Qälbimiz tšridä saqlinisän, Zakir!

0
395 ret oqıldı

Mana häş-päş degiçä kšŋli naresidilärniŋkidäk pak, mehri däriya, qerindaşqa kšyümçan, dostqa sadiq ağinimiz Zakir Tayirovtin ayrilğinimizğa säkkiz ay boptu. U alämdin štmiginidä 6-iyul' küni  hayatiniŋ mäğrur 50-davaniğa kštirilätti… Zakir bilän buniŋdin 13 jil muqäddäm tonuşqan edim. Eniğiraği, uni ağinilirim Qurvanҗan bilän Rustäm bizniŋ šygä  elip käptu.  «Özi yarkäntlik. Bäk huşçaqçaq, gäpçi jigit. Paraŋğa kälgändä uniŋ aldiğa štidiğini yoq» däp tonuşturdi ular. Һäqiqätänmu şundaq ekän. Zakir, tehi birinçi qetim kšrüşüvatqinimizğa qarimay, huddi kona tonuşlardäk, eçilip-yeyilip sšzlimäktä edi. Һämmimiz oltirip tiŋşiduq. Rast, bäzidä ançä-munçä gäpkä arilaşqandäk qilimiz, gayida soallirimizni qoyimiz. Märhum qaysi mavzuğa sšzlisäŋ, şu yärdin çiqidu: ädäbiyatmu, sän°ätmu, säyasätmu, uniŋğa bäribir. Şu çağda: «Bu jigit kitapni bäk nurğun oquydiğan ohşaydu, härtäräplimä bilimlik, mäpkürisi käŋ ekän» degän oy käldi maŋa…

Bir küni yeŋi çiqqan tarihiy uyğur kitapliriniŋ birini elip, uniŋ šyigä bardim. Zakir kitapniŋ u yaq-bu yeqiğa qarap, içidiki sürätlärni kšrdidä, külümsirigän halda: «Adaş, män tamamän kitap oqumaymän. Unçilik qabiliyitimiz yoq. Mäktäpni aran-aran «üçkä» tügätkän» demäsmu!

Män däsläp uniŋ bu gepini häzil süpitidä qobul qildim. Uqsam, häqiqätänmu şundaq bolup çiqti. Televizordin kšrginini, radiodin aŋliğinini mulahizä qilip, šzidä eniq bir pikir qeliplaşturidekän. Uniŋ bilän däsläp kšrüşkän adäm, gäp-sšziniŋ uyğunluğiğa, härqandaq väziyätni aŋliq halda, çoŋqur tählil qilişiğa, pikriniŋ dälliŋ häm salmaqliqliğiğa qarap, qandaqtu-bir salahiyätlik mutähässis däp oylap qelişi ehtimaldin jiraq ämäs edi. Һä, ämäliyatta ağinäm adättiki jük maşinisiniŋ haydiğuçisi. Äynä şundaq insan bilän qädinas dost bolğanliğimdin pähirlinimän.

Mäşräp-sorunlirimizda, çoŋ-kiçik ailäviy mäyrämlirimizdä biz qädimkidäk däm elip qalattuq. Baştin ahiriğiçä sšzläydiğan — Zakir. Biz җim oltirip, gepini bšlmäy tiŋşaymiz. Uni qollaş mähsitidä arilap-arilap loqma taşlap qoyimiz, halas. Uniŋ ariliqta «Nemişkä demämsilär?» däp šz sšzini šzi җanlanduridiğan aditimu bolidiğan. Şuŋlaşqimu Zakirğa biz qoyğan «Ürümçi radiosi» läqimimu ubdanla siŋişip qalğan.

Märhumniŋ aliy insaniy hislätliri šz aldiğa bar duniya. Qerindaş, holum-hoşna, ağinä-šŋgä desä šlidiğan. Ularniŋ heç qaysidin qolidin kelidiğan hätta kälmäydiğan yardimini ayimatti. Birärsi hiҗalät bolup soriğan närsini, šzidä yoq bolsa, başqa bir yärdin bolsimu tepip kelätti. Qançiligän adämgä sunuq tiyin almay maşina-maşina qum, şehil, topa çüşirip bärdi desiŋizçu! Özgini däp šziniŋ tirikçiligigä kšŋül bšlidiğanğimu vaqti yätmätti. «Öyniŋ oqitini izbasarim, işänçim häm ümütüm Molutҗan qilidu» däp hämmini yalğuz oğliniŋ zimmisigä qalduratti. Äynä şundaq äҗayip insan edi, meniŋ ağinäm…

Rast, Zakir hayatniŋ bäzi hoşalliqliriğa guva boldi. Qizi Gülinurni talaliq qilip, nävrä sšydi. Millätpärvär, vätänpärvär adämlärdin bolsun däp uniŋ ismini «Änvär» (Änvär Һaҗievniŋ hšrmitigä — E.Ä.) qoydi. U hazir bir yerim yaşta. Molutҗanni šyläp, kelin kšrdi. Amma Sahinurniŋ toyini qiliş nesip bolmidi… Ata mehrigä toymiğan yättä yaşliq Mahinur  bilän altä yaşliq Bahargül «Dadam bu qetim bäk keçiktiğu. Qaçan kelidu?» däp yoliğa tälmürüp jüridu. Märhumniŋ jük maşinisi bilän Rossiya, Özbäkstan, Taҗikstan, Avğanstan mämlikätlirigä ketip, aylap šy kšrmäy işläydiğiniğa üginip qalğan ämäsmu, tilsizlar. Şundaq säpärlärdin kälgändä ikkisi aldiğa jügräp çiqatti. Zakir šz soğilirini bärgändä, gšdäklär hoşalliğidin qin-qiniğa patmay ketätti. Äpsus, miŋlarçä äpsus, ağinimizniŋ bu qetim mäŋgülük säpärgä kätkinini nädin bilsun äşu omaq qizçaqlar?!

Yeqinda Zakirniŋ Yarkänttiki Rehimҗan rähbärligidiki ottuz oğli 50 yaşliğiğa beğişlap näzir bärdi. Ular barliq çiqimni kštirip, näzirni mäşräp äzasi Talğatniŋ šyidä štküzdi. Uniŋğa biz, almutiliq mäşräp ählimu, qatnaştuq. Ağinimiz bilän billä bolğan esil däqiqilärni, uniŋ boyidiki esil  päzilätlirini äsliduq. Ärlärniŋ eğir «uh» tartip, kšŋli ğäşlikkä çüşsä, ayallar špkä-špkisini basalmay kšz yaş qilişti. Zakirniŋ tävädila ämäs, uniŋ sirtidimu näqädär abroy-inavätkä egä bolğanliğini, šzi turidiğan mähällidiki jutqa qilğan mehir-sahavätlik işlirini äsläştuq…

Yatqan yeriŋ yumşaq, rohiŋ җännättä bolsun, qädinas buradär! Seniŋ yarqin ismiŋ dayim qälbimiz tšridä saqlanğusi.

Erşat ÄSMÄTOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ