Yäŋgä qoşup ävätiş aditi

0
564 ret oqıldı

Uyğurlarda tunҗa toyi bolğan qizğa yäŋgä qoşup ävätiş aditi bar. Qiz bala ilgiri ata-anisiniŋ ğämhorluğida çoŋ bolğan bolsa, turmuşqa çiqqandin keyin yoldişiniŋ vä qeyinata-qeyinanisiniŋ hizmitini bäҗiridu. Şuŋlaşqa äҗdatlirimiz talaliq qilinğan qizni kelin bolup çüşkän šyigä yäŋgä qoşup ävätiş aditini şäkilländürgän.

Yäŋgä süpitidä tallanğan ayal qiz täräp җämätidiki kšpni kšrgän, ählaq-päzilät, bilim-märtivä җähättin başqilardin üstün turidiğan, ailä tirikçiligigä pişşiq, vapadar, kšyümçan, pärzänt tärbiyiläştä mol täҗribigä egä, çoŋlarni kütüşni bilidiğan, abroyluq boluşi lazim. U toy küni birävigä kelin bolup çüşüvatqan qizğa ätigändä qaysi vaqitta ornidin turuş, erini häm qeyinata-qeyinanisini kütüş, ularğa salam beriş, ailä äzaliri bilän muamilä qiliş vä ularniŋ arisidiki munasivätni täŋşäş, ärniŋ kiyim-keçäklirini rätläp, yemäk-içmäk täyyarlaş, ailidä ädäp-ählaqni saqlaş, mädäniyätlik, sämimiy, vapadar, rastçil, kšyümçan vä äpuçan boluş, ikki šy arisida gäp toşumasliq vä hakazilar toğrisida tälim beridu. Umumän, qizğa ailäviy hayatqa haҗätlik bolğan mäslihät-nesihätlärni qilip, bähit tiläp, mustäqil turmuş yoliğa qädäm taşliğanliğini äskärtidu.

Yäŋgä qizğa yeŋi ailisidä päqät bir keçä-kündüzla hämra bolidu. Moşu vaqit içidä uniŋğa juqurida qäyt qilinğan işlar boyiçä tärbiyä beridu. Qiz yeŋi hoҗriğa kirgänniŋ ätisi, uniŋ uruq-tuqqanliri alahidä taam täyyarlap,  qizni häm yäŋgisini yoqlap kelidu. Bu adät «qiz-jigitni ätigänlik ğizalanduruş» däp atilidu. Taam yeyilip bolğandin keyin yäŋginiŋ väzipisi ayaqlişip, u mehmanlar bilän billä qaytip ketidu. Qiz şuniŋdin başlap yeŋi ailä muhitida mustäqil turmuş käçürüş yoliğa qädäm taşlaydu.

Yeŋi kelingä nisbätän yäŋginiŋ roli çoŋ. Ägär u täҗribilik, bilimlik, turmuş täҗribisi mol ayal bolsa, uniŋ eytqanliriğa ämäl qilğan kelinmu bähitlik hayat käçüridu.

Umumän, uyğurlarniŋ tunҗa toyi bolğan qizğa yäŋgä qoşup ävätiş aditigä hälqimizniŋ ählaq, mädäniyät qarişi, inaqliq-ittipaqliq, sadaqät çüşänçisi vä bähitlik ailä quruş häm ümütvarliq işänçisi ohşaş äŋ esil päzilätlär muҗässämlängän.

www.bagdash.cn

Bälüşüş

Javap qalduruŋ