Sizni «Şäriq tibabät märkizi» täklip qilidu

2
1 189 ret oqıldı

Ötkän äsirniŋ tohsininçi jilliriniŋ beşida Almutida Dilşat Öztürk isimliq bir bay jigit päyda bolup, u uyğurlarğa šziniŋ maddiy yardimini kšrsätkän edi. Amma uniŋ häyrihahliq paaliyiti, nemişkidu uzaqqa sozulmidi. Ariliqta 20 jil štüp, biz uniŋ bilän täsadipi uçrişip qalduq. Bu qetim u bizgä šzini «Dilşat dohtur» däp tonuşturdi. Һazir u «Şäriq tibabät märkizini» başquruvetiptu. 

Vaqitniŋ qisliğidin ikkimiz uzaq gäplişälmiduq. Sšhbätdişim soallirimğa qisqiçila җavap bärdi. U män jigirmä jil burun aŋliğan Dilşat Öztürk ämästäk kšründi. Sšhbätara u šziniŋ bäzibir uyğur qerindaşlirimizğa ränҗişiniŋ barliğinimu yoşurmidi. Nemä üçün? Unimu eçip eytmidi. Bu mavzu ätrapida sšzläştin baş tartqan  akimizniŋ yadiğa uniŋ baliliq, yaşliq dävrini  saldim.

— Män tarihiy Vätinimizniŋ Ğulҗa şähiridä tuğuldum, — däp sšzini başlidi sšhbätdişim. — Ottura mäktäpni Ürümçi şähiridä tamamlap, aliy bilimni Tyan'tszin' institutida aldim. Äsli käspim – injener-elektronik. Hitay Häliq Җumhuriyitiniŋ pänlär akademiyasidä on altä jil işlidim. 1985-jili Türkiyagä säyahätkä berip, şu yaqta qelip qaldim. Ariliqta Gongonkta üç jil yaşidim. Keyin Türkiya arqiliq Qazaqstanğa käldim.

— Qazaqstanğimu säyahätkä kälgänmu? — soridim uniŋdin.

— Uğu şundaq. Amma asasiy mähsät bu yaqtiki uyğur qerindaşlirimniŋ turmuş-näpäsi bilän yeqindin tonuşuş edi. Yoşuridiğini yoq, bu yaqqa kelip, yardämgä muhtaҗlarğa qol uçumni sundum. Duniyadiki yalğuz Uyğur teatriğa, uzaq jilliq tarihi bar  «Uyğur avazi» gezitiniŋ tähriratiğa azdu-tola mäbläğ hiraҗät qilğanliğimni ularniŋ şu vaqittiki rähbärliri untumiğan bolsa keräk.

Tiҗarätçidin «pulni nädin aldiŋiz?» däp soraş qolaysiz. Amma «uzun qulaq» arqiliq Dilşat Öztürkniŋ šz vaqtida Almutiğa helila nurğun pul bilän kälgänligini aŋliğan eduq. U Almutiniŋ Dostluq mähällisidiki Tolstoy koçisiğa haşamätlik šy selip, mäzkür koçini šz mäbliği hesaviğa asfal'tlidi. Älvättä, u päqät pul häşläpla jürgini yoq. Biz uniŋ tiҗarät bilän şuğullanğanliğidin hävärdar.

— Däsläp kiyim tikiş fabrikisini açtim, — däydu u. — Yüzdin oşuq adämni işqa qobul qilip, ularniŋ küç çiqirişi bilän almutiliqlarni kiyim-keçäk bilän täminliduq. Amma fabrika, mälum säväplärgä bola, üç jildin keyin šz paaliyitini tohtatti. Keyin  haҗäthana qäğizini çiqiriş fabrikisini eçiş oyiğa käldim. Amma umu üç jildin keyin yepilip kätti. 2005-jili plastikiliq işik-derizä yasaydiğan zavodni işqa qoştum. Bähitkä qarşi, uniŋ «šmrimu» uzaq bolmidi. Ahiri çayğa amraq uyğurumğa çay fabrikisini eçip bärmäkçi boldum. Bu oyumnimu ämälgä aşurdum. Bir jildin keyin, namälum säväplärgä bola, çay fabrikisiğa ot kätti. Bu maŋa bir million AQŞ dolliridin oşuq çiqim elip käldi. Stanoklarni hesaplimiğanniŋ šzidä 400 miŋ dollarliq täyyar mähsulat kšyüp kätti. Şuniŋğa qarimay, «İpäk yoli» markilik hind çeyi tehiçä çiqivatidu. Çünki uniŋ heridari kšp. «İpäk yolidin» uyğurniŋ häqiqiy ätkän çeyini içişkä bolidu.

— Gepiŋizni bšlüvetäy, talay işliriŋizniŋ ahiri çiqmaptu. Şuniŋğa qariğanda, paaliyitiŋizgä tosalğuluqlar kšp bolğan kšrünidu?

— Tosalğuluq däp eytiş täs. Meniŋ çüşänginim, bu yärdiki bäzi adämlär, mäyli šzimizniŋ uyğuri bolsun, mäyli başqisi bolsun, tehi kšp närsilärgä täyyar ämäs ekän. Bolupmu närq ihtisadidin häviri yoqlarni kšp uçrattim. Bäzilärniŋ ätiki täğdiri häqqidä oylimay, päqät bügünki kün bilänla yaşavatqiniğa qarap içim puşidu. Ägär Siz «qol astiŋizda kimlär işlidi?» degän soalni qoysiŋiz «Oğrilar» däp җavap bärgän bolar edim. Rast, hämmisini bir tayaqta haydaştin jiraqmän, amma ularniŋ arisida meni ränҗitkänlär boldi. Mäsilän, mähsulatlirimiz tehi kiyim tikiş tsehidin çiqip bola-bolmayla, u bazarlarda päyda boluşqa başlidi.

Yänä bir misal. Bir küni  çüşlük tamaqtin keyin işqa kelivatsam bir işçi haҗäthana qäğizini oğriliqçä maşinisiğa besivetiptu. Keyin uquşsam, u qäğäzni bazarğa apirip, 5 täŋgidin satidekän. Һä, uniŋ tän närqi bolsa — 10 täŋgä. Boptu, u meni oylimisun. Päqät šz ämgigini hšrmätlimiginigä eçindim.

— Meditsina sahasiğa štüşiŋizgä moşu ähvallar säväp boldimu?

— Yaq. Meditsina märkizini eçişni kšptin beri oylap jürättim. Çünki meniŋ ata-bovilirim häliq tibabätçiligi bilän şuğullanğan. Bolupmu jiŋnä bilän davalaş qenimizda bar. Gongonkta üç jil meditsina sahasi boyiçä bilim aldim.

—            Aldi bilän adämlärni davalap, andin ular bilän işläp kšrmäkçi boluvetipsizdä?

— (külüp) Çaqçiğiŋizni çüşändim. Ändi häqiqitigä kälsäk, altun jiŋnä vä şipaliq šsümlüklärdin täyyarlanğan dora-därmäklär bilän talay bemarlarni putiğa turğuzdum. Maŋa kelip davalinivatqanlardin päqät yahşi inkaslarni aŋlavatimän. Demäk, bu paaliyitimmu iҗabiy nätiҗä berivatidu. Һazir adämlärdä jüräk, qänt diabeti ağriği tän hararitiniŋ kštirilişi ohşaş kesälliklär kšpiyip ketiptu. Һärhil dorilarni içip, šzlirini oğilavatqanlar qançä desiŋizçu? Undaqlarni män altun jiŋnä vä şipaliq çeyim bilänla sällimaza saqaytip, yolğa selivatimän. Haliğuçilarğa «Şäriq tibabät märkiziniŋ» işigi dayim oçuq. Alaqä bağlaş telefonlirimiz: 293-20-86, 8-707-836-02-56, 8-701-733-44-58.

 Bähtişat SOPİEV.

Bälüşüş

2 İzahät

  1. Bahtişat aka kandak ahvaliniz? Keyinki vakitlarda taviniz yokmu nema, molla şipagar, dohturlarni aynilip kaldinizgu? Keyinki sanda bahşi dahan togrilik yazsiniz hayran kelişnin hajiti yokmekin

  2. Yahşikän, aldi bilän tijarät ändi häliqni davalaşqa štüptu, nemä degän iradisi çiŋ adäm, bu hämminiŋ qolidin kelivärmäydu!

Javap qalduruŋ