Alämdä bolmisun uruş dähşiti

1
734 ret oqıldı

Tün yerim. Җimi tirik җan tatliq uyqida. Asman gümbiziniŋ keçilik ğoҗayinliri — hesapsiz yultuzlar kšktä çaqnap turidu. Ätrap yeşil kimhapqa pürkängän. Bahar gülliriniŋ huşboy puraqliri adämni izgü ümütlärgä, ilhambähş hislarğa ğäriq qilidu. Biraq… Bir çağda ätrapni  zil-ziligä kältürgän samoletlar bilän tanklar motorliriniŋ küçlük avazi aŋlandi. Şavqun haman yeqinlaşmaqta.  Mana bir çağda zämbiräk, pulemetlar işqa qoşuldi. Asman bilän boy talaşqan benalar, bağlar bilän gülzarlar väyran bolup, tuşma-tuştin aççiq jiğa-zerä aŋlandi. Bir däqiqä ilgirila adämniŋ zor iştiyaqini qozğiğan täbiätniŋ gšzäl kšrünüşidin iznamu qalmiğan şu tapta.

…U çšçüp ohandi. Maŋliyidin domilap çüşüvatqan tär tamçilirini sürtkäç, šzini bearam qilğan dähşätlik çüşni yänä bir qetim hiyalidin štküzüp, çoŋqur «uh» tartti.

İnsaniyät tarihidiki ğayät çoŋ paҗiä bolğan uruşniŋ tügiginigä yätmiş jilçä vaqit štkinigä qarimay, bäzidä kişini äynä şundaq çüşlärniŋ täşvişländüridiğanliğini oylidi u vä hiyaliniŋ duniya jilnamisiğa äbädiy yezilğan, šzi bevasitä iştrakçisi bolğan äşu bir jillarni çarlap kätkinini säzmäy qaldi…

Abduҗelil ata — ailidiki ikki pärzäntniŋ tunҗisi. Uniŋ dadisi Şervahun Aqsuda dehançiliq qilip, ätidin ta käç kirgiçä etizdin kälmätti. Anisi Şerhan šy kakunçiliği vä oğulliri Abduҗelil bilän Tevahunni tärbiyiläş koyida edi.

—            «Eğizi aşqa yätkändä, beşi taşqa yetiptu» degändäk, turmuşimiz ändila yahşilinivatqanda, ailimizniŋ tüvrügi — dadimizdin ayrilip qalduq. Äslidä kälsä qoş-qoş kelidiğan ohşaydu. Aridin uzaq štmäy ğämgüzar animizmu baqiliq boldi. Ular bu hayattin tolimu ätigän  kätti. Dadam ottuz toqquz, anam ottuz ikki yeşida u duniyaliq boldi, — Abduҗelil ata nuri qeçişqa başliğan kšzlirini qol yağliği bilän sürtkäç, hekayisini davam qildi. — Şuŋa inim ikkimizgä җismaniy ämgäkkä kiçigimizdin arilişişqa toğra käldi. Amma här ikkimiz mäktäptä äla bahalarğa oquduq.

1941-jili täsadipi başlanğan Uluq Vätän uruşi uniŋ gšzäl yaşliq dävrigä çäk qoydidä, 1942-jili Panfilov nahiyäsiniŋ härbiy komissariatiğa çaqirtildi.

— Şundaq künlärni baştin käçürduqki, uruş sepigä çaqirtilğanlar hämmimiz Uyğur nahiyäsidin ta Sarišzäkkiçä piyadä barğanliğimizni oylisam, hazir işängüm kälmäydu — däp štmüşni äsläydu veteran. — Bir jil davamida Aşhabad şähiridiki 7-polkta kiçik komandirlarni täyyarlaydiğan qisqa muddätlik kursni tamamlap, serjant unvani bilän җäŋgä atlandim.

A.Şäripov 1943 — 1945-jilliri general Bagramyan qomandanliğidiki 197-alahidä atquçilar tärkividä Ukraininiŋ birqançä yeza-şähärlirini azat qiliş җäŋlirigä qatnişidu. Ariliqta qomandanliq uni Änҗan şähiridiki razvedçiklar mäktivigä ävätidu. Buniŋ sävävini başta šzimu çüşänmigän җäŋçi, 1944-jili Şärqiy Türkstanni hitay gomindaŋçiliridin azat qilişqa baridiğanliğini aŋliğinida birla bildi. Şu-şu boldidä, A.Şäripov däsläp nemis-faşistliriğa qarşi җäŋ qilğan bolsa, ändiliktä gomindaŋçilar bilän küräş elip bardi.  Şärqiy Türkstandiki 4-İli atliq polkida hizmät qilidu.

Abduҗelil Şäripov tarihiy Vätinimizdin qaytip, 1945-jiliniŋ ahiriliridin 1947-jilniŋ başliriğiçä keŋäş — avğan çegarisidiki Kuşka şähiridä 1188-atquçilar polkida hizmät qilip, şu jili aman-esän jutiğa qaytidu.  Bäş jil içidä härhil җaylarda hayatiniŋ äŋ şerin häm gšzäl yaşliğini särip qilip, Vätän üçün küräşkän yaş jigitni jutida ämgäk qaynimi bilän uruştin keyinki qiyinçiliqlar kütüp turatti. Amma, eytiş keräkki, A.Şäripov härqandaq eğirçiliqqa bärdaşliq berişkä täyyar edi. U biraz vaqit štüp, kiçigidin arman qilğan buhgalterliq käspini egiläş üçün kooperativ tehnikumida oquydu vä bu bilim därgahini tamamlap, Uyğur nahiyälik yeza egiligi başqarmisiniŋ baş buhgalteri vä kšpligän egilik, mähkimiliridä, җümlidin nahiyälik ahaliğa mäişiy hizmät kšrsitiş kombinatida, kolhozlarara quruluş mähkimisidä hesapçi vä baş hesapçi hizmätlirini atqurup, hšrmätlik däm elişqa çiqidu.

İnisi Tevahun Şäripov aval yeza egiligi institutida, andin aspiranturida bilim alidu. U Kirov namidiki kolhozniŋ räisi bolup işlävatqinida 34 yeşida yol halakitidin qaza bolidu.

Uyğur nahiyäsiniŋ Pähriy grajdini Abduҗelil Şäripovniŋ Uluq Vätän uruşi jilliri җäŋ mäydanidiki җasariti vä teçliq hayatidiki ünümlük ämgigi munasip bahalinip, İİ däriҗilik «Vätän uruşi» ordeni vä jigirmigä yeqin medal' uniŋ hayat yoliniŋ behšddä štmigänliginiŋ ispati bolsa keräk.

—            Bügünki kündä šmürlük җüptüm Zäynäpbüvi Muşrapilovadin ätigän ayrilğinimni demisäm, başqa hämmä җähättin bay adämmän. Asasiy bayliq mal-duniya ämäs, u — pärzäntlär. Şuŋlaşqa räpiqäm ikkimiz on bala tepip,  tärbiyiligän bähitlik bay ata-ana bolduq. Äpsus, җoramdin buniŋdin on toqquz jil ilgiri ayrilip qaldim. Pärzänt, nävrä-çävrilärniŋ qiziğini yalğuz kšrüvatimän. Birla tiligim bar: alämdä uruş dähşiti bolmisa ekän, — däydu veteran.

Qiziq häm mäzmunluq hekayilirini tiŋşaş bilän billä Abduҗelil atini 90 yaşliq tävälludi bilän täbrikläp, uniŋğa mustähkäm salamätlik vä uzaq šmür tiläp hoşlaştim.

Mäşür SASİQOV.

Uyğur nahiyäsi.

Bälüşüş

1 izahät

  1. Paravän turmuşimizniŋ hulini salğan moşundaq mštivär veteranlirimizni qançä mädhiyilisäk ärziydu.

Javap qalduruŋ