Ana bähti

0
625 ret oqıldı

Dayim billä jüridiğan bu nuraniy anilarniŋ çoŋiniŋ yeşi tohsängä taqap qaldi. Şuniŋğa qarimay, hämmisi degidäk timän, huşçaqçaq anilardin. Bir-biriniŋ tuğulğan künlirini, tävälludlirini gezitimiz arqiliq täbrikläşkä aldiraydiğan adätlirimu bar. Ötkändä şu anilarniŋ bir topi redaktsiyamizgä qädäm täşrip qiptu. Novättiki tävällud egisi Zäytünäm Qadirova ekän, şuni täbriklimäkçi.

Zäytünäm Qadirova 1936-jili Uyğur nahiyäsiniŋ Çarin yezisida duniyağa kälgän ekän. Ayrim säväplärgä bola atisi šydin ketip qalğaçqa, anisi Һäҗiräm altä balini šzi yalğuz beqişqa mäҗbur bolidu.

Meniŋ ikki apam bar edi, — däydu Zäytünäm ana. — Birinçisi — tuqqan anam Һäҗiräm, ikkinçisi — baqqan anam Һeshan (apisiniŋ siŋlisi Y.M.). Uniŋmu altä balisi bolidiğan. Şundaq qilip, biz bir ailidä on ikki bala çoŋ bolduq.

Uruş başlanğanda Zäytünäm esiğa kirip qalğaçqa, aniliri šydiki barliq kiçiklärni uniŋğa tapşurup, kolhozniŋ işiğa ketätti. Kiçiklirini dümbisigä artip, säl çoŋlirini yetiläp baqidu. Mäktäpkä kirgändin keyin uniŋ šzimu etiz-eriq işliriğa arilişişqa mäҗbur bolidu. Jurnalistlarniŋ tili bilän eytqanda, «süyigi qatmay turup» eğir җismaniy iş bilän şuğullinişqa başlaydu.

— U jilliri bizgä heçkim silär kiçik demättiğu, — däp äsläydu ana. – Çoŋlarğa ohşaşla işlättuq. Öygä kälsäk, kiçiklär «nan» däp aldiŋğa jügräydiğan.

Äynä şundaq qiyinçiliqlarğa baş ägmigän Zäytünäm Qadirova mäktäpni yahşi bahalar bilän tamamlap, 1956-jili Almutida buhgalterlar kursiğa oquşqa çüşidu. Uni tamamliğandin keyin jutiğa qaytip kelip, balilar bağçisida hesapçi bolup işläydu. 1959-jili Andrey Älahunov bilän ailä quridu. A.Älahunov ilim-pän bilän şuğullinişqa bäl bağlap, aspiranturiğa oquşqa çüşidu. Şundaq qilip, ular 1966-jili Almutiğa kšçüp kelidu. Bu yärdä Zäytünäm ana käspini šzgärtişkä mäҗbur bolidu. U maşinistkilarni täyyarlaydiğan kursni tamamlaydu. Däsläp tonulğan uyğur alimliri Qadir Һasanov vä Ayşäm Şämievaniŋ qol astida işläydu.

Bu vaqit meniŋ üçün çoŋ täҗribä mäktivi boldi, — däydu Zäytünäm ana. – Çünki här ikki alim härqandaq mätinniŋ savatliq besilişini qattiq nazarät qilatti. Şundaqla işniŋ šz vaqtida vä iditliq orunlinişini halatti.

Ändi 1967-jili Zäytünäm Qadirova «Mektep» näşriyatiğa işqa orunlişidu. Mäzkür näşriyat uyğur mäktäpliri üçün därisliklärni täyyarlatti. Şuŋlaşqa işmu nahayiti kšp edi.

U vaqitlarda komp'yuterlar yoq. Mätindiki hatalarni җšndäş üçün vaqit täläp qilinatti. Hatasiz, savatliq basidiğan maşinistkilar ämgigi juquri bahalinatti, — däp äsläylu ana. – Şu päytlärdä ottura ayliq maaş 120 – 130 rubl' bolidiğan. Biz 300 – 400 rubl' maaş alattuq. Uniŋdin taşqiri boş vaqtimizda yazğuçilarniŋ, alimlarniŋ ämgäklirini basattuq. Bumu çoŋ tapavät.

Zäytünäm Qadirova moşu yärdä ta hšrmätlik däm elişqa çiqqiçä, yäni 1991-jilğiçä ämgäk qilidu.

— Meniŋ tuğulğan künüm — 12-fevral', — däydu Zäytünäm ana. – 1991-jili 11-fevral' küni «Mektep» näşriyatiniŋ mudiriğa pensiyagä ketiş toğriliq ärizämni kštirip kirdim. Mudir däsläp häyran qaldi. Çünki pensiya yeşiğa tolsimu tehiçila işlävatqan käsipdaşlirim nurğun edi. U bir saattin keyin kirişimni eytti. Bälgülängän vaqitta mudirniŋ kabinetiğa kirdim. Kabinetta barliq redaktsiyalärniŋ başliqliri oltiriptu. Mudir bir quçaq gülni täğdim qilip, yeniğa oltarğuzdi. Täbrik sšzlär eytildi. Ahirida mudir šz qoli bilän Germaniyadin setivelinğan «sudäk» yeŋi «Optima» maşinisini soğa qildi. Maşinistka üçün bu nahayiti çoŋ soğa bolidiğan. Ätisi barliq hšҗҗätlirimni räsmiyläştürüp, pensiyagä kättim. Qaytip işqa kälmidim.

Şuniŋdin keyinki hayatini ana bala vä nävriliriniŋ tärbiyisigä beğişlaydu. Amma 1994-jili bu ailidä çoŋ җudaliq yüz beridu.

— Һär jildiki än°änimiz boyiçä, biz, säkkiz ailä ağinä-šŋgilär, Yeŋi jilni Uyğur nahiyäsidä nişanlaşqa keliştuq, — däp äsläydu ana. — U yärgä barğanda tuyuqsiz Andreyniŋ jürigi ağrip kätti. Kšp štmäyla qaytiş boldi. U dayim «Män šlsäm, Çarinğa yärläŋlar» däydiğan. Andrey äsli šzi Çoŋ Aqsuda tuğulsimu, Çarinni bäk qädirläydiğan. Uniŋ ahirqi väsiyitinimu orunlidim.

Andrey aka bilän Zäytünäm ana üç bala tepip, tärbiyiläp, qatarğa qoşti. Çoŋi Arslan ingliz tiliniŋ mutähässisi. Һazir Astanada işläydu. Qizi Gülҗähräm meditsina hadimi. Almutidiki çoŋ ağriqhanilarniŋ biridä ämgäk qilidu. Kiçik oğli Armanҗan tiҗarätçi.

Kelinlärdinmu täliyim bar, — däydu Zäytünäm ana. — Rahiläm bilän Adaläthan qizlirimdäk bolup kätti. Mana säksän yaşqimu käptimän. Һayatimda qiyinçiliqnimu, halavätnimu kšrdüm. Bügünki taŋda tšrt nävrämniŋ tatliq qiliqliriğa huş bolup yaşavatimän. Çoŋ nävräm Dilbär meditsina sahasini tallidi. İkkinçisi student. Özämni bähitlik hesaplaymän.

Yoldaş MOLOTOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ