Öylänmigän jigitlär toyda… oynimaydu

0
736 ret oqıldı

Mana, häş-päş degiçä, «Yaşliq» vokal çalğu ansambliniŋ qurulğiniğa 40 jil toluptu. Ularniŋ däsläpki nahşisi — «Appaq-appaq toşqanlar» — şu jigitlärniŋ šzliri toğriliq edi. Çünki u vaqitta  student Murat Ähmädiev rähbärligidiki ansambl' äzaliri bolğan Yalqunҗan Şämiev, Mahmut Däraev, Marat Mämätbaqiev, Qähriman İminov, Azat Räzämov hämmisi boydaq edi. Uyğur sän°itidiki birinçi estrada ansambli qandaq barliqqa kälgänligi  häqqidä bizgä bügün Qazaqstanniŋ hizmät kšrsätkän ärbabi Yalqunҗan ŞÄMİEV sšzläp bärdi.

Birinçi uçrişiş

— Buniŋdin qiriq jil ilgiri Murat Abdrim oğli bilän Teatr vä sän°ät institutida tonuşup qaldim, — däp štmüşni äslidi Yalqunҗan Ähmät oğli. — Rastimni eytsam, ikkimiz bir-birimizni sirttin tonattuq. Män institutta 2-kursta oquvatattim. Murat Abdrim oğli täyyarliq kursta ekän. İkkimiz bir küni koridorda täsadipi uçrişip qalduq. U maŋa šziniŋ «Arman» namliq bir ansambl'da işläydiğinini eytti. Sšhbätara u uyğur ansamblini quruş armini barliğinimu yoşurmidi. Män uni därhal qollap-quvätlidim. U nahşa eytidekän, män bolsam gitarida oynaymän. Keyin ikkimiz, kšp štmäyla, sän°ätkä yeqin yaşlarni izdiduq vä Mahmut Däraev, Marat Mämätbaqiev, Qähriman İminov, Azat Räzämov,  Qurvanҗan Mäŋsürov, Mirhelil vä Şeripҗan Halmätovlar, Seydulla Bayterekov vä ussulçimiz Gülnarä Sayitovani  taptuq. Birinçi uçrişişimiz şähärdiki  mäktäplärniŋ biridä boldi.

Birinçi nahşa

Biz birinçi uyğur estrada ansambli, şuŋlaşqa däsläpki künliri işni nemidin başlaşni bilmäy beşimiz qatti, — däp sšzini davam qildi sän°ätkar. — Saz äsvaplirida oynaydiğan, nahşa eytidiğan, mabada kontsert qoyup qalsaq, uni elip maŋidiğanmu adäm bar. Amma repertuarimiz yoq. Şu vaqitta yänä şu Murat Abdrim oğli «Meniŋ apam Turanqiz häliq nahşilirini kšp eytidu, şu yaqtin mäslihät sorap kšrmäymizmu» däp qaldi. Hämmimiz keliştuq. Bir top boydaq jigitlär Turanqiz animizniŋ yeniğa barduq. U biz bilän yeqindin tonuşup, oylirimizni tiŋşap kšrdi. Häqiqätänmu, animiz kšpligän häliq nahşilirini bilidekän. U bizgä däsläp «Appaq-appaq toşqanlarni» eytip bärdidä, «moşu nahşini ändi silär estrada janrida iҗra qilip kšrüŋlar» dedi. Bu birinçi nahşimiz az vaqitniŋ içidila hitqa aylinip kätti. Uniŋdin keyinki «Jumlaq», «Oy oylaysän», «Açil» nahşilirini şu Turanqiz animizniŋ mäslihiti bilän qayta işliduq. Kšp vaqit štmäy, animizniŋ yänä bir pärzändi, keyin räpiqäm bolğan Gülbahar Ähmädieva bizniŋ ansambl'ğa qoşuldi.

Birinçi kontsert

— U künni untuş äsla mümkin ämäs,— dedi Yalqunҗan Ähmät oğli. — Hatalaşmisam, u küni teatrğa birinçi uyğur estrada ansamblini kšrüş üçün Almutidiki barliq uyğurlar jiğiliptu. U küni teatrniŋ işikliri sunup, deriziliri çeqildi. Älvättä, bizgimu birinçi qetim sähnigä çiqiş oŋayğa çüşkini yoq. Hämmimiz hoduqup turimiz. Murat Abdrim oğli «Appaq-appaq toşqanlarni» başlavätkändin keyin biz, ansambl' äzaliriğa, «җan kirdi». Tamaşibinlar härbir nahşimizni güldürligän çavaklar bilän qarşi aldi.

U vaqitlarda yanfon, İnternet degän närsilär yoq, şuniŋğa qarimay, «Almutida «Yaşliq» ansambli quruluptu» degän paraŋ uyğurlar yaşaydiğan barliq yezilarğa pur kätti.

Birinçi gastrol'

Bizniŋ birinçi gastrolimiz Uyğur nahiyäsiniŋ Ğalҗat yezisidin başlandi, — däp sšzini davam qildi u. — Yezidikilär bizni şundaq täşnaliq bilän küttiki, qaysila mäligä barmayla, biz yetip barğiçä tamaşibinlar klublarğa jiğilip bolatti. Yeza hälqiniŋ bizni qoyup bärgüsi kälmätti. Bir qiziq yeri, Uyğur nahiyäsidiki yezilarni arilavetip, hämmimiz novät bilän ağrip çiqtuq. Şu vaqitta, qaysi yezida ekänligi yadimda yoq, bizni bir-ikki momay bir šygä jiğivelip,  şivaq  bilän rasa uçuğdiğan edi. «Bu nemä dora?» däp sorisaq, «silärgä til tegiptu» deyişti anilirimiz.

Yaşliğimizda  ağriq-silaqqa boy bärmiginim rast. Amma äynä şundaq gastrol'larniŋ biridä Murat Abdrim oğli bizni qorqutuvätti. Bizniŋ asasiy solistimiz bolğan u Çoŋ Çiğandiki hamanda kontsert qoyuvatqan yärdila hoşidin ketip jiqilip çüşti. Keyin uni ağriqhaniğa apirip, dohturlarğa kšrsätkiçä helä avarä  bolduq.

Birinçi mukapat

 

Häliq arisida ammibapliqqa aylanğan «Yaşliq» ansambli 1979-jili däsläpki qetim җumhuriyätlärara štkän estrada ansambl'liriniŋ konkursiğa iştrak qilip, birinçi onluqqa kiridu vä Pähriy yarliq bilän täğdirlinidu. Bu ansambl'niŋ birinçi mukapiti edi. Şuniŋdin keyin Erevanda štkän konkursta laureat atilidu. İkkinçi qetim Yaltidiki häliqara konkursta ğalip çiqidu. 1981-jili bolsa, «Yaşliq» Qazaqstan Lenin komsomoli mukapitiniŋ laureati atilidu.

Birinçi ataq

Ändi ansambl'diki birinçi ataqni kim aldi? – soridim Yalqunҗan Ähmät oğlidin.

— Älvättä, härqandaq ansambl'da nahşiçi birinçi planda turidu. Ansambl'ni tonutidiğanmu şu. Arimizda Murat Abdrim oğli şundaq hšrmätkä sazavär edi. Çünki bu iҗadiy topni qurğanmu Murat Ähmädiev. Andin u šziniŋ äҗayip zilva avazi arqiliq hälqimizgä çapsanla  tonulup kätti. Şuŋlaşqa arimizda uniŋğa birinçilärdin bolup «Qazaqstanniŋ hizmät kšrsätkän artisti» atiği berildi. Hämmimiz hoşal bolduq.

Vaqit štüp, Murat Abdrim oğli Uyğur teatriniŋ mudiri bolup saylandi. Uyğur sän°itiniŋ täräqqiyatiğa qoşqan tšhpisi üçün Qazaqstan häliq artisti ataldi. Bügünki kündä bolsa, u Qazaqstan Җumhuriyiti Parlamenti Mäҗlisiniŋ deputati.

Birinçi toy

Ansambl'ni quruş niyitidä jiğilğan jigitlär şu künila  mundaq kelişimgä kälduq, — däydu Yalqunҗan Ähmät oğli. — Mabada ansamblimiz qurulsa, heçqandaq toyğa barmaymiz. Häliq bizni seğinip sähnidin kšrüşi keräk. Şundaq bolğandila, biz abroy-ataq tapalaymiz. Jigitlärniŋ hämmisiniŋ pikri moşundaq boldi. Häqiqätänmu «Yaşliq» hälqimizgä tonuldi. Yoşuridiğini yoqki, talay toylarğimu täklip qilinduq. Amma vädimizdä turup, heçqaysiğa barmiduq. Arimizda birinçi bolup, Azat Räzämov šyländi. Älvättä, bu šzimizniŋ toyi boldi. Şuŋlaşqa bizgä u toyda yärdä oynaşqa toğra käldi.

Hulasä ornida

Ariliqta Murat Ähmädiev Uyğur teatriniŋ mudiri, Yalqunҗan Şämiev teatrniŋ baş rijisseri bolğandin keyin, ansambl'niŋ işi säl asqap qaldi. Buni šzlirimu yoşurmaydu. Keyin ansambl'diki bu boşluqni talantliq sän°ätkarlar Ablähät İslamov, Adilҗan Җanbaqiev, Hakimҗan Tohtahunov, Qutluq Ğenäkov tolturidu. Eytmaqçi, teatrniŋ hazirqi mudiri Ruslan Tohtahunovmu šz vaqtida «Yaşliqniŋ» äynä şu ikkinçi ävladi bilän işligän. Ändi bügünki kündä «Yaşliqniŋ» üçinçi ävladimu moҗut. Ular birinçi ävlatniŋ pärzäntliri Dilşat Ähmädiev, Yadikar Şämiev vä Gülnarä Sayitovaniŋ oğli Bähtiyar Hasanov.

Amma bügünki kündä çoŋ ävlat väkillirimu sähnidin çüşmäy kelivatidu. Öz vaqtida «toyğa barmaymiz» däp qäsäm içkän akilarni  pat-pat uyğurniŋ toyliridimu uçritip qalimiz. Älvättä, bügünki künniŋ tälivi başqa.

Bähtişat SOPİEV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ