Täşviş qoŋğuriğini çelişqa asas barmu?

0
557 ret oqıldı

Pikirdin tuğulğan pikir/  «Uyğur teatriniŋ artistliri aldimizğa kelip kontsert qoyuvatsimu, biz härhil banä-säväplärni tepip, uni kšrüşkä kälmäymiz. Mundaq hšrmätsizlikni kšrüp, yeza hälqiniŋ mädäniyitimizniŋ bir tarmiği bolğan sän°itimizgä kšzqarişi bilän qiziqişiniŋ suslişivatqanliğiğa eçinisiz».(ҖUEMniŋ başqarma äzasi Җamaldin Nasirovniŋ Tuzdıbastav yezisidiki Mädäniyät šyidä Qazaqstanniŋ hizmät kšrsätkän artisti Ruqiyäm Sattarovaniŋ 70 yaşliq tävälludiğa beğişlanğan kontsertta eytqan pikri).

Mälumki, hazir kšpçiligimiz Җumhuriyät Sariyi bilän Uyğur teatrida štüvatqan kontsert, spektakl'larğa kelivatqan tamaşibinlirimizni kšrüp, hälqimiz sän°ätni sšyidekän, nahşa- sazlirimizni qädirläydekän, däp oylaydiğinimiz  şübhisiz. Amma ämäliyattiçu? Täşviş qoŋğuriğini çelişqa asas barmu? Bizniŋ pikrimizçä, bar. Eytayluq, hazir yezilarda milliy sän°itimizgä qiziqiş häqiqätänmu suslaşmaqta. Mabada sän°ätkarlirimiz yezilarğa oyun qoyğili kälsä, 300 – 350 orunluq Mädäniyät šyini zorğa tolturimiz. Bu eçinişliq  ähval häqqidä җämiyätlik işlarniŋ aktivistliri kündä degidäk eytivatsimu, nemişkidu, kšpçilik ğäplät uyqisidin tehiçä oyğinar ämäs.

Һeli yadimda. Ötkän äsirniŋ 70 — 80-jilliri ata-anilirimiz «Yezimizğa Uyğur teatriniŋ artistliri oyun qoyğili käptu» deyişip, uniŋğa berişqa aldiratti. U küni anilirimiz bizgä käçki tamaqni kündikigä nisbätän ätigäniräk berivetättidä, andin qoyulumğa kiyip baridiğan kiyim-keçäklirimizni rätkä kältürüp, täyyarliq kšrätti. Ändi artistlar çüşkän aililärdä mäyrämlik käypiyat hšküm sürätti. Öy egiliri ularni kütüp säkparä boluşsa, biz demätlik baliliri šyigä bir top artistlarniŋ kälgänligini vä käçqurunluği ular bilän billä  avtobusta klubqa oyun kšrgili baridiğanliğini eytip, täŋtuşliriğa mahtinatti. Mana moşundaq çağlarda bizmu artistlirimizniŋ šylirimizgä çüşüşini arman qilattuq. Buni säzgän ata-anilirimiz «Ändi artistlar kälgändä, çoqum bizniŋ šygä çüşidu» däp,  kšŋlimizni kštirişkä tirişidiğan. Biz bolsaq, qin-qinimizğa patmay şatlinip, bu qetim yezimizğa oyun qoyğili kälgän artistlirimizniŋ hünirini qizğin iştiyaq bilän tamaşä qilattuq vä ularniŋ yänä kelişini taqätsizlik bilän kütättuq. Klubqa adämlär liq tolatti, hätta oltiridiğan orun yetişmäy qalatti. Bäzilär šyliridin orunduqlarni kštirip kelätti. Qisqisi, yeziğa artistlar käptu desä, çoŋ- kiçikniŋ hämmisi barliq oqätlirini taşlap, klubqa aldiratti. Һä, hazirçu? Һeçnärsä bilän karimiz yoq. Milliy täräqqiyat  toğrisida  gäp qozğisaŋ, heçkimgä huş yaqmaydu. Besim kšpçiligimiz pütünläy beğämlik, bepärvaliq bilän kün käçürüvatimiz, nemini ätivalaş zšrür ekänligini çoŋqur his qilmayvatimiz. Һämmidin eçinarliği, bu «kesäl» parlaq keläçigimiz hesaplanğan yaş ävlatqimu päydin-päy juquvatidu. Ägär säp selip qarisiŋiz, bügün teatrimizda qoyuluvatqan spektakl'larğa kelivatqanlarniŋ täŋdin-tolisi yaşanğanlar ekänligini kšrisiz. Bu neminiŋ alamiti? Bir sšz bilän eytsaq, buni yaşlirimizdimu milliy ğururniŋ suslişip, zäyiplişivatqanliğidin däp çüşinişkä bolidu.

Yeqinda moşu mavzu ätrapida Uyğur nahiyäsiniŋ Avat yezisida istiqamät qilidiğan milliy mädäniyitimizniŋ җankšyäri, märipätçi Һasilat aka Abdrimov bilän sšhbätlişip qaldim. U yolniŋ jiraqliğiğa qarimay, Uyğur teatrida qoyuluvatqan kontsert vä spektakl'larğa ailisi bilän kelip kšrüp ketidiğanliğini häm bu šz ailä tavabiatiniŋ milliy täräqqiyatimizğa qoşqan misqalçä bolsimu hässisi däp hesaplaydiğanliğini mämnuniyät bilän täkitlidi. Bu, älvättä, alqişlaşqa  ärziydu häm bügün bizgä kerigi näq moşu roh! Ägär biz hämmimiz moşundaq oylaydiğan bolsaq qenidi?! U çağda jigitbaşliri  bilän җämiyätlik işlarniŋ aktivistliri «Pärzäntlirimiz bilän nävrilirimizni uyğur mäktivigä beräyli», «Uyğur avazi» gezitiğa yezilayli», Uyğur teatriğa bilet yaki abonement setivalayli», däp  näzirmu-näzir, toymu-toy arilap, «uyğurlirimizni» izdäp jürmigän bolar edi. Äpsus, biz tehila «bepärvaliq», «beğämlik»  uyqisidin ohinalmay jürimiz…

Nami duniyağa mäşhur qedimiy uyğur hälqiniŋ şänigä dağ kältürmäyli, qerindaşlar!

Şämşidin AYuPOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ