Şairğa munasip hšrmät bildürülsä

0
757 ret oqıldı

Һär dävirdä šziniŋ iz-namini qaldurup kätkän büyük şähslär bar. Äynä şular qatarida şair vä dramaturg İsmayil Mätqazi oğli Sattarov štkän äsirdä yaşap štkän yarqin namayändilirimizniŋ biri. Bari-yoqi jigirmä säkkiz jil šmür sürüp, uniŋ yättä-säkkiz jilinila iҗadiyätkä beğişliğan büyük ädipniŋ keyinki ävlatqa qaldurğan mirasi bebaha vä u biz üçün tävärrüktur. Talantliq şair esäŋgä 100 yaşqa tolidu. Tävällud harpisida ädipkä layiq hšrmät kšrsätkänligimiz şair rohi aldidiki muqäddäs borçimiz, däp oylaymän.  Şuŋlaşqa män uşbu maqalämdä şairniŋ iҗadiy paaliyitigä  tohtalmay, bälki bäzibir oy-pikirlirimni gezithanlar bilän bšlüşmäkçimän.

Maqalämniŋ beşida İsmayil Sattarovniŋ 90 jilliğini qandaq ähvalda «nişanliğanliğimiz» häqqidä bir-ikki eğiz gäp qilişni toğra kšrdüm. Eytmasqa bolmaydiğan häqiqät şuki, şu jili ana tilimizda näşir qilinidiğan gezit-jurnallirimiz sähipiliridä ädäbiyatşunas alimlirimiz,  şair-yazğuçilirimiz  ädip häqqidä maqalilarni  elan qilar däp oylivedim. Äpsus, undaq bolmidi. İkkinçidin, İsmayil Sattarov talantliq dramaturg. D'yakov bilän birliktä yazğan «Ğerip – Sänäm» dramisi uyğur dramaturgiyasidiki utuqluq çiqqan däsläpki nadir äsärlärniŋ biri ekänligini hämmimiz yahşi bilimiz.  Biraq, nemişkidu,  on jil ilgiri milliy teatrimizdimu dramaturgniŋ äsäri qoyulmidi. Qazaqstan Yazğuçilar ittipaqi yenidiki Uyğur ädäbiyati keŋişidimu mäzkür sänä toğriliq heçqandaq gäp çiqmidi. Abdullam Samsaqov täripidin täyyarlanğan «İzvestnıe uygurı HH veka» kitavidimu şairniŋ ismi yoq. Buni qandaq çüşänsäk bolidu?

Hoşal bolidiğan yeri, Yoldaş Azamatov topliğan «HH äsir namayändiliri» namliq 2005-jili näşir qilinğan oçerklar toplimida heli märhum, akademik Mahmut Abdurahmanovniŋ qälimigä mänsüp kšlämlik maqalä berilip, şair nami bilän atalğan bizniŋ Ğäyrät yezisidiki ottura mäktäptä uniŋ şanliq tävälludi dağduğiliq nişanlinip štti. Äsli mäzkür sänä biz, ğäyrätliklärniŋla ämäs, pütkül  uyğur hälqiniŋ  umumiy mäyrimi ämäsmedi!?

Biyil bolsa, peşqädäm jurnalist Abdukerim aka Tudiyarov Uluq Ğalibiyätniŋ 70 jilliğiğa dair uruşqa qatnaşqan şair-җäŋçiniŋ şu jilliri yezilğan şeirlirini izdäp-tepip «Uyğur avazi» gezitiğa elan qilip,  beşimizni kškkä yätküzdi.

Ändi aldimizda ädipniŋ 100 jilliğidäk muhim sänä turuptu. Aldinqi tävälludidäk, unimu bepärvaliqta štküzüp qoymisaqkän däp ändişä qilimän. Asasiy mäsiligä näzär ağduridiğan yeri, İsmayil Sattarovniŋ barliq äsärliri җämlängän toplam tamamän yoq boluşi keräk. Bolsimu, az yaki qalmidi. Alim, heli märhum Mahmut Abdurahmanov 1961-jili topliğan «Küräş vä hayat» kitavida Һezim İskändärov vä Ömär Muhämmädiy käbi talantliq ädiplär qatarida İsmayil Sattarovniŋ nurğun äsärliri orun alğan. Aridin yerim äsirdin oşuq vaqit štüptu. Şuŋlaşqa şairimizniŋ ädäbiy mirasini jiğip-rätläp, ayrim kitap çiqiriş şäräplik iş bolar edi. Juqurida täkitlängändäk, milliy teatrimizda sähnä äsäri qoyulup, ädäbiy-muzıkiliq keçiligigä alahidä kšŋül bšlünsä, milliy mätbuat vasitilirimizdä maqalilar yoruq kšrsä, uyğur tilliq mäktäplärdä şairniŋ iҗadiy paaliyitigä beğişlanğan kitap oquğuçiliriniŋ  konferentsiyaliri, ädäbiy käçlär, oçuq sinip saatliri štküzülsä, җahan iş bolar edi.

Buniŋ hämmisi birimizniŋ qolidin kälmäydu, älvättä. Biz, šm häliqqu! Uşbu sänäni Qazaqstan Yazğuçilar ittipaqi, җümlidin uniŋ yenidiki Uyğur ädäbiyati keŋişi, җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi,  ziyalilirimiz ätigäniräk qolğa elip, «bir yaqidin baş, bir yäŋdin qol çiqirip» nişanlisaq, şairniŋ rohini huş qilip, äҗdat aldidiki muqäddäs qärzimizni štigän bolar eduq.

Abdulҗan AZNİBAQİEV,

İ. Sattarov namidiki

ottura mäktäpniŋ muällimi.

Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ