Sän°ät şäydasi

0
782 ret oqıldı

Sän°ätkar Adilҗan Niyazovni yarkäntliklärniŋ çoŋ-kiçigi «Yarkänt bulbulliri» ansambliniŋ  äzasi, mahir sazändä süpitidä yahşi tonuydu. Şundaqla uniŋsiz mäşräp, toy-tškünlär ävҗigäçiqmaydu.Adilҗan aka tarihiy Vätinimizniŋ Mazar şähiridä 1955-jili tuğulğan. 1962-jili ata-anisi bilän Qazaqstanğa kšçüp çiqti. Yarkänt şähiridiki S.M. Kirov (hazirqi H.ھämraev) namidiki mäktäpni tamamlap, Taşkänt şähiridiki mädäniy aqartiş tehnikuminiŋ muzıka bšlümigä oquşqa çüşüp, uni 1977-jili muvappäqiyätlik tamamlidi. U jilliri   nahiyädä käspiy bilimgä egä sän°ätçilärdin tärkip tapqan uyğur milliy ansamblini quruş qolğa  elinip, uniŋğa Adilҗan aka ohşaş yaş sazändä-nahşiçilar  җälip qilinivatqan edi. Şundaq qilip, sän°äthumar yaşlardin tärkip tapqan «Yarkänt navasi» ansambli qurulup, Adilҗan Niyazov sän°ättiki däsläpki qädimini mäzkür ansambl'da başlidi. Milliy sän°itimizni täräqqiy ätküzüştä iҗadiy izdinip, bar vujudi bilän ämgäk qilivatqan yaşlarni «Oqtyabr'niŋ 40 jilliği» kolhoziniŋ räisi  N.Golovatskiy toluq qollap-quvätlidi. Kšp štmäyla, ansambl' festival'-bayqaşlarğa qatnişip mukapatliq orunlarğa qol yätküzdi, sän°ätkarlardiki  iҗadiy šsüş bayqaldi. Ahiri «Yarkänt navasi» ansambli häliq ansambli ataldi. Uniŋda  Adilҗan aka bilän İliyas Saqiev, Mähsüm Äzizovniŋ  vä başqimu  sän°ätçilärniŋ ämgigi bebaha boldi.

Adilҗan aka bilän bolğan sšhbättä uniŋ 1984 — 1987-jilliri  Uyğur teatri yenidiki «Nava» ansamblidimu sazändä bolup işligänligidin  hävär taptuq. Bu jillar җäriyanida u ismi  җumhuriyätkä tonulğan kompozitor İkrim Mäsimovniŋ rähbärligidä käspiy maharitini tehimu aşurup, dutar çelişniŋ qir-sirlirini ügändi. Teatrda işlävatqanda uniŋğa nahiyädiki mahir täşkilatçi, ismi kšpçilikkä mälum räis Oğuz Niyazov Çuluqay yezisidimu sän°ät häväskarliriniŋ beşini qoşup, ansambl' qurup, uniŋğa rähbärlik qiliş täklivini bärdi. Şundaq qilip, šziniŋ jutida yänä bir ansambl' täşkil qilindi. Adilҗan aka  yezidiki  sän°ät häväskarliriniŋ  härikitini qanat yaydurup, ularni nahiyädä vä uniŋ sirtida štülüvatqan  mädäniy-ammiviy çarilärgä käŋ җälip qildi. Nätiҗidä çuluqayliq yaşlarniŋ «Ösäk sadasi» ansambli kšpçilikkä tonuldi. «Alitağ» uyğurçä  kšrsitişlär programmisiğa çüşirilip, ularniŋ talantiğa kšpçilik  yahşi inkaslarni eytişti. Buniŋ ansambl' rähbiriniŋ täläpçanliği, vaqit bilän hesaplaşmay iҗadiy izdinişiniŋ nätiҗisi ekänligini iqrar qiliş keräk, älvättä.

Elimiz mustäqillik alğan däsläpki  jilliri Yarkänt şähiridiki Ämgäkçi mähällisidä yeŋi Mädäniyät šyi paydilinişqa berildidä، uniŋğa Abdusalam Aliev mudir bolup tayinlandi. Yeŋidin eçilğan Mädäniyät šyi  häliqniŋ mädäniy däm alidiğan orniğa aylinip, kšpligän çarä-tädbirlärni  uyuşturuş  qolğa elindi. Mähälliniŋ qiz-jigitliriniŋ beşi qoşulup, ulardimu ansambl' quruş istigi päyda boldi. Bu işqta  helä täҗribigä egä، ismi kšpçilikkä tonulğan  Adilҗan aka   rähbärlik qilidiğan boldi.

Adilҗan Niyazovniŋ täşäbbusi bilän İliyas Saqiev, Polat ھezimovlarniŋ milliy çalğu-äsvaplarda  häliq sšyüp tiŋşaydiğan  näğmä-navalarni  yaŋritişidin bähirlängän  häliq  ularni bulbullarğa ohşitip «Yarkänt bulbulliri» däp atap kätti. Şundaq qilip, ändi «Yarkänt bulbulliriniŋ» iҗrasidiki qulaqqa yeqimliq, muŋluq nahşilar çoŋ-çoŋ sähnilärdä eytilişqa başlidi. Däsläp Җumhuriyät sariyida štkän «Täbässüm» programmisiğa qatnaşqan  iҗadiy top Bişkek şähiridä، ŞUARniŋ  Ürümçi,  Ğulҗa, Turpan şähärliridä  šz hünärlirini namayiş qilip, sän°ätsšyär amminiŋ çoŋqur ihlasiğa bšländi. 2006-jili Amerika Qoşma Ştatliriniŋ Vaşington şähiridä 2009-jili bolsa, Germaniyaniŋ Myunhen, Şvetsiyaniŋ Stokgol'm şähärliridiki uyğur mäşräplirigä täklip qilinip, çät ällärdimu uyğurniŋ milliy saz-näğmilirini   yaŋratqanliğini alahidä   täkitläş lazim.

— Sän°äthumar ailidä šsüp, tärbiyiländim. Momam Gšhärhan, anam Zoräm dutar çalatti. Dadam Ähmätҗan nahşini vayiğa yätküzüp eytidiğan.  Märhumlarniŋ täsiri boluşi täbiiyğu, mänmu nahşa-sazğa yeqin bolup šstüm.  Lekin sportqa bolğan qiziqişim alahidä edi.  Mäktäptä oquvatqan çeğimda sportniŋ ärkin küräş türi bilän җiddiy şuğullandim. Nahiyädiki turnirlarğa qatnişip jürginimni rämiti dadam ançä yaqturmatti. Anamniŋ änsiririşiçu tehi. 1-razryadliq sportçi süpitim bilän Taldiqorğan şähiridä štkän vilayätlik musabiqida qolumni çiqirivaldim. Dadam şuniŋdin keyin sportqa yeqin yolatmidi. Mäktäpni tamamlap, dadamniŋ  mäslihiti bilän sän°ät yolini birätola tallidim. Toliraq   jutdaşlirim, häliq talantliri — Sadiqҗan Yunusov, Sadiqҗan Noruzov, Murat Buqabaevdin tälim aldim. Akilirimniŋ yeşiğa yetip, hazir mänmu şagirt tärbiyilävatimän. Çaykovskiy namidiki kolledjni tamamliğan җiyänim ھäsänҗan İminov bilän İlhamҗan Sulaymanovtin ümütüm zor. Ravap, dutar  vä tämbürni käspiy sazändilärdin heç qelişmay çalidu, nahşimu  eytidu, — däydu  u biz bilän bolğan sšhbättä.

Moşu yärdä Adilҗan akiniŋ ailisi häqqidä eytiş štüş  orunluqtur. Uniŋ šmürlük җüpti Rabigül hädimu nahşiçi. Pärzäntliriniŋ çoŋi Gšzäl ussul  şäydasi. Gšzälniŋ sän°ättä qol yätküzgän utuqliri az ämäs. Kiçigidila җumhuriyätlik «Ğunçä» häliq talantliri festivalida baş mukapatni yeŋivaldi. Bügünki kündä aliy bilimlik pedagog-psiholog  bolğan u Helil ھämraev namidiki mäktäp yenidiki ihçam märkäzdä tärbiyiçi bolup işläydu.

Biz sän°ät şäydasi Adilҗan Niyazovni 60 yaşliq tävälludi bilän täbrikläp,  iҗadiy utuq tiläymiz.

Gšhärbüvi İSMAYİLҖANOVA.

Tursunmähämät MÄŞÜROV çüşär-gän sürät.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ