Tenäp qalğan bala

0
607 ret oqıldı

Ädäbiy dostluq — äbädiy dostluq/ Ataqliq qazaq yazğuçisi Qabdeş Jumadilov 1936-jili ŞUARniŋ Çšçäk şähiridä tuğulğan. Äl-Farabi namidiki Qazaq dšlät universitetini pütärgän. Qazaqstan häliq yazğuçisi, «Ahirqi kšç», «Atamakan», «Täğdir», «Mšҗüzikar duniya» qatarliq romanlarniŋ, «Ğazlar qaytqanda», «Seriq yaylaq», «Säygülik» («Uçqur at») vä başqa povest' häm hekayilär toplamliriniŋ muällipi.Biz tšvändä yazğuçiniŋ hekayisini diqqitiŋlarğa havalä qilivatimiz.

 

Bir ailiniŋ känҗisi bolğan kiçikkinä Jänibekni šydikilärmu, hoşnilarmu ärkilitip «Jako» däp atatti. Jakoniŋ yeşi yeqindila tšrtkä toldi. Apisi şu küni hoylidiki uşşaq balilarni tatliq tort, muzşekär bilän mehman qildi. Şuniŋdin beri «Jako, näççigä käldiŋ?» degänlärgä başmaltiğini püküp, tšrt barmiğini kšrsitip jüridiğan boldi.

Äşu Jako yeqinda tosattin jütüp ketip, ata-anisini rasa vähimigä saldi. Yazniŋ issiq künliriniŋ biri edi. Jako şänbä küni balilar bağçisiğa barmay, šydä, dadisiniŋ yenida qaldi. Apisi işqa kätkän. Ätigänlik çaydin keyin dadisi uni hoylida oynavatqan balilarğa qoşup qoydidä, šzi anda-sanda balkondin qarap-qarap qoyup, bir nemilärni yezip oltirivärdi.

Çüşkä yeqin Jako heç yärdä kšrünmidi, «kšrdüm» degän bändimu yoq. Һoylida jürgän balilarmu «bilmäymizdin» başqa heçnemä eytalmidi.

Jakoniŋ dadisi tehimu täşvişländi. Ätrapidiki hoşnilardinmu soraşturdi. Lekin ularmu kšŋülni orniğa çüşärgidäk bir gäp eytimidi. Ahiri ümüti üzülgän ata keyin şähärlik saqçihaniğa telefon qildi. Novätçi saqçi baliniŋ isim-familiyasini, yeşini, adresini yezivaldidä: «Alahidä bälgüliri qandaq?» dedi äŋ ahirida.

Uçisida deŋizçilar kiyidiğan alakšynäk, çolaq iştan bar, çeçi pahpayğan, bäkmu yeqimliq, sap-seriq bala, — dedi dadisi. — Birla kamçiliği, burniniŋ tšşügi säl nämlişip turidu.

Holum-hoşnilar, šydikilär balini izdäşni heç tohtatmidi. Koçimu-koça meŋip, «ala kšynäklik balini» soraşturdi…

Jako mundaq ayaq astidin yoqap ketidu däp kim oyliğan. Çoŋ balilarğa qoşulup, oyunniŋ qiziğiğa berilip oynavatatti ämäsmu?! Helä vaqit Bedäl degän bala bilän at bolup oynidi. Yeqinda ippodromda kšrginidäk, bäkmu ildam çepip, çoŋ šyni birnäççä qetim aylinip çiqti. Biraq bu issiqta tohtimay jügräş asan ämäs. Balilar buniŋdinmu zerikip, başqa bir ärmäk izdäşkä başlidi.

— Basseynğa berip çšmüläyli, — dedi Aleşa degän kšzi kšk, seriq bala.

Uni başqa balilar qollidi. Öy bilän basseynniŋ ariliği helä bar, şuŋa ularğa kiçik balilarni ägäştürmäy, taşlap ketiş keräk boldi. Keçikmäy uniŋmu amali tepildi.

— Atlar çarçidi. Ularğa ändi yäm beriş keräk, — dedi Bedäl.

Jako ohşaş ikki-üç «atni» pod°ezğa kirgüzdidä, yämniŋ orniğa qolliriğa bir-birdin alma tutquzdi. Jako atlarniŋ çšpni qandaq yäydiğanliğini kinoda kšrgändi. Balilarniŋ basseynğa kätkinini ular tolimu käç aŋlidi.

Jako basseynniŋ qäyärdä ekänligini bilmätti. Lekin u balilarni qoğlap yetişkä bäl bağlidi. Şu oy bilän trotuarğa çüştidä, udul kälgän täräpkä jügridi. Şu äsnada qançilik jügrigini namälum, bir çağda maşinilar štüvatqan çoŋ koçiğa çiqti. Balilarmu, basseynmu kšrünmäydu. Uştumtut qeşiğa kelip tohtiğan trolleybusqa adämlärniŋ çiqip-çüşüvatqanliğini bayqidi. Jako oylinip turmidi. Balilarğa çapsaniraq yetiş üçün kšpçilik bilän billä trolleybusqa çüşüvaldi.

Trolleybusta adäm az ekän. Jako boş orunlarniŋ birigä oltardi. U burunmu apisi bilän billä ulaqqa oltirip, koça ariliğan edi, maşinilarğa kšz selip, kšŋüllük oltardi. Trolleybus uni mikrorayonğa, u yärdin istirahät beğiğa, andin qaytidin mikrorayonğa elip käldi. Biraq Jako uni säzmidi. Äŋ ahirqi bekätkä kälgändila trolleybustiki alämlärniŋ käyni orunduqta oltirip, uhlavatqan baliğa kšzi çüşti…

Jako kšzini açqanda, šzini nurğun adämniŋ qorşap turğanliğini kšrdi. Qeşida dadisimu, apisimu yoq, tamamän natonuş, yoçun kişilär.

— Balisini šz ihtiyariğa qoyup bärgän mundaqmu adämlär bolidudä! — dedi bir ayal beşini çayqap.

Tenäp qalğanğu. Ularmu änsiräp izdäştürüvatqandu, — dedi ikkinçi kişi.

Jako bu sšzlärniŋ mänasini toluq çüşänmidi. Lekin monu adämlärniŋ qaş-qapiğiğa qarap, šziniŋ bir çataqqa urunğinini säzdidä, vaqirap jiğlavätti.

Näq şu çağda toplaşqan adämlärniŋ yeniğa saqçi maşinisi kelip tohtidi. Qizil baş kiyim kiygän kişi Jakoniŋ qeşiğa käldi.

— Vah, jigit! Sän nemä qilip jürisän bu yärdä? İsmiŋ nemä? — dedi qolini tutup.

— Jako.

Һä-ä, Jako bolimän dä… Familiyaŋ qandaq?

İkki-üç sšzdin ibarät familiyasigä Jakoniŋ tili kälmäyvatatti, näççä qetim täkrarlisimu, serjant heçnemä çüşinälmidi.

— Apaŋniŋ ismi nemä?

— Apamniŋ ismi «apa»…

— Apaŋdin qandaq ayrilip qaldiŋ? Qandaq adäm edi?

Apam yahşi adäm! — dedi Jako.

Serjant külüvätti.

— Adresiŋni eytqina, qaysi koçida turusilär?

Jako kšzini humalaşturup, biraz oylinip turdidä:

— Botinka satidiğan koçida turimiz, — dedi.

— Mana saŋa!

Serjant nemä qilarni bilmäy qaldi. Almutida nemä kšp — ayaq kiyim satidiğan dukan kšp. Qaysi birsini izdäysän. Amal yoq, Jakoni maşiniğa oltarğuzdidä, saqçihaniniŋ «balilar bšlmisigä» elip käldi.

Bu yärdä alakšynäklik baliniŋ isim-familiyasi, adresi alliqaçan yeziqliq edi. Novätçi saqçi Jakoniŋ šyigä därru telefon qildi. Aridin on bäş minut štkändä, işiktin uniŋ dadisi bilän apisi kirip käldi…

Şuniŋdin beri Jako ruhsätsiz šydin uzap kätmäydiğan boldi. Şundimu  «tenäp qalsam keräk bolidu», däp ata-anisiniŋ isim-familiyasini, šyiniŋ adresini toluq yadlavaldi.

Malik MÄҺÄMDİNOVniŋ tärҗimisi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ