Pul ämäs, hesap tapqan «Saadät»

0
828 ret oqıldı

Uyğur nahiyäsidä paaliyät elip berivatqan dehan egilikliri štkän jilni utuqluq yäkünlidi. Räqämlär tilida eytsaq, yeza egiligi sahasiniŋ umumiy içki mähsulat kšlämi 15050,0 million täŋgini täşkil qildi. Bäş jil ilgiri bu kšrsätküç 4 millionğimu yätmätti. Bu utuqlar kšrsätküçliri kšläŋgüsidä qançilik ämgäk, tškülgän tär, bäl bilän biläk küçi turğanliği eniq. Bügün dehan bilän çarviçini qançä mädhiyilisäkmu ärziydu. Çünki, ular, qançä qiyin bolsimu, ata käspigä sadiq bolup qelivatidu. Biz sšz qilmaqçi boluvatqan Çarin yeziliq okrugiğa qaraşliq «Saadät» dehan egiligi näq şundaq ata käspigä sadiq äzimätlärdin tärkip tapqan.
Bar küç-ğäyritini ilgärki Sverdlov namidiki kolhozniŋ ihtisadini kštirişkä särip qilğan Üsän aka Sadiqov moşuniŋdin 12 — 13 jil muqäddäm «Saadät» dehan egiligini qurup, oğulliri Asim vä Yarmuhämät bilän şähsiy dehan egiliginiŋ däsläpki bätlirini kätmini bilän imzalidi. Ana yärniŋ otluq täpti bilän issiq mehrini talay jillar davamida ubdan his qilğan ata oğullirinimu moşu işqa dävät qildi. Maŋlay täri bilän suğirilğan ämgäkniŋ quruq bolmaydiğinini oğulliriğa qayta-qayta җekidi. Oğullarniŋ çoŋi — Asim agronom käspini egiläp, atisi bilän bir säptä 17 jil işlidi. Şuŋa bolsa keräk, Üsän aka yaşanğandin keyin egilik tizginini oğullarniŋ çoŋiğa štküzüp bärdi. Bügünki kündä egilikniŋ näpäsini Asim Sadiqov rätläp, ämgäkni uyuşturuşta җür°ätlik qädämliri tüpäyli nahiyädiki başqa dehan egilikliridin käskin päriqlinivatidu. Mäsilän, 0,12 gektar mäydanğa 1000 baş qoy vä 50 baş ilqa üçün bodaş kompleksiniŋ selinğini äynä şu җür°ätlikniŋ bir kšrünüşi bolsa keräk. Bu başlanmini nahiyä hakimi Kšyümçan Ömärovmu qizğin qollap-quvätläp, uniŋ başqa egiliklär üçün ülgä bolarini alahidä täkitligini täsadipi ämäs. Çünki bu kompleksniŋ hazirçä nahiyädä täŋdişi yoq.
Bizni Çarin yezisida kütüvelip, «fazendisiğa» başlap aparğan Asim sšhbätkä zoqmän, mehmandost vä kiçik peyil jigitlärdin ekän. Kompleks vä başqimu qora-җaylarni, yäm-çšp süpitini kšzdin käçürüp çiqqandin keyin, sšhbitimizni davam qilduq.
— Ot-çšp vä yäm yetärlik bolğandin keyin, mal bodap, gšşkä štküzüş hahişi päyda boldi,— däydu sšhbätdişim. — Һä degändä, bari-yoqi 8 baş siyirimiz bolidiğan. Toqquz jil mabaynida uniŋ sanini 150 başqa yätküzduq. Keyiniräk, nemişkidu, bu işimizdin kšŋlimiz zadi su içmidi. Şu päyttä, qara malğa qariğanda, uşşaq mal bilän ilqa bodaşniŋ ünümdarliği juqurimekin, degän oy muqum bir qararğa kelişimgä türtkä boldi. Ata-bala bolup, bu yšnilişniŋ egiz-päs täräplirini tarazidin štküzüp, bismilla däp işqa kiriştuq. Qara malniŋ sanini käskin qisqartip, qoy setivelişqa başliduq. Moşu mähsättä hätta Şärqiy Qazaqstan vilayitigimu berip käldim. Şu yosunda, häş-päş degiçä, tšrt jil vaqit štti. Malniŋ saninimu kšpäyttuq. Һazir 450 baş sağliq bar. Ularniŋ aldi tšlläşkä başlidi. 50 baş ilqa bar, hazir uniŋ 20si bodilivatidu. Bodaqqa 850 baş qoyni kirgüzduq. Vladimir Yüsüpov, Alimҗan Muhtärov vä Turlan Rısqulov bilän Baqıt Tastanbekov aililiri bilän ularni kütüp-beqiş işliri bilän bänt. Bolupmu egilik qurulğan kündin etivarän maŋa ailisi bilän yardämçi boluvatqan Erlan Rısqulovtin çäksiz minnätdarmän.
Asimniŋ kolhoz päytidä etiz-eriqta jürüp topliğan mol täҗribisi hazir šzigä äsqetivetiptu. U yärdin ünüp çiqqan här bir giyaniŋ, älväk bolsimu, här bir tamça suniŋ qädrini ubdan bilidu. Tšrt tülük mal bilän şuğullanğandin etivarän, bu işniŋmu qir-sirini mukämmäl ügändi.
Bir qarimaqqa, mäzkür egilikniŋ on jildin oşuq vaqit mabaynidiki paaliyitini til bilän yätküzüş asan, amma moşu jillar mabaynida yazniŋ qaynaq aptivi bilän qişniŋ qara soğlirida tartqan җapaliri heli untulğini yoq. U jildin-jilğa davamini tapidu. Sšhbätdişimniŋ eytişiçä, yardämçisi Erlan ikkisi tehnika tapçilliğidin, yazda qol harvu, qişta çanilar bilän bodaqtiki malğa su vä yäm-çšp toşuğan ekän. Şu künlärni äsläp, hazir u külidu, biraq şu eqidilär zayä kätmidi. Ämgäkniŋ äŋ eğir yolini talliğan häm dehan, häm çarviçi ata-balilar küçlük iradisi tüpäyli qiyinçiliqlarni yeŋişni bildi. Һazir tehnika җähättin heç problemisi yoq. Һaҗät bolğanda, tehnikisi bilän jutdaşliriniŋ muhtaҗidin çiqivatidu.
Yeza egiligi tehnikisi yetärlik bolğaçqa, jiğim-terim işlirimu šz qärälidin keçiktürülmäy, ämälgä aşurulidekän. Bultu 30 gektar çepinliqtin 300 tonna täbiiy çšp jiğişturuldi. 20 gektar mäydanda 300 tonna bedä çepilip, presslandi. 24 gektar mäydanğa yäm üçün kšmüqonaq terilip, uniŋdin 180 tonna hosul elindi. «Pul tapqiçä, hesap tap» deginidäk, Asimniŋ eytişiçä, egilikniŋ 1000din oşuq meliğa 180 tonna kšmüqonaq bilän 200 tonna presslanğan bedä toluği bilän yetidiğan ohşaydu. Qalğan qismi ahaliğa setilidekän.
Sšhbät җäriyanida bayqiğinim, ämgäk yaki ämgäk adämliri häqqidä sšz qozğalsa, Asim Sadiqovniŋ kšzliridä uçqun yanidu. «Öz ämgigigä kšyüngän šziniŋ ämgigini bahalaşni bilidu», degini rast ohşaydu. Şuŋa bolsa keräk, egilik işçilarniŋ hal-muŋi, kündilik ehtiyaҗlirini tez häl qilişqa tirişidekän. U šyidä ğemi yoq işçiniŋla ünümdarliq ämgäk egisi bolalaydiğinini yahşi çüşinidu. Şuŋlaşqimu işçiliriniŋ mähsät-muddialiri, tiläk-istäkliri dayim uniŋ näzäridä. «Boş tağar tik turmaydu» ämäsmu.
— Biz Asim akidin razi, — däydu yardämçisi Erlan Rısqulov, — çünki äŋ eğir päytlärdä u bizni iş bilän täminlidi. Һazir här birimizniŋ ayliq maaşi 40 — 60 miŋ täŋgä ätrapida. Hiҗalitimiz çüşsä, eyiğa bir malni soyup, bšlüp beridu.
Addiy dehan bilän çarviçidin nahiyä hakiminiŋ mämnun boluşi intayin orunluq. Kälgüsidä «Saadät» dehan egiligi ohşaş dadil qädämliri bilän päriqlängän egiliklärni qollap-quvätläş yärlik hakimiyätniŋ änçisidiki iş. Älvättä, kšlämlik iş bar җayda problemilar dayim bolup turidu. Һškümättin bir tiyin nesiyä almiğan «Saadät» egiligimu problemilirini šz küçi bilän häl qilivatidu. Demäk, egilik ikki ayiğida mäkkäm turidu.
Maqalimiz ahirida räpiqisi Raziyäm bilän ikki oğul tärbiyilävatqan Asim Sadiqovqa ailäviy bähit tiläp, qädämliriŋ tehimu dadil bolsun, degümiz kelidu.
Mahmut İSRAPİLOV.
Uyğur nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ