Yeŋi bazarlarğa yol açidu

0
804 ret oqıldı

Mälumki, biyil 29-may küni Astanada Qazaqstan, Rossiya vä Belorussiya prezidentliri Evraziya ihtisadiy ittipaqini quruş toğriliq şärtnamini imzalidi.Bu üç dšlät tarihidiki ahirqi jillarda yüz bärgän muhim vaqiälärniŋ biri bolğanliği eniq. Ekspertlarniŋ täkitlişiçä, bu päqät üç dšlät hälqi üçünla ämäs, şundaqla hazir duniyada qeliplaşqan geosäyasiy ähvalğimu šz täsirini täkküzidu.

Älvättä, yeŋi qurulğan häliqara täşkilatni qollap-quvätlävatqanlarniŋmu häm qarşi çiqquçilarniŋmu sani kšp. Qarşi çiqivatqanlarniŋ asasiy pikirliri — bu täşkilatqa äza dšlätlär šz mustäqilligidin ayrilidu. Keŋäş İttipaqini tikläşniŋ yeŋi şäkli, şundaqla bu ittipaq Rossiyaniŋ Qazaqstan vä Belorussiyagä qisim kšrsitişi arqiliq quruldi. Moşundaq mävqädä boluvatqanlarğa, çoŋ işläpçqiriş karhanisiniŋ rähbiri süpitidä eytarim şuki, Evraziya ihtisadiy ittipaqini quruş täşäbbusini kštärgän vä uniŋ ämälgä eşişiğa kšp küç çiqarğan Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Nursultan Nazarbaev boldi vä u keläçäkni kšzdä tutqan alämşumul ihtisadiy layihidin kelip çiqqan qurulum bolup hesaplinidu. Һämmimizgä mälumki, 1994-jili Qazaqtsan rähbiri M.Lomonosov namidiki Moskva dšlät universitetida oquğan lektsiyasidä näq moşu ğayini alğa sürgän edi.

Täkitläş lazimki, Evraziya ihtisadiy ittipaqini quruş toğriliq şärtnamini imzalaş täntänisidä üç dšlät rähbärliri bu täşkilatniŋ heçqandaq säyasiy tüs almaydiğanliğini alahidä täkitläşti. Mäzkür täşkilat üç dšlätniŋ ihtisadiy mänpiyätliri turğusidiki täşkil qilindi. Şundaqla Evraziya ihtisadiy ittipaqi dairisidä milliyüstünlükkä egä qanun çiqiridiğan, milliy hškümätlärdin juquri turidiğan umumiy rähbär yaki rähbiriy organ bolmaydu. Bu fakt härbir dšlätniŋ mustäqilligini kapalätländüridu.

Ändi bu täşkilatniŋ üç dšlät üçün ihtisadiy җähättin iҗabiy täräpliri kšp. Mäsilän, deŋiz yolliriğa çiqiş mümkinçiligi yoq Qazaqstan üçün Rossiya vä Belorussiyaniŋ tranzitliq ihtidarini käŋ paydilinişqa şarait yaritildi. Şundaqla üç dšlät territoriyasidä işçi küçi, mäbläğ vä mähsulatlarniŋ ärkin «härikiti» üçün heç tosalğu bolmaydu. Bu šz novitidä, qazaqstanliq tiҗarätçilär üçün yeŋi bazarlarğa çiqişqa käŋ yol açidu.

Һazir qazaqstanliq karhanilar Rossiya vä Belorussiya zavod-fabrikilar bilän riqabätkä çüşälmäydu dävatqanlarmu bar. Bu hata pikir. Mäsilän, bizniŋ zavod häliq standartlar boyiçä İSO 9001 — 2008, İSO 14001 — 2004, BS OHSAS 18001 — 2007 menedjment sistemisini җariy qildi. Demäk, biz häliqara standartta işlävatimiz. Һazir biz Bajhana ittipaqi dairisidiki barliq mümkinçiliklärdin toluq kšlämdä paydiliniş mähsitidä selinivatqan «Ğärbiy Evropa — Ğärbiy Hitay» magistraliniŋ quruluşiğa qatnişivatqanliğini mämnuniyät bilän tilğa alğum kelidu. Rossiya vä Belorussiya bilän yeqin hämkarlişip işlävatimiz. Ändi 2015-jili 1-yanvar'din başlap, işqa qoşulidiğan Evraziya ihtisadiy ittipaqi elimiz ihtisadini, җümlidin zavodumiz ihtidarini yeŋi, süpätlik basquçqa kštiridiğanliğiğa işänçim kamil.

Mundaq däp kesip eytivatqinimniŋ sävävi, bizniŋ zavodniŋ mähsulatliri Evraziyalik ihtisadiy ittipaqqa äza bolğan häm rossiyalik, häm belorussiyalik käsipdaşlirimizniŋ qiziqişini päyda qilivatidu. Bu, demäk, bizniŋ härqandaq riqabätkä täyyar ekänligimizni kšrsitidu. Lekin bügünki qol yätküzgän utuqlirimiz bilänla qanaätlinip qelişqa härgiz bolmaydiğanliğini yahşi çüşinimiz. Şuni näzärdä tutqan halda biz barliq tehnologiyalik җäriyanlarğa bügünki täräqqiy ätkän dävirniŋ ilğar ilim-pän utuqlirini tehimu käŋ җariy qilişni, şu arqiliq heridarlirimizniŋ šskiläŋ täläplirigä toluq җavap beridiğan süpätlik, şuniŋ bilän billä ärzän mähsulat yetiştürüşniŋ asasiy mähsitimiz däp bilimiz.

İşänçim kamilki, Evraziya ihtisadiy ittipaqi bizgä päqät ihtisadiy utuq elip kelidiğan bolidu.

Ähmätҗan ŞARDİNOV, «AZMK Group» ҖÇY mudirlar keŋişiniŋ räisi.

Almuta şähiri.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ