Birdä šksüp, birdä yayrap jürimän

0
831 ret oqıldı

Ämgäk ähdimiz

(Läpär)

Jigit: Һäy, җanan qiz, җanan qiz,

Maŋa bir baq, qariğin.

İşqim çüşti bir saŋa,

Sän meniŋdin qaçmiğin.

Qiz: Һay, hay, jigit, hay jigit,

Kšrüngängä qaş atma.

Jigit bolsaŋ märdanä,

Ämgäk ätkin, boş yatma.

Jigit: Ämgäk sšygüç jigit män,

Ozup çiqqan bäygidin.

Şuŋa sizni tallidim,

İşçan degän yüz qizdin.

Qiz:  İşçanliğiŋ kšräy män,

Maŋlay tärdin bağ yasa.

Gül-gülstan yaşnisun,

Şu baqqa meni başla.

Jigit: Ämgäktin bähit quçup,

Bağ yasiğan jigit män.

Jut qoynini gülläşkä,

Һarmay ämgäk qilimän.

Qiz: İş qoynida sinişip,

Saŋa sadiq yar bolay.

Jigit: Ämgäktin güllär tizip,

Män seniŋ kšŋlüŋ alay.

Qiz: Biz dehanniŋ ävladi.

Ämgäk qilip šrläymiz.

Jigit: Äl bayliğin yaritip,

Küzdä toylar  oynaymiz.

Gülbostan

(Qoşaq)

Gülbostan, gülüm bostan,

Sän meniŋ eytar nahşam.

Hiyalimdin kätmäysän,

Oylaymän ärtä-ahşam.

Sän gšzäl sumbul çaçliq,

Һurlardäk qäläm qaşliq.

Kšrsätkin җamaliŋni,

Qilmastin bağri taşliq.

Gülbostan, gülüm bostan,

İşqiŋda yazay dastan.

Jüräktin qoşaq toqup,

Yaŋraydu meniŋ nahşam.

Qaytarmisi:

Gülbostan — Vätän däymän,

Һärdämdä ğemiŋ yäymän.

Sädiqäŋ bolup šmrüm,

Hizmitiŋ štäy däymän.

Oylar, oylar,

tügimäs oylar

1

Oylar, oylar, vuҗudimni tävritär,

Tomurimda orğiğan qan qiyasi.

Oy-hiyalda tän häm jüräk šrtinär,

Eçişidu äläm-därtniŋ yarisi.

Tügimäydu, üzülmäydu oylirim,

Tün uyqumni tšrt bšlidu här küni.

Bearam bop štidu häm tünlirim,

Һäläykümgä salğan nemä bu meni.

Baş ahiri yetälmäymän oylarniŋ,

Adişip män qalğan goya toqayliq.

Nä bir arman, mänzili yoq ularniŋ,

Ohşaydu häm varaŋ-çuruŋ, çuqanliq.

2.

Kätti mändin jiraqlarğa oy-hiyal,

Başlap meni mänzili yoq säpärgä.

Äynä, däydu, kšrüngängä näzär sal,

Kelivatqan yolda ikki adämgä.

Tonuş ämäs, ular yolda uçraşti,

Salamlişip bir-birigä qaraşti.

Maŋar yoli, mänzilliri bir ekän,

Һämra bolup šzara gäp başlaşti.

Һämra bolup yolda kelär ikkisi,

Uzun yolni qisqartidu sšhbiti.

Biri atliq, biri yayaq ularniŋ,

Bulaq beşi kelip äynä tohtidi.

Sšhbätliri davamlaşti su içip,

Һaduq elip çimänliktä yetişti.

Һekayisin davam qildi hämrasi,

At egisi ügdäp, uyqa yepişti.

Ügdäk besip, uhlap qaldi hämrayi,

«Һekayivän» turdi asta ornidin.

Yolğa ravan boldi atni minip u,

«Sän kelärsän aldirimastin käynimdin».

Yoldaş bolmas yerim yolda qoşulğan,

Aldinidu sir almastin işängän…

3

Oy-hiyallar sägitidu uyqidin,

Silkigändäk u meni çaç-quyqidin.

Kšzüŋni aç, äynä qara, qerindaş —

Saŋa qandaş ketip barar jutidin.

Ketip barar, tenäp barar nälärgä,

Keçip barar, çidimay därt-älämgä.

Öz šyi häm šz jutiğa šgäy bop,

Har bolmasqa Säddiçindin kälgängä.

Tärk etip tuqqan šyi, jutini,

U nälärgä tutti ümüt yolini.

Maŋliyiğa yazğanmekin uyğurniŋ,

Kälgündigä taşlap beriş Elini.

Nä, nälärgä kätti uyğur täntiräp,

Özgilärdin mehir-şäpqät,  nan tiläp.

Qeni, qäysär oğul-qizi millätniŋ,

Alidiğan qerindaşni bir yšläp…

4

Oylirimğa oy ulişip kelidu,

Ülgä al, däp maŋa işarä beridu.

Täkäbburluq, qaramliqniŋ balasi,

Kajliq ahir šmürni har qilidu.

Äynä, qara ikki Qoşqar uçraşti.

Tar kšrüktä bir-birigä yol bärmäs.

İkki tağ bop yolni torap taqaşti,

Osal ämäs, bir-birigä baş ägmäs.

Äynä häyvät aça-aça müŋgüzlär,

Çaqmaq çeqip, bir-birigä uruldi.

Örädişip ikki Qoşqar çirmişip,

Mollaq etip, ğar tegigä ğulidi…

İkki Qoşqar ğar tegigä ğulidi,

Äşu yolda ikki oğlan tik turdi.

Täkäbburluq, kajliği häm bolup җäm,

Birin biri yeŋişini şärt qildi.

Nemä maҗra kelişälmäy qalğidäk,

«Häliq üçün kšyüp-šçüp yanğidäk».

Qährimanlar җasariti untulmas,

Uluq işmu şuŋa qiyas qilğidäk.

İkki «qäysär» güs-güs urdi kšksigä,

Һayat-mamat elişqandi äşu çağ.

İkki metr yärla tägdi birigä,

Һä, «baturniŋ» maŋliyida qanliq dağ…»

Qandaq yaşap, särip ättiŋ nemigä,

Bir mšhlätkä berilgän bu šmriŋni.

Vätän, millät muddiasiğa җan tikkän,

Oğul-qizlar, şäräp däydu šlümni.

5

Oy-hiyallar aram bärmäs kšŋülgä,

Qara, däydu, štüvatqan küniŋgä.

Qandaq yaşap, qandaq izgü iş qildiŋ,

Bir guvaliq beridiğan šmrüŋgä.

Künlär štti, ay, jil štti hatirҗäm,

Äŋil pütün, qayğu-ğämsiz, toqçiliq.

Uyğur ähli yaşisaqmu җuği-җäm,

Bähit dämsän turmuştiki barçiliq.

Bähit dämsän, turmuştiki barçiliq,

Vätänsizgä käŋ alämmu tarçiliq.

Toy-mäşräpni qizitisän kšräŋläp,

Һä, uniŋdin bähit taptuq qançilik?

Toy-mäşräpni qizitisän  märdanä,

Yoqiŋnimu tepip kelip tšküsän.

Vätän, millät taşlap berip yatlarğa,

Teçliq tiläp, baş çškirip jürisän.

Uluq štkän bizniŋ äҗdat, puştimiz,

Һä, ularniŋ yaqqan gülhan oti biz.

Qutluq qanda yezip miras  qaldurğan,

Saqlalmastin bolduq bizlär «qara üz».

«Minivelip män-mänlikniŋ etiğa»,

Birimizni yaratmaymiz birimiz.

«Barar yeri samanliqkän mozayniŋ»,

Andin başqa bardur bizniŋ närimiz?

«Sän yanmisaŋ, män yanmisam kim yanar»

Bir jüräktin miŋlap jüräk ot alar.

Һayat üçün uçquniŋni çaçmisaŋ,

Vätiniŋniŋ bağlirida kül qalar.

6

Oy-hiyallar tipirlaydu җaŋ urup,

Salğinim yoq «işigigä män qulup».

Vuҗudimni särasimğa selip u,

«Çiqqin, — däydu, — sänmu ändi yäŋ türüp».

Hiyal-oyum, däydu maŋa piçirlap,

Tarihiŋniŋ uluqliğin sšzläysän.

Ötkänlärni däsmayä qip qaçilap,

Yahşiliqni kšktin kütüp bozlaysän.

Yärgä qarap sän beşiŋni qaşlima,

«Ölüm äla, šlümtük bop yaşima».

Quruq sšzüŋ, säpsatariŋ nä keräk,

Vätän — älgä batur jüräk är keräk.

7

Hiyal-oylar ğidiqlaydu dilimni,

Däydu, neçük ğäm basidu kšŋlüŋni.

Män hatirҗäm qandaq yaşay Vätängä,

Hizmät qilmay štküzsäm gär šmrümni.

Qariğina ätrapiŋğa adämlär,

Sürüşmäktä şatliq içrä huş dämlär.

Bayliq, mänsäp iştiyaqi mäs qilip,

Oylimaydu kelärini matämlär.

Sürüşmäktä şatliq içrä huş dämlär,

Ular ekän «bähit quçqan» adämlär.

Bayliq bilän häm şšhrätkä bšlünüp,

Һayatimda kündä-kündä bayram, där.

Mahtaşlarğa uçup kätti u biri,

«Qaraŋlara, män yetiştim bähitkä»,

Yänä biri  kšksin urup kerildi.

«Egidurmän danaliqqa, şšhrätkä».

Yänä biri:

—            Tšrt täräpkä sozsam qolum yetidu,

Һämmä җayda meni hšrmät kütidu.

Bundin šzgä yänä qandaq bähit bar,

Tšrdä ornum kšŋülni şat etidu.

Oy:

—            Äynä şundaq adämlärdä  bar bähit,

«Qolniŋ kiri ketidiğan bir küni».

Bayliq, mänsäp, yalğan duniya-aldamçi,

Taşlap ketär, tutalmaysän sän uni.

— Oyliğina, oyliğina bähitni,

Räŋgi qandaq? Äsli šzi u nemä?

Vätän, jutuŋ, ärkinligiŋ bähtiŋdur,

Andin šzgä bähtim bar däp җšlimä.

8

Oylar, oylar, heç tügimäs oylirim,

Maŋsam, tursam, ügdäp yetip oylidim.

Maŋa munçä yepişisän hiyal-oy,

Bälkim silär kšŋül açar oyunmu?

Hiyal-oyda Yäryüzini kezimän,

Män šzämni uçar qanat sezimän.

Hiyal-oyniŋ harariti mäs qilip,

Dolqun urğan okeanda üzimän.

Oylirimda hayat-küräş namayän,

Qarisamla kšrünidu män qayan.

Äynä kšrgin, väyrançiliq-harabä,

Ölüm dähşät çaqar meni bop çayan.

Kšz aldimda gšzälliklär namayän,

Ömür sürüş qandaq yahşi şadiman.

Hiyal-oylar çaqmaq käbi yalt etip,

Vuҗudimni silkündürär hayaҗan.

Oy-hiyalniŋ qaçisida seğiniş,

İntizarliq nahşisi häm küyi bar.

Jürigimni ezidiğan škünüş —

Җudaliqniŋ solğan mäsüm güli bar.

Hiyal-oyniŋ näpäsidä intiliş —

Tosqunlarni yeŋidiğan küçi bar.

Däydu hayat qismätliri, käl çeliş,

Bu çelişta näq Mirziniŋ šzi bar.

Hiyal-oyum davamlişip kelidu,

Birdä šksüp, birdä yayrap jürimän.

Ümüt-arzu qanitida pärvaz qip,

Jüräk soqup, oyğaq šmür sürimän.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ