Tügimäs nahşilar qaldi

0
484 ret oqıldı

Ataqliq bank hadimi Müsrätbäk Baqiev häqqidä aŋliğinim bolmisa, u kişini kšrüş maŋa nesip bolmidi. İsmi äl eğizida qalğan akimiz  buniŋdin yättä jil ilgiri vapat boldi. Kšrmigän adäm häqqidä maqalä yeziş nahayiti qiyin gäp. Mana moşundaq päyttä jurnalistniŋ «beşiğa kün çüşidu». Bu kişi häqqidä maqalä yezişqa vädä berip qoyup qiynilivatqinimda maŋa gezitimizniŋ yeqin ikki dosti  «yardämgä käldi». Ular — ustazim, kšrnäklik jurnalist Abdukerim Tudiyarov bilän istipadiki polkovnik, җämiyätlik işlarniŋ aktivisti Muhpul Yüsüpov. Һär ikkilisi Müsrätbäk Baqievniŋ yeqin ağiniliri häm jutdaşliri ekän. Bu ikkisi bilän uçraşmay turup, M. Baqievniŋ tärҗimähali bilän tonuşup çiqtim.

Müsrätbäk Baqiev 1934-jili Yarkänt şähiridä tuğulğan. U üç yaşqa kirgändä šz dävriniŋ savatliq kişiliridin bolğan atisi Manap Baqiev «häliq düşmini» atilip sotlinip ketidu. Müsrätbäk aval «kolhoz räisiniŋ oğli» bolsa, atisi täqipkä uçriğandin keyin u «häliq düşmininiŋ» oğli» atilidu. Yoldişi nahäqtin-nahäq sotlanğandin keyin beşi qatqan aniğa balilirini yetiläp tuğulğan jutni taşlap ketişkä toğra käldi. Şu vaqittiki tüzüm şundaq boldi. Ana hoşna Ämgäkçiqazaq nahiyäsidin pana izdäp, aldi bilän ular Kšktem, keyin Yeŋişär yezisida yaşaydu. Bularni eytmaqqa asan bolğini bilän ularniŋ qandaq җapa-mäşäqätlärni tartqanliğini päqät šzlirila yahşi bilidu. Rast, zaman räptayi šzgärgändin keyin Baqievlar ailisi kindik qeni tškülgän jutiğa qaytti. Amma ata şu petiçä eliğa yenip qädäm taşlimidi. Rohiy häm maddiy qiyinçiliqlarniŋ balilarniŋ jüräklirini moҗuğini eniq. Şuŋlaşqa bolsa keräk, šmürniŋ issiq-soğini beşidin kšp štküzgän Müsrätbäk täŋtuşliridin burun çoŋ boldi. Buni dostliri  yahşi bilidu. U anisiğa tez äsqatti. Mäktäptä oqup jürüp anisiniŋ yeqin yardämçisi boldi. Kiçigidin sän°ätkä iştiyaq bağliğan u bäzidä häliq nahşilirini iҗra qilip, anisi bilän qerindaşliriniŋ rohini kštirätti.

Maqalä qährimaniniŋ studentliq hayatini ağiniliriniŋ arisidin Muhpul akam yahşi bilidiğan bolup çiqti.

U ottura mäktäpni tamamlap, 1957-jili Almutidiki hesap-kredit tehnikumiğa oquşqa çüşti. Tirişçan jigit mäzkür bilim därgahini äla bahalar bilän tamamlaydu, —  dedi Muhpul aka dostiniŋ studentliq dävrini äskä elip. — Meniŋ bilidiğinim, tehnikumdiki ustazlar uniŋ keläçigidin zor ümüt kütüp, şagirtini aliy oquş orunliriğa ävätmäkçi bolidu. Amma u anisiğa yar-yšläk boluş niyitidä  yeziğa kätti.

Musrätbäk studentliq päytliridä şähärdä talay uyğur yaşliriniŋ beşini qoşqini helimu yadimda. Uniŋsiz heçbir sorun štmäydiğan. Һärqandaq oltirişqa ağinimiz dutarini kštirip yetip kelidiğan. U hesapniŋ «meğizini» çeqiş bilän billä dutarniŋ «quliğida» oynatti.

U Yarkäntkä kelip, dšlät bankiniŋ Panfilov nahiyälik bšlümidä işlidi, — däp sšzgä arilaşti Abdukerim aka. —  Şu vaqitta bank sistemisida sanaqliqla ärlär işlätti. Musrätbäk şularniŋ biri süpitidä šziniŋ yetük mutähässis ekänligini ispatlidi. U şu jilliri bank başliği bolğan, täҗribilik maliyä hadimi Nurbike Ahmetjanovaniŋ «mäktividin» štti. Öz işini mukämmäl bilidiğan yaş bank hadiminiŋ hesap-çotqa ustiliği pütkül Almuta vilayitigä pur kätti. Biraq, kšpiräk uni «qaysi Müsrätbäk?» desä, «nahşiçi Müsrätbäk»  däydiğan.

Män ağinämniŋ yänä bir studentliq dävrini tilğa alğum bar, — dedi Muhpul aka gäpkä arilişip. — U işlävetip, KazGUniŋ ihtisat fakul'tetini sirttin oqup, tamamlidi. Universitetni äla bahalarğa tamamliğan jigitkä ustazliri aspiranturida oquş täklivini beridu. U yänä anisini ayidi.

U KazGUda oquvatqandimu dostlarni kšp tutidu. Müsrätbäk ularniŋ arisida  šziniŋ qiziq gäpliri, sän°ätkä humarliği bilän päriqlinätti.

U adämlär bilän munasivättä nahayiti siliq-sipayä bolğan ekän. Uni bilidiğanlar Һärqandaq işni eğir-besiqliq bilän äqil tarazisiğa selip ämälgä aşuratti, däydu. Şuŋlaşqa bolsa keräk, uni yeza egiliginiŋ mahir täşkilatçiliri bolğan Nikolay Golovatskiy, Azat Mäşürov, İmär Belalov, Kintal İslamov nahayiti hšrmät qilattekän. M. Baqiev  pidakaranä ämgigi tüpäyli, 1966-jili Dšlät bankiniŋ ilgärki Häşkiläŋ, hazirqi Qarasay nahiyälik şšbisini başqurdi. Çaräk äsir şu yärdä işläp, «SSSR Dšlät bankiniŋ älaçisi» degän ataqqa erişidu. Uniŋ rähbärligidiki bšlüm jumhuriyättiki aldinqi qatardiki banklardin bolğan.

Şähsän män, uniŋ millätpärvärligi, dostlarğa sadiqliği häqqidä birnäççä qetim aŋliğan edim. U şundaq җavapkärlik hizmättä oltirip, qorqmastin uyğurlarğa dayim «oŋ kšzi» bilän qarattekän. 1989-jili Almuta şähiri, Dostluq mähällisidiki hazirqi 153-mäktäp-gimnaziyaniŋ benasi selinip, u, nemişkidu, rus mäktivigä berilidiğan boptu. U vaqitta Dostluq mähällisi Qarasay nahiyäsigä qaratti. Bu mäsilini häl qilişta Qarasay nahiyälik mäslihätniŋ deputati bolğan Müsrätbäk Baqievqa talay ämäldarniŋ işigini «çekişkä» toğra käldi. Bu mäsilini häl qilişta uniŋ yeqin dostliri, ziyalirimizdin şair Mahmut Abdrahmanov, bästikar kompozitor Selimahun Zäynalov vä şu vaqittiki mäktäp mudiri Һenipahun Baratov kšp küç çiqardi. Dostluq mähällisidiki Mädäniyät šyidä çoŋ jiğin štüp, kün tärtividiki mäsilä iҗabiy häl boldi. Selimahun Zäynalov bilän Mahmut Abdrahmanov bar yärdä saz-näğmä bar. Ularğa Müsrätbäk Baqiev qoşulsa, bu çoŋ bir sorunğa aylinidiğini sšzsiz. U küni näq şundaq boldi.

Juquridiki akilirimniŋ eytqanlirini tiŋşavetip, bir çekittin kšz üzmäy, oylinip qaldim. Һenipahun Baratov, Selimahun Zäynalov, Mahmut Abdrahmanov… biriniŋ käynidin biri vapat boldi. Müsrätbäk Baqievmu şularniŋ biri. Amma älniŋ ağzida ularniŋ ämgäkliri, yahşi gäpliri qaldi, qulaqlirimizda ular eytqan tügimäs nahşiliri yaŋrimaqta…

                        Bähtişat SOPİEV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ