçiliqtin iz heçbir».

Bahardin bährimän boluŋlar

Qarlarhštmä-tšşük bolup ketiptu, huddi oqlar teşivätkän tamdäk, muzlar parçä-parçä bolup ketiptu, huddi mäsniŋ qolidin çüşkän kätkän bokal-җamdäk. Ägiz sular här yärdä aqmaqta. Kün mehir-muhäbbiti bilän samadin baqmaqta. Qişiçä qep-yaliŋaç bolup qalğan däl-däräqlär vuҗudini yopurmaqliri bilän yepiptu. Güllär bulbullar avazidin halavät tepiptu. Män bolsam, zehnim eçilip, kätmäydiğan boldum kšrüngän işlarğa çeçilip…

Һäy, bahar, sän birla päsilniŋ mehminisän. Birla päsilgä beğişliğan näpäs-demiŋni sän. Vaqitniŋ hoquqi bolsimu aldimizdin štüşkä, bizni täyyarliğan seni qarşi elişqa-kütüşkä. Şuŋa qalğan bolsaqmu qişiçä «Qağҗirap-qurup», ändi yaşaymiz iş-ämgäkkä šzimizni urup, kšŋlimiz eçilivatqanda, gülliriŋ dimaqlirimizğa huşpuraqlirini çeçivatqanda.

Dedi Sada: «Mäyli Şah, mäyli boluŋlar gada, bahar silär üçün kelivatqandekin, yolliriŋlarğa çimändin payandaz selivatqandekin, uniŋdin bährimän boluŋlar. Şu çağda uziridu qoluŋlar!».

än halaymän

Män halaymän adämlärgä yeqişni, ular bilän bir oy, bir eqinda eqişni. Ularniŋ kšŋlidin çiqiş üçün härqandaq җapa-mäşäqätlärgä tšzimän. Beliqtäk suniŋ eqişiğa qarşi üzimän. Män qaçanki hälqimniŋ rohidin rohlinimän, šzämgä-šzäm zoqlinimän…

 «Pişqan» pikirlär

Qandaq yahşi šzäŋ üçün işläp asraş, qandaq yahşi šzäŋniŋla ämgäk meväŋni asraş. Kiyimiŋ pütünmu, qosiğiŋ aç ämäsmu, şu kšŋlüŋniŋ toqluği. «Häliq üçün işläymän» deginiŋ — äqil-hoşuŋniŋ yoqluği. Ömür degän birla kelidu, ketidu. Uni härkimgä bšlüvärsäŋ, qaysi birigä yetidu. Äslidä hayat šzini kütüştin başlinidu. Buni çüşänmigänlär täğdirniŋ qoli arqiliq «Sämärqänd almisidäk çšllärgä taşlinidu».

Käŋlikni kinäymän

Käŋlikni kinäymän yahşiliqlar maŋila mänsüptäk, mänmu Җämşit şairdäk käŋlikni kinäymän. Qisilivatsam, tarçiliqta qelivatsam, käŋlikni kinimäy netäymän. Män uni kinäymänla ämäs, izdäymän. «Rapaviti maŋimu tägsekän tez» däymän. Çünki «Tar yärdä aş yegändin, käŋ yärdä muş yegän yahşi» ämäsmu! Şundaq ekän, uniŋğa yetälmigidäk män şunçilik päsmu? «Yäp-içiş täŋ, sol nemişkä, degändäk, käŋ» yaki maŋa azadä jürgidäk käŋlikniŋ nesip bolmiğinimu, ägär şundaq bolsa, beğubar kšŋlümniŋ tolmiğiniğu.

Hatirҗämlik keräk

Bolmisammu «Pah» degidäk zeräk, meniŋ däydiğinim: «Bizgä hatirҗämlik keräk». Öydä bolsam, daraŋliğandäk bahşiniŋ depi, ayalimniŋ «u yoq, bu yoq» degän gepi. Mälidä bolsam, hoşnilarniŋ qoraliridin, toy-tškündä bolsam, zalniŋ tšridin yaŋriğan, adämniŋ qulaq-meyisini yäydiğan şalğut muzıkilarniŋ üni maŋa top-toğra kelidu, burulidu. Koçilarda jürsäm, kšz aldimdila maşinilar maşinilarğa urulidu. Qädäm-qädämgä, bir-birigä kelişniŋ orniğa yardämgä-hämdämgä…

Şuniŋ üçün «bizgä hatirҗämlik» keräk däp vaqiraymän. Demim içimgä çüşüp kätkiçä җaqiraymän. Biraq uni aŋlaydiğan kişi yoq. Moşu kündä heçkimniŋ šzidin başqilarğa näp bärgidäk işi yoq. Şuŋa hatirҗämlikkä bolğan täşnaliğim qanmay kelivatidu. Kšpçilik hatirҗämlikkä yetişniŋ koyida kšymäy-yanmay kelivatidu.

Bar-yoqniŋ arisida

Rast, män yärdä ämäs, goya çäksiz muhitta yaşavatimän. Biraq, ussap-çaŋqap qahşavatimän. Rast, män šzämni çüşängänlärdin alimän mehir-ehsan. Biraq, moşu künlärgiçä bolalmidim işi oŋdin kälgän insan. Rast, män «makanim» däp bilimän avat bir şähärni, biraq, kšrmidim šzämgä mänsüp bolğan taŋni-sähärni…

Demäk, män täğdirniŋ tüzgän plani — çarisida, šmür sürüp kelivatimän bar-yoqniŋ arisida…

Ehtiyatçan adäm

Kšp adämlär šzigä-šzi sšzlimäydu. Özini-šzigä sšhbätdaş qilişni kšzlimäydu. Huddi šziniŋ yanfoniğa šzi telefon qilip baqmiğandäk. Yaki šzini-šzi mahtisa, u kšrünginigä yaqmiğandäk. Lekin  meniŋ qaçan kšŋlüm asmini ğäşlik bulutliri bilän tolidu, šzämniŋ-šzämgä sšzläydiğan vaqitlirim bolidu. Amma bu aditim maŋa bolidu näp bärgändäk, štmüştä bir puhraniŋ padişaniŋ zalimliğini başqilarğa eytiştin ehtiyat qilip, çšldiki bir quduqqa berip däp bärgändäk, şuŋlaşqa bu aditimni bügünki küngiçä taşlimay kelivatimän. Çünki, pikir-oylirimni kšrünginigä eytip jürgän vaqitlirimdikidäk kšzlirimni yaşlimay kelivatimän.

Kälsäŋçu maŋa

Sänğu tonumaysän meni, män bolsam izdäpla jürimän seni. İzdäpla jürimän käçtä-ahşamda, täripläp nahşamda… Biraq tapalmidim, barmidim nälärgä. Kälsäŋçu, degändäk «bir novät ärgä» sän bilän häҗäp ämäs, armanlirimğa yätsäm, bahar şamalliridäk yayrap kätsäm…

Kälsäŋçu maŋa. İzhar qilsam däymän qälbimni saŋa.

Yalğançi duniya

Bäzidä purap qoyğandäk җa güllärni älmisaqtin qalğan. Bäzidä birsiniŋ hoşalliğiğa qoşulğan bolup, külüp qoyimän yalğan. Bäzidä uni kšrsäm «ähvaliŋ qandaq?» däp, buni kšrsäm «ähvaliŋ qandaq» däp, ularni yalğandin sšygiçä, «otniŋ içidila kšysäm bolmamdu däymän uniŋ teşida kšygiçä», qandaq amal, kündin-küngä tepişniŋ orniğa kamal, yalğançiliqtin ayrilalmay kelivatimän, rastçilliqniŋ yoliğa šzämni salalmay kelivatimän.

Şuniŋ üçün birsi bilän oltiriş-sorunlarda rast bolğini bilän tost tutqinim, qep-qizil yalğandur uni šzämgä dost tutqinim. Yalğançiliq äşundaq maŋa ohşaşlarniŋ barliğidin šzidin ozğaçqa, Täŋrimizmu yalğançilarniŋ qollirini uzun qilğaçqa-sozğaçqa, «Yalğançiniŋ quyruği bir tutam» degän maqal aqliyalmay kelivatidu šzini. Kšpçilikmu rastçillarğa qariğanda ubdan aŋliğaçqa yalğançilarniŋ sšzini. Ägär bolup qelip başqilarniŋ ğemini yäydiğanlar, yäni «buniŋ aqiviti nemä boldi?» däydiğanlar, meniŋ җavavim şuki, degändäk «şähärni huntäyҗi aldi», moşu künlärdä yalğançilar ätiva bolup qaldi. Һäy, yalğançi duniya!

Bir qälämdaş dostumğa

Rast, kšrmiginiŋizdin kšrginiŋiz kšp, yaratqanliriŋizniŋ kšpi gülki, ämäs çšp. Biraq, hakavurluğiŋizni at kštirälmäydu. At kštärsimu «yat»  kštirälmäydu. Nemançä eğirsiz, kämtärlikniŋ «mürisigä» çüşkän yeğirsiz. Meniŋçä, adäm üçün äŋ qorqunuçluq närsä ämäs çšl-җäziridä yalğuz-yeganä qeliş, hälqi aläm aldida ularğa yat-beganä bolup qeliş. Eytiŋa, meniŋ bu pikrimgä qandaq qaraysiz, qälämdaş dostum?! Moşu künlärdä oŋi bilän solini päriq etälmäydiğanlarmu «Soyulmisun, däp jürüvatqanda «postum».

Ümütsiz adäm

Ämälgä aşurup šzämni-šzäm bilişni, qoyayçu zadi buniŋdin keyin šzäm bilän šzäm därt-talaş qilişni. Gärçä bolsammu här җähättin pakiz-taza, ikki qädimimniŋ biridä qarşi elivatsa meni bala-qaza. Yänä bolsammu märt-oçuq qol, moşu künlärgiçä nesip bolmayvatsa maŋa aq yol. Kim qoyuptu män peqirğa şan-şšhrätni dost tutqili, häsäthorlarni kšpäytip, ah urup, qan jutqili, ämälgä aşurup šzämni-šzäm bilişni,  qoyayçu zadi šzäm bilän šzäm därt-talaş qilişni. Çünki yaşliğim kälmigändäk äsligä, bäribir, yetälmäydekänmän häqiqätniŋ väsligä.

Ümütüm

Bäzi çağlarda şatliq-qayğu içidä, qayğu şatliq içidä bolğandäk, aman-esän jürginimniŋ šzigä qarap his qilsam kšŋlümni tolğandäk. Sän kšz aldimdila ämäs içimdä, kündüzdila ämäs keçimdä, bir-birigä zit bolğan pikirlirim bilän biri yänä birini šzigä tän kšrmäydiğan zikirlirimni bir-birigä qoşuş üçün küç çiqirisän. Ğäplät uyqisidin ohinalmay qalğan künlirimdä taŋ ğorizidäk meni oyğitisän — qulaq tüvümdä qiçqirisän. Ümütüm, bäzi künliri lolilardäk turaqsiz bolup, yäni şuniŋ kesiridin rohi җähättin çüşkünlükkä uçriğan çağlirimda, qolğa ügätkän keyigimdäk yatisän işängän tağlirimda.

Şuniŋ üçün män sändin ayrilmisamla meni pällidin-pälligä yätküzisän. «Guman» atliq tumanni kšŋül asminimdin kätküzisän. Mundaq vaqitlarda yeŋi ğayämniŋ yeŋi yultuzliri җävlan qilip šzlirini, häsäthorlarniŋ alaq-җalaq qilivetidu kšzlirini. Seniŋ çeçilğanni jiğiş, yerimlaşqanni pütün qiliş bolğaçqa karamitiŋ, meniŋdäk dävirdin artida qalğan «asqaq-çolaqlarniŋ» qilivatqan «sodilirida» kšptür beridiğan daramitiŋ… Ümütüm, seniŋdin paydilanmaqçi bolğan ekänmän (mänmiçu, kšrüngän boranğa egilsämmu sunmaydiğan lekin män) haҗitim çüşidu, älvättä, pikir qilişqa, toğra kälgändä häqiqätniŋ qilini qiriqqa tilişqa. Çünki män adämmu, tepip bir amalini, šzämgä šzläştürüşüm lazim hayatniŋ rohimğa tän bolğan qudrät kamalini. Tiksämmu barliğimni doğa, tapqan yahşiliq, yaratqan mšҗüzilirimni zamandaşlirimğa qilişim keräk soğa.

Şu çağda mänla ämäs, meniŋ häqämsaylirimmu, adätkä aylandurup kšŋül gülşänlirini çağlaşni, başlavetidu šzlügidin parlaşni.

Ümütniŋ ünümi

Sän iҗazät almayla qalğan çağliriŋda mändin kätkän, avazim qaçan, däysän, saŋa yätkän. Moşu qetimdimu eğizimdin çiqqan seniŋ ismiŋ helä yärlärgiçä seni qoğlap baqqan, saŋa yetälmigäçkä, sän şu kätkänçä ğayip bolğan ediŋ, huddi quyruqluq yultuzdäk aqqan. Şuniŋdin keyin män goya şan-şšhrätkä egä bolğan adämdäk yalğuz qalğan.

Şuŋa hazir işängim kälmäydu şunçä jillar billä štkinimizgä işängini bolmiğandäk sšzlärgä yalğan. Şuniŋğa qariğanda, biz şatliq bilän qayğudäk yaki muhäbbät bilän näprättäk bir-birimizdin ayrilalmiğidäk bir pütün gävdigä aylinip ketälmigän ekänmiz, bir-birimizniŋ hal-muŋiğa yetälmigän ekänmiz. Һelimu meniŋ ümütüm bar ekän (Ümüt degän — härqandaq yärdä kişigä härqandaq yärdä qoldaş-yar ekän), şu rohi җähättin çüşkünläşkän çağlirimda meni yšläp kelivatidu qudrät-küç bolup, bolmisa, kšŋül güllirim alliqaçan ketätti polişip, solup…

Bälüşüş

Javap qalduruŋ