Oyğandi yeŋi ümüt, yeŋi arman

0
427 ret oqıldı

Baharni Noruzsiz, Noruzni baharsiz, hä hayatimizni bahar bilän Noruzsiz täsävvur qiliş mümkin ämäs. Çünki här jili kälgän Noruz päqät ana täbiätni, däl-däräqlärnila ämäs, biz insanlarniŋ, qälbini qayta yaşartip, dildiki his-tuyğularniŋ nazuk tarlirini nazakät bilän tävritip, rohiy quvät berip, yeŋi-yeŋi ümüt-mähsätlärgä, arman-istäklärgä, iҗadiy pärvazlarğa qanat bolidu. İnsan vä täbiät arisidiki uyğunluqni bildüridiğan Yeŋi kün — Noruz yeŋi bähit hädiyä qilidu. Başqa mäyrämlärgä heç ohşimay, qälbimizni şatliqqa tolturup, jüräklärdin izgülük teşip, qaynaq his-tuyğular gül eçip, šyümizgä Noruz kirip käldi.

Noruzda alämniŋ šzgiçä gšzällikkä pürkängänligini dildin his qilmaydiğan kişi yoq bolsa keräk. Upuqniŋ käynidin kštirilgän quyaş nurliri baharğa täşna jutqa, yaliŋaç bağlarğa, qişiçä aq qardin romal yapqan tağlarğa, härbir hoyliğa, härbir qälbkä šzgiçä illiq täptini bähş ätmäktä. Dimaqlarğa uruvatqan tap-taza havadin bahar hidi kälmäktä. Mäyin şamal, huddi anam käbi, çaçlirimni silap, üzümni sšymäktä. Täbiät gšzälligi bilän insan qälbiniŋ gšzälligini namayiş qilidiğan Yeŋi jil – Noruzda bir-birimizgä eytilidiğan aq tiläklirimiz baharda bağlarni pürkäp alidiğan appaq çeçäklärgä qonmaqta. Qişiçä aq qardin dästihan selinğan idir-qirlarda baharniŋ kelişini täşna bolup kütkän kuçulilar eçilip, quyaşqa tazim qilmaqta. Yap-yeşil çimän-maysilik libasqa pürkängän käŋ dalalarda qoy-qozilar bir-birini kinäp märişip, mozay-tayçaqlar oynap-säkrişip, ärkin-azadä otlap jüridu. Tağ bağridiki šstäŋlärdiki su, huddi Noruzniŋ kälginini hävärligändäk, alämni çaŋ kältürüp şaqirap-vaqirap aqmaqta. Ana yär qoynidin etilip çiqqan mšldür bulaqlar marҗan käbi süzük çäşmilirini häryan çaçmaqta. Muŋluq  küzdä muŋluq nahşisini eytip, ana juttin jiraq-jiraqlarğa uçup ketip, bahar  çeçäklirini qanitiğa qondurup qaytip kälgän turnilar ana jutniŋ kšp-kšk tiniq asminini tolturup ärkin uçup, Noruzda yaŋriğan näğmä-navağa җor bolmaqta.

Qedimiy häm mäŋgü yaş ädäbiyatimizda baharniŋ hšsünkar latapiti,  Noruzniŋ hayatbähşligi häqqidä qançiligän esil misralar yezildi desiŋizçu! Mänmu baharniŋ gšzälligi, Noruzniŋ ävzälligi häqqidä etyud yezivetip, şairanä qälbimdin orğup çiqqan ilham tamçiliridin Noruzğa  çaçqa çaçtim.

Kšp kütkän käldi yänä bahar-ärkä,

Nur sepip küldi quyaş ana yärgä.

Quşlarniŋ navasiğa җor boluşup,

Ölkämdä kätti qizip toy-märikä.

Noruzğa quçaq açti pütkül җahan,

Äl içrä tarap kätti dostluq ahaŋ.

Ohandi uyqisidin җan-җanivar,

Tälpündi gül-çimänlär kškkä taman.

Bepayan etizlarni taŋdin aval,

Sšymäktä dehan bilän mäyin şamal.

Bağridin ana yärniŋ şildirlişip,

Kšz açti bulaqlarmu tepip amal.

Däräqlär çaçliriğa esip täŋgä,

Yasinip boyanmaqta yeşil räŋgä.

Dimaqqa güpüldäydu bahar hidi,

Eçilğan aq çeçäklär şipa tängä.

Qeriğan äsirlärdin berip sada,

Yaŋridi nağra üni gšzäl taŋda.

Seğinğan jüräklärni jüräklärgä,

Ulidi sšygü siŋgän äşu nava.

Uzitip appaq ätläs yapqan qişni,

Başlidi härkim mähsät qilğan işni.

Bärikät, utuq tiläp härbir šygä,

Qaynidi qazanlarda noruz eşi.

Dillarda Yeŋi jilğa yätkän aman,

Oyğandi yeŋi ümüt, yeŋi arman.

Yaşirip käldi Noruz, küldi bahar,

Beğişlap adämlärgä şatliq-aram.

Äsirlär davamida häliqqä rohiy mädät berip, keläçäkkä ümüt-işänçä bağlatqan, yeŋi arzu-armanniŋ, çäksiz sahavätniŋ uruğini tärgän, äŋ aliy urpi-adätlirimizniŋ bir ipadisi bolğan, tirikçilik rämzi, hayat mäyrimi Noruz kšpmillätlik elimizni käzmäktä. Mustäqillik tüpäyli qayta tiklinip, qayta yaşniğan uluq mäyräm — Noruz elimizdiki millätlärara dostluqni tehimu mustähkämläp, Qazaqstan hälqiniŋ ortaq mäyrimi süpitidä nişanlanmaqta. Noruz här tilda härhil atalsimu, u elimizdiki izgülük yolida birläşkän barliq millätniŋ uluq küni, yaşirip yüksiliş, qut-bärikä mäyrimi. Elimizniŋ murat-mähsitini küyligän, jutumizniŋ tiniçliğini oyliğan, barliq millätlär qälbini dostluq rişti bağliğan, barçini birdäk siyliğan Noruz mäyrimi  —  keläçäk ävlatta aliy insaniy päzilätlärni şäkilländüridiğan tärbiyä mäktivi, mänaviy bayliğimiz, jütmäs mirasimiz. Äzäldin bizniŋ bolğan Noruz äbätkä bizniŋ bolup yaşarmaqta…

            Patigül MÄHSÄTOVA.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ