Һimmiti barniŋ hšrmiti bar

0
793 ret oqıldı

— Etiqat insanğa roh, iradä vä işänçä beğişlaydekän. İnsanniŋ etiqat yolida tartqan mäşäqiti uniŋğa eğirçiliq salmaydekän. Һär qandaq insan etiqat bilän  rohiy ozuq vä hoşalliqqa egä bolidekän, — dedi štkän jili Mäkkigä berip, muqäddäs pärizini ada qilip kälgän Tursunbüvi haҗim Ahun qizi Һämraeva šziniŋ täsiratlirini biz bilän bšlüşip. — 2 millionğa yeqin bir hil ihram kiygän häҗ qilğuçilar buyruğan vaҗipni ada qilidu. Bu yär keçä-kündüz şunçilik yoruq, şunçilik qaynam-taşqinliqki, bälkim, yär yüzidiki heç qandaq bir җay mundaq nur vä insan mehridin tehi bährimän bolalmiğan bolsa keräk. Bu yärdä adämniŋ milliti, җinsi, räŋgi sürüştürülmäydekän. Baymu-gadaymu ohşaş…

Äynä şundaq täsirat ilkidä qaytqan Tursunbüvi hädä 1952-jili tarihiy Vätinimizniŋ Tekäs nahiyäsidä duniyağa kälgän ekän. 1958-jili ata-anisi bilän Qazaqstan diyariğa kšçüp çiqip, Uyğur nahiyäsiniŋ Çonҗa yezisiğa orunlişidu vä moşu yärdiki uyğur ottura mäktividä oqup, uni 1969-jili muvappäqiyätlik tügitip, nahiyälik komsomol komitetida işläydu vä iştin qol üzmäy, Talğir yeza-egiligi tehnikumini tamamlaydu. Täğdir yazmişi bilän u 1977-jili kiçikaçinoqiliq İminҗan Һämraev isimliq jigit bilän ailä quridu. Özi kelin bolup çüşkän bu çoŋ, inaq ailiniŋ tunҗa pärzändi bolğan İminҗan bu vaqitta Özbäkstanniŋ Sämärqänt şähiridiki Kuybışev namidiki Kooperativ institutida oquvatatti. Şuŋlaşqa Tursunbüvi yoldişi bilän moşu şähärgä kelip, şu yärdiki näşriyatlarniŋ biridä buhgalter bolup işqa orunlişidu. İnstitutni muvappäqiyätlik tügitip, qoliğa diplom alğan yaş mutähässis İminҗan Һämraev Qirğizstanniŋ İssiqkšl şähirigä işqa ävätilidu. Tursunbüvi hädä ändi mäzkür şähärdiki mäişiy-hizmät kšrsitiş kombinatida däsläp buhgalter bolup işläydu, andin mäzkür kombinatniŋ kadrlar bšlümini başquridu. 1986-jili ular Almuta şähiriniŋ yenidiki Drujba mähällisigä kšçüp kelip, «Aqsay» sovhoziğa işqa orunlişidu vä bu yärdä 1996-jilğiçä işläydu.

Bu vaqitta Keŋäş İttipaqi moҗut boluştin qelip, uniŋ tärkividiki җumhuriyätlär biridin keyin biri šz mustäqilligigä egä boluvatatti. Şähärlärdä zavod-fabrikilar yepilip, kolhozlar bilän sovhozlar tarap, işsiz qalğan häliq beşi gaŋgirap kün kšrüş mähsitidä här kim šzini här yaqqa etivatqan vaqitlar edi. Tursunbüvi hädä ämgäk qilivatqan sovhozmu buniŋdin istisna bolmidi. Ändi işni nemidin vä qäyärdin başlaşni bilmäy baş qaturuvatqan şundaq künlärniŋ biridä uni šzi işligän sovhozniŋ mudiri Turarbek Aldarjarov kabinetiğa çaqirtip qalidu. Kirsä, bšlmidä heli märhum Abbas qari haҗim ikkisi sšhbätlişip oltarğan ekän. Tursunbüvini kšrüşi bilänla sovhoz mudiri: «Mana, ağa män sizgä degän җugan moşu yaq bolidu. Silärniŋ işiŋlarğa rasa layiq kişi. — Andin mudir Tursunbüvigä muraҗiät qildi. — Drujba mähällisigä yeŋi meçit selinivetiptu, bularğa buhgalter keräk ekän. Män bu işqa sizni layiq kšrdüm».

Muqäddäs islam dinimiz äsligä kelip, җay-җaylarda yeŋi meçitlar biriniŋ käynidin biri qäd kštirivatatti. Drujbidimu äynä şundaq meçit selinidiğan bolup, uniŋ imami, heli märhum Abbas qarim meçitniŋ hesap işliri bilän şuğullinidiğan bir buhgalter sorap, tarqiliş aldida turğan sovhoz mudiriğa kirgändä, u bu yärdä işligän 19 buhgalterniŋ arisidin Tursunbüvini tävsiyä qilidu. Sävävi, Tursunbüviniŋ ata-anisi Ahun bilän Melikäm eğizida ilimi bar diniy adämlärdin bolğaçqa, şuŋa u kiçigidinla ügängän aditi boyiçä, tamaqtin keyin dua qilmiğiçä, ornidin turmatti. Buni sovhoz mudiri kšrüp-bayqap jürgän ekän. Şundaq qilip, uniŋ tävsiyäsi bilän Tursunbüvi hädä Drujba mähällisidiki «Muzämmil» meçitiğa baş buhgalter bolup bälgülinidu.

— 1999-jili meçitimizniŋ benasi toluği bilän pütti, — däydu Tursunbüvi hädä äşu jillarni äsläp. — Moşu yärdä işläş җäriyanida män meçitniŋ hulini salğuçilarniŋ biri bolğan Abbasqari haҗimniŋ härtäräplimä savatliq kişi ekänligigä kšz yätküzdüm. Tarihiy Vätinimizdä ihtisat boyiçä aliy mälumatqa egä bolğan kişi din täräptinmu nahayiti savatliq  šlima edi. Qazaqstan Diniy işlar başqarmisidikilärmu Abbasqari haҗimni nahayiti hšrmätlätti vä uniŋ bilän hesaplişatti. U «Muzämmil» meçitiniŋ baş imami süpitidimu ünümlük paaliyät elip bardi. Moşundaq äҗayip insan bilän işdaş bolğinimğa nahayiti razimän. Şundaqla män islam dinimizniŋ näqädär pakiz, gšzäl,  ekänligini tehimu çoŋqur çüşändim. Meçitimizda Qasim haҗim Mämätov, Abliz haҗim Saliev, Savut haҗim İbragimov, Täl°ät Abdullaev, İnämҗan Hudaybärdiev, Yaqup haҗim, Pärhat Sayitov vä Һüsänҗan Һasanov ohşaş on bir adämdin ibarät häy°ät äzaliri işlidi. Meçitqa çüşkän barliq häyri-ehsanlarni, sädiqä-pitirlärni mana moşu häy°ät äzaliri bilän birliktä kelişip, jitim-yesir, muhtaҗlarğa berip vä meçitniŋ remont işliriğa işlitättuq. Ularniŋ ruhsitisiz bir tiyinni u yaq, bu yaq qilmattuq. Biz Diniy işlar başqarmisiniŋ nizamnamisi asasida paaliyät elip barduq vä ularğa här ayda hesap berip turduq…

On bäş jil «Muzämmil» meçitida baş buhgalter bolup işligän Tursunbüvi hädini 2011-jili meçit qomi vä jut-җamaätçilik izzät-ehtiram bilän hšrmätlik däm elişqa uzatti. Meçitniŋ hazirqi baş imami Abdiqul Azbergenov Tursunbüviniŋ ämgigi Qazaqstan Diniy işlar başqarmisi täripidinmu munasip bahalinip, Mäkkä-Mädinini ziyarät qilip, häҗ qilip keliş üçün uniŋğa häqsiz yollanma berilgänligini hävärlidi. Bu uniŋ kšptin beri kšŋligä püküp jürgän arzu-armanliriniŋ biri edi.

U qäyärdä, kim bolup işlimisun, šziniŋ җavapkärlikni çoŋqur his qilidiğan yetük mutähässis-täşkilatçi ekänligini kšrsitişni bildi. Buniŋğa uniŋ här җaylarda alğan dästä-dästä Pähriy yarliqliri bilän Täşäkkürnamiliri guvaliq qilidu.

Tursunbüvi hädä inaq ailisiniŋmu ğämgüzari, pärzäntliriniŋ kšyümçan anisi, nävriliriniŋ mehrivan momisi. Ömürlük yoldişi İminҗan aka Һämraev Almuta şähiridiki Aqsay nan zavodida uzaq jillar šz mutähässisligi boyiçä işläp, moşu yärdin hšrmätlik däm elişqa çiqti. Ularniŋ ikki pärzändi bar. Çoŋi — Bähitҗan Misirniŋ Qahirä şähiridä «Äl-Äzhär» İslam universitetida on jil oqup, islam asasliri fakul'tetini pütärgän. Һazir Qazaqstandiki İslam universitetida lektsiya oquydu, şundaqla Drujba mähällisidiki «Muzämmil» meçitida äräp tilidin däris beridu. İkkinçi oğli — Bähtiyar Almutidiki Yeŋi tehnologiyalär kolledjini pütirip, hazir tiҗarät bilän şuğullinivatidu. Öz qizliridäk bolup, bu çoŋ šyniŋ otidin kirip, süyidin çiqivatqan, bir šydä hädä-siŋildäk iҗil-inaq hayat käçürüvatqan kelinliri Fatima bilän Aynurämdin ular çäksiz minnätdar. Biridin-biri tatliq tšrt nävrisi bu šyniŋ äŋ çoŋ bayliği, hoşalliği vä bärikitidur.

Biz 2-may küni šziniŋ 60-baharini qarşi alğan Tursunbüvi hädigä mustähkäm salamätlik, uzaq šmür vä ailisigä hatirҗämlik tiläp hoşlaştuq.

Nurvanäm ÖMÄROVA.

Almuta şähiri.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ