Hoşnamniŋ qizi

0
782 ret oqıldı

Yähiya TAYİR/ Yeŋi oquş jili meniŋ sinipimğa bir oquğuçi kelip qoşuldi. Eytişlarğa qariğanda, baliniŋ ata-anisi bir jilliri hoşna yezida yaşaptekän. Biyil baharda yezimizniŋ tšvinidin ihçamğinä bir hoylini setivaptu. Män başqilar qatari bu oquğuçinimu jurnalğa tizimlimaqçi boldum. Bu җäriyanda uniŋ dadisi, familiyasi vä hakazilar sorilatti. Bala barliq soallarğa toğra җavap bärdiyu, lekin «Dadaŋniŋ eti nemä?» degän soalğa kälgändä qiynilip qaldi.

Nemä boldi, dadaŋniŋ etini untup qaldiŋmu?

Yaq, muällim, — dedi u mäyüs bir qiyapättä. — Meniŋ dadam yoq. Şuniŋ üçün bilmäymän. Һazirğiçä apamniŋ familiyasidä jürüvatimän.

Soallarni davamlaşturğum kälmidi. Çünki kimdindu birsidin mäligä yeŋi kšçüp kälgän ayal toğrisida hoşna yeza mäktividä işläp, qeriliq däm elişqa çiqqan Bährim muällim yahşi bilidu, degän gäpni aŋliğinim esimğa käldi. Bir päytni tepip, şu yeziğa berip, Bährim muällimniŋ hozurida boldum. Muällim meni beğida kütüvaldi. Keliş säväplirimni aŋliğaç, ayaliğa çay dämlättidä, keyin üstälgä yeqiniraq oltardi.

Oğuldin oşuqçä soal sorimiğiniŋiz yahşi boptu, — u çaydin bir jutum içivelip, sšzini davamlaşturdi. – Toğra aŋlapsiz, män u baliniŋ ata-anisini ubdan bilimän. Baliniŋ dadisi bar. İsmi Sirajdin. Bala çağlirimizda män, Sirajdin vä baliniŋ anisi Çimängül moşu yezida bir koçida çoŋ bolğan eduq. Biz moşu hoylidin qozğalmiduq. Sirajdinlarniŋ hoylisi yenimizdiki dukan selinğan җayda edi. Çimängül ularğa yan hoşna bolup turatti. Һazir şu bağliq qorada balilar bağçisi selinğan. Yeşimiz bir-birimizdin päriqlinip kätmätti. Şuŋlaşqa birinçi siniptin oninçi sinipqiçä billä oquduq. Ätigän mäktäpkä billä maŋimiz. Käçtä billä qaytimiz. Däris täyyarlaydiğan bolsaq, bir kün birimizniŋ, ikkinçi küni başqimizniŋ šyigä jiğilattuq. Dämeliş künliri ätigänligi siyirlirimizni padiğa billä haydisaq, käçtä billä qayturattuq. Çoŋ bulaqqa suğa maŋğan çeğimizdimu yolumiz bir bolatti. U çağlarda bir-birimizni sän oğul, sän qiz däp ayrip kätmättuq. Çimänlik yärlärgä kälgändä kalla-mallaq bolup çelişip ketättuq. Ağçaylam oyunlirimizda Çimängül bäzidä meniŋ, bäzidä Sirajdinniŋ ayali bolup qalatti. Amma juquri siniplarğa kšçkän jillirimizda Çimängül bizdin šzini tartip qaldi. Bu hal, däsläp bizgä ğälitä tuyulğan bilän, keyin bu işniŋ toğra bolğanliğini bilduq. Nemisini yoşuray, burnimiz kšpti ätimalim, Sirajdinmu, mänmu Çimängülgä kšŋül ağdurup qalğan eduq. Çünki qiz on ikki yaşqa yetär yätmäyla hšsnidä kişini mäptun qilarliq kšrünüşlärni şäkilländürdi. U zilva bädän, qoşma qara qaş, aq üz, huma kšzlär qatarida sanilatti. Bir jilçä ilgiri bizgä pisäŋ qilmay qaraydiğan, bola-bolmas oyunlarni oğullar bilän täŋ oynaydiğan bu qiz, ändi bizni kšrsä hšppidä qizirip ketidu. Soallirimizğa burunqidäk çaŋildap turup ämäs, kšzini yärdin almay titiräp turup, bšlüp-bšlüp җavap beridu. Һämmidin qiziq yeri, uyaq bir künlirigä kelip, bir ubdanla kelivetip, yaki sšzlävetip šzidin ketidiğan, ağzi-burnidin kšvüklär qaynaydiğan bolup qaldi. Keyin bilsäk, Çimängül bala çağlirida bir işttin qorqup ketip, şundaq kesälgä muptila bolğan ekän. Ata-anisiğu däsläptä bäk avarä boluşti. Dohtur, tevip hätta bahşi, dahanlarğimu jügärdi. Lekin sada çiqmidi. Keyinki jili bolsa, šziçila ağriydiğan vaqitliri untuldi. Çimängül yänä başqidin җanlandi. Biz bilän ilgärkidäk hšpilişip kätmisimu, boş vaqit tapsila muŋdişidiğan, jiraq-yeqin ariliqlarğa billä baridiğan bolup qaldi.

Çimängülniŋ dadisi Tursunkam kolhozniŋ tšmürçisi edi. Külüpla turidiğan, huş piçim, yoli kälsä, häzilkäş kişi edi. Bizni hoşnilarniŋ baliliri, Çimängülniŋ baliliqtiki dostliri, däp yahşi kšrätti. Bir tal qiziniŋ bir qosaqtin çiqqan qerindişi süpitidä šz kšrgänligimiz üçün bizgä pat-pat yeliniş bilän qarap, «Çimängülgä qarap qoyarsilär, oğullirim» däp iltimas qilatti. Uniŋsizmu biz Çimängülni häqiqätän avaylap, asrap-kütättuq. Uniŋ kšŋlini ränҗitidiğan birär şäpni sezip qalsaq, Sirajdinmu, mänmu hürpiyipla çiqattuq. Undaq bolğini bizniŋ arzulirimiz hilmu-hil bolğiniğa qarimay, uniŋğa yetiş yolidiki iradimizdä ohşaşliq bar edi. Därväqä, balilarni bir-birsigä yeqinlaşturidiğan asasiy amillarniŋ biri – näq äşu intiliş. Sirajdin ikkimiz Çimängülni äynä şu hislätliri tüpäylimu hšrmätlättuq.

Çimängül nahşilarğa nahayiti juquri täläp bilän qaraydiğan qiz edi. Özimu şuniŋğa maslişip, hšddiläş täräpdari edi. Äslidä nahşa degän ağziğa kälgän härqandaq sšzni avazğa selip, vaqiraveriş ämäs. Uniŋ šzigä yarişa muddiasi, vaqti, tärtivi, täkrarliniş yolliri bolidu. Mätinlärni izhar qilişta ipadiläydiğan šzigä has ahaŋi asasiy orunda turuşi şärt. İҗraçi şu şärtkä baş äkkän halda avazini yaŋritişi lazim. Şu avaz bilän qanatlanğan sšzlär tiŋşiğuçida zoq oyğitişi keräk. Mana şuniŋdin keyinla häqiqiy nahşiçi şäkillinidu. Şu näqtäiy näzärdin alğanda män helila tonulup qalğan nahşiçilarnimu tän almaymän. Yoli kelip qalsa, ularniŋ quliğiğa «Amal bolsa, Çimängülniŋ nahşisini berilip tiŋşaŋ» degüm kelidu. Därväqä, Çimängülniŋ avazida bšläkçä bir muŋ bar edi. İҗraçiliqta qaçurmilarniŋ ornini bilätti. Mätindiki sšzniŋ rohini idräk qilalatti. Uni muällip mähsitidäk qilip, tiŋşiğuçiniŋ kšŋligä yätküzälätti.

Һeç yadimdin çiqmaydu. Ätimalim Çimängülniŋ tšrtinçi sinipta oquvatqan çağliri bolsa keräk, mäktivimizdä bädiiy äsärni ipadilik oquş boyiçä nahiyälik bayqaş štkän. Muällim Çimängülniŋ kiçikligigä vä tšvän sinipta oquvatqiniğa qarimay, şu bayqaşqa qatnaşturğan. Qiz şu çağda kimdindu üginivalğan Bilal Nazim äsärliriniŋ birini oqudi:

Yaman kšrmäŋ meni dostlar,

Egämniŋ bir qulidurmän.

Kişi qädrimgä yätmäydu,

Vätänniŋ gävhäridurmän…

Şu çağda tamaşibin sähnidä Çimängülni ämäs, nalä-päriyad bilän šzini untuğan, ikki kšzidin yaş tškülüp turğan bir särsänu-särgärdan ğeripni kšrgändäk bolğan edi.

Şu bayqaştin keyin Çimängülniŋ daŋqi jiraq-yeqin yezilarğa, şähärlärgä kätti.

Demisä bolmaydiğan yänä bir hatirä, Çimängül säkkizinçi sinipni tamamlavatqan jili nahiyä boyiçä nami çiqqan sän°ätkarlar qatarida atilidiğan bolup qaldi. Künlärniŋ biridä nahiyä märkizidiki Mädäniyät šyidä yaş iҗraçilarniŋ kontserti bolup štti. Uniŋğa täklip qilinğan Çimängül Sirajdin ikkimizni tamaşibin süpitidä qatnişişqa çaqirdi. Barduq. Bizniŋ ornimiz helä aldidin ekän. Bu yärdä oltirip, iҗraçini eniq kšrgili, avazini oçuq aŋliğili bolatti. Sirajdin ikkimiz qandaqtubir çšçüş, äyminiş ilkidä ornimizğa miqlanğandäk oltarduq. Noviti kälgändä, sähnidä Çimängülmu kšründi. Uniŋdin änsiräş, hoduquş bayqalmidi. Çünki šzäŋgä işänç qilğan kişidä pävquladdä ğäyrät-şiҗaätniŋ boluşi täbiiy. Bu şu qetim tehi käŋ dairidä yeyilip kätmigän, amma aŋliğan kişi qayta aŋlaşni arzu qilidiğan bir nahşa äҗayip yüksäk bir muhäbbät bilän yaŋridi:

Yar işigidä tursa,

Äyminip štälmäymän…

Bu nahşa yaŋravatqan mäzgildä iҗraçiniŋ çehridä hayaliq, bir nazinliq säzgändäk boldum.

Bir qarap külüp qoysa,

Aylinip ketälmäymän… —

U misralar ayaqlişi bilän šzämni bilmäy, uluq kiçik tinivetiptimän. Sirajdin şu çağda maŋa şundaq bir mänaliq qaridiki, kšzliriniŋ aq pahtisi çiqip ketidiğandäk bilinip kätti. Kšp štmäy, ornidin җulqinip turdidä, zaldin çiqip kätti. Däsläp eräŋ qilmaptimän. Çimängül uniŋdin başqa täläp boyiçä yänä ikki nahşa eytti. Nahşiçiğa gülduras alqişlar yaŋriğanda Sirajdinni ornida kšrmidim. Oylinip qaldimdä, keyin mänmu sirtqa qädäm taşlidim. Taşqiriğa çiqsam, Sirajdin benaniŋ koça täräpkä yüzlängän tšmür därvazisiniŋ yenida turuptu. Yeniğa barğaç, soridim:

— Nemä boldi?

— Nemä boptu, — yänä bayiqidäk sät hšmäydi u maŋa.

— Çimängül nahşa eytivatsa çiqip kätkiniŋ nemisi?

— Uniŋ nahşisi maŋa ämäs, saŋa keräk.

— Bu nemä deginiŋ?

— Aşiğiniŋ nahşisini heçkimniŋ kaşilisiz aŋlivalsun, deginim bolmamdu…

Uniŋ biligidin tartip, šzämgä qarattim:

— Şundaq yeqin ağinilärniŋ ağzidin şundaq bolmiğur sšz çiqqan barmu?

— Qandaq çüşänsäŋ, şundaq çüşän. Lekin sän yalğan eyttiŋ.

— Pah, eğir käldimu?!

Eğir kälgini män seniŋ Çimängülni içi-içidin yahşi kšridiğiniŋni bilip turup, qandaqlarçä, bu vijdansizliqqa barimän, qoyä seni. –

Därhal burilip, yenidin kätmäk boldum. U biligimdin tutuvadi.

— Boldi, boldi, ançilikla tavi nazukluq qilip kätmä. Män u sšzlärni seniŋ çişiŋğa tegiş üçün qilğan. Җürä, içkirigä kirip, nahşa aŋlayli…

Rastini eytsam, birdin šşkä yeğidäk erip kättim. Undaq bolğini män ağinämni bir teriq bilän sämirip, bir teriq bilän җüdäp ketidiğan aditi barliğini ubdan bilättimdä! Çünki biz baliliğimizdin bir niyät, bir arzu bilän šsüvatqan ağinilärdin eduq. Däsläp uçquç, dohtur bolğimiz kälginimu yadimda. Keyiniräk hämmini häl qilğuçi, yoğan-yoğan närsilärni beşidin aylandurup taşlavetidiğanlarni –  palvan, otturiğa çüşüvelip, tšrt-bäşini päşva, muş bilän yär çişlitivetidiğan kişini noçi süpitidä toniğan vaqitlarnimu untuğinim yoq. Mähsätkä yetiş üçün mäliniŋ çetidiki çimänliktä başmu-baş çelişqinimiz, heç nemidin heç nemä yoq, ornimizdin turğan peti bir-birimizgä qars-qurs qilip muş taşliğan çağlarmu bolğan. Mundaq vaqitta u yär, bu yerimiz qanapmu ketätti. Amma ränҗiş bolmiğan. Därhalla çimältäklirimizni bir-birigä kiriştürüp, «җan dost, җanan dost» boluşupmu ketättuq. Män pat-patla Sirajdinni yoqlap hoylisiğa kirättim. Mundaq çağlarda u egiz tamniŋ yoçuğidin Çimängüllärniŋ hoylisini küzitivatqan bolatti. Qiz birdä, qeri amutniŋ putiğiğa esilğan güläŋgüçtä uçuvatqan bolsa, biridä, lapas astidiki oçaq beşida qaça-qomuçlarni juyuş bilän bänt edi.

Amma hemişäm patifon plastinkisidin yaŋrap turidiğan Äzärbäyҗan, Türkiya mämlikätliriniŋ mäşhur nahşiçisi Zäynäp Haldarova, Özbäkstan sän°ätkarliri Pähirdin Umarov, Şiräli Җuraev vä šzimizniŋ Abduväli Җarullaev bilän Paşa İşanlarniŋ nahşilirini sšyünüp tiŋşavatatti. Bu nahşilar tinğandin keyin šzini ärkin tutup, mäşiq işlirini başlavetätti. Sirajdin šzini tutalmay çavaklar çelivetätti.

Qisqisi, biz üç dostniŋ içidä mähsät yolida ästaidil küräşkän vä mälum däriҗidä mähsitigä yetişkä başliğan kişi Çimängül boldi. İlgiri mäktäplärdin başlanğan bayqaşlar keyinki künlärgä kelip, egiliklär, nahiyä hätta vilayät däriҗisigä käŋäydi. Çimängül ularniŋ hämmisigä täklip bilän qatnaşti. Һämmä yärdä üstünlükkä yätti. Şšhriti aşti. Nahşiliri radio dolqunlirida pat-pat yaŋraydiğan boldi. Һätta birqançä gezitlar u qiz toğrisida qatar maqalilar elan qildi. 9-sinipni tügitivatqan jili uniŋ yoğartilğan süriti җumhuriyät boyiçä taraydiğan ayallarniŋ räŋlik jurnali muqavisidin orun aldi. Tum qara çaçliri ikkigä šrülüp, aldiğa taşlanğan. Çimän dopisini siŋayan kiygän, qaş-kirpiklirini süzüp nahşa eytivatqan haliti täsvir tapqan bu sürätni ramkiğa elip, šyiniŋ tšrigä asti.

Äpsus, hoşalliq tuğulğan җayda hapiliqniŋmu sondişidiğanliği rastkän. Bu häqiqätni Çimängülniŋ äynä şu çağdiki hayatidiki bäzi kšrünüşlärdin eniq bayqiğili bolatti. Alayluq, uyaq şu çağlarda mäydisi yerim oçuq kšynäklärni kiyişni adätkä aylandurğan edi. Bu kšynäklärniŋ etigi tizidin aşmatti. Çugivetilgän çaçlirini yälkisidä läpänşitip maŋidu. Kšzigä qara kšzäynäk taqap, uni bäzidä çekisigä çiqirivalidu. Bäzidä iŋigidin tšvän çüşüridu. Ayiğida paşnisi inçik hämdä uzun kšrünidiğan tufli. Ayiğini qisattimekin, yaki härikitidä diqqät qilidiğan ämilimu, äytävir yeziniŋ oyman- çoŋqurlirida maŋğanda tolğinip ketätti. Mürisigä esivalğan ihçamğinä sumkisiniŋ tasmisiğa yepişqan barmaqlirida bürkütniŋ timiğidäk uzun, şundaqla hakqa çilavalğandäk sšrün kšrinidiğan tirnaqliri tügäl ayan bolidu. Adämlär bilänmu ilgärkidäk nazlinip, külüp turup sšzlişişlärmu ästin çiqqandäk edi.

Qisqisi, ändi uni şu halättä kšrgän kişilär külüvetiştin saqliniş üçün kšzlirini heliqi kšrünüşlärdin elip qaçidiğan bolup qalğandi.

Äynä şundaq häväs-hissiyatlar ilkidä jürüp, ottura mäktäpnimu tamamliduq. Keyin üçimiz aliy oquş ounliriğa çüşmäkçi bolduq. Bu qararimizni Sirajdin bilän meniŋ ata-anam qollap-quvätligini bilän Çimängülniŋ hahişiğa anisi Zäynäpbüvi hädäm qarşiliq kšrsätti. «Qizimniŋ ağriği sällimaza yahşi bolup kätkini yoq. Yaqa jutlarda qäyärdä, qandaq jiqilidu, bir Allaniŋ šzi bilidu. Beşida içkšyär bir kişi yoq. Ruhsät qilmaymän. Uniŋdin taşqiri män Çimängülsiz yaşalmaymän», däp turuvaldi. Undaq qilip, mundaq qilip, ahiri Sirajdin bilän Çimängülni šyländürüşkä toğra käldi. Toydin 15 kün štkändin keyin Almutiğa kelip, Qazaqstan dšlät universitetiniŋ härhil fakul'tetliriğa hšҗҗätlärni tapşurduq. Emtihanlarğimu zor tirişçanliq bilän täyyarlanduq. Äpsus, yäkünidä Sirajdin ikkimiz qobul qilinduqtä, Çimängülniŋ yoli bolmidi. U şuniŋdin keyin Qizlar Pedagogika institutiğa, Tibbiy institutiğimu hšҗҗätlirini tapşurup, oquşqa ilinişqa urunup kšrdi. Äpsus, uniŋ bu härikätliridinmu heç nätiҗä çiqmidi. Mana şu çağda Sirajdin ikkimiz uyaqtin bäk änsiriduq. Çünki bu işlar eğir kelip, kona kesili qozğilip qalarmu, däp qorqattuq. Äksiçä boldi. Uniŋ üstigä biz Almutiğa kelişimiz bilän yenimizda җumhuriyätlik muzıkiliq drama teatriniŋ rähbärliridin Setivaldi Semät däydiğan bir jigit päyda bolup qaldi. Ösküläŋ çeçini arqisidin boğuvalidiğan, kšzliri çäkçäräp, mäŋzi içkirigä çoŋqurlaşqan bu jigit Çimängül bilän yezidiki vaqitlardin tonuş ekän. U nahiyä vä vilayätlärdä istedatliq yaşlarni tallaş boyiçä kšrüklärni štküzüp jürgän kişilärniŋ biri bolup çiqti. U şu çağda Çimängülgä «Sizniŋ orniŋiz yeza ämäs, şähär. Şähärgä barsiŋiz sizni teatrğa elişqa yardäm qilimän» däp vädä bärgän ekän. Vädisidä turdi. Sirajdin bilän Çimängülgä «Sayboyi» mähällisidin ikki haniliq šy tepip bärgändin keyin qiz dostumizni teatrğa orunlaşturdi. Bara-bara Çimängüldä alaytänla hal päyda bolup qaldi. Gastrol'larğa meŋiş vaqtida Sirajdinğa hävärläpmu qoymaydu. Toy-tškünlärgä barsa, hemişäm heliqi avaq jigit yenida. Keçiliri šyigä mäs kelidiğan qiliqmu çiqardi. Bu çağdimu, älvättä, Setivaldi akisi yenida. Sirajdin paqirapla qaldi. Nemä desun? Oŋşap qilinğan gäp, mäslihätlärni aŋlaydiğan qulaq asmanda. Süküt qiliveriş yoldişiniŋ ärlik ğururiğa patti. Bir-ikki qetim maҗramu boldi. Mundaq çağda uyaqniŋ yamanlap ketidiğan yeri yänä akisiniŋ šyi boldi. Bir nemä däp ariğa çüşüşkä maŋa äp kälmidi.

Yeŋi oquş jili başlanğiniğa bir ay qalğanad Sirajdin institutqa kälmäy qaldi. Mundaq aditi yoq edi. Ağrivatqandimu? Yaki mälidin biräsi kelip qaldimu? Şu hildiki oylar bilän kursdaşliriniŋ biridin soridim. «Ätigän kälgän. Oqutquçi bir nemä sorivedi, äkilip berimän, däp šyigä kätkän. Nemä boldikin, kälmäyvatidu. Bizmu änsiräp qalduq» deyişti ular.

Ğizalinivelip, yataqta yalğuz oltirattim, işiktin Sirajdin kirip käldi. Çirayi tam, qol-ayaqliri titiräydu. Kšzliri alaq-җalaq. Tinmay uluq-kiçik tinidu.

— Һä, nemä gäp? Pärişan hatirä bolup ketipsänğu? Biräsi bilän muşlişip qalmiğansän?

— Yoqilaŋ gäpni qoysaŋçu, — dedi u qolini eğir silkip. – Şu çağ uniŋ ümçäyginini kšrüp qelip, ornumdin turup, aldiğa käldim.

Bolmisa, nemä bolğiniŋni eytqinä, adämni änsirätmäy.

Sirajdin kšzidiki yaşni oğriliqçä sürtüvelip, yenimdin tartti.

— Җür, sirtqa çiqip gäplişäyli. Һazir balilar kirip qalsa, gepimiz gäp bolmaydu.

Aldiraş kiyindim. İkkimiz institut hoylisidin çiqip, tağ täräpkä tartilğan yol bilän helila maŋduq. Sirajdin bir yärgä kelip, su eqivatqan eriqniŋ boyiğa oltardi. Mänmu oltardim. U tamaka tutaşturdi, mänmu tutaşturdum. Tamakisini qattiq şoriğan peti yänä heliğiçä gäp qilmay ahiri yänä uluq-kiçik tindi:

— Oqutquçimizğa pasportimniŋ nomeri lazim bolup qaptekän, äkilip beriş üçün šygä bardim. Barsam işiktä qulup yoq. Derizä oçuq, «Çimängül işik, derizini bekitişni ästin çiqiriptidä» degän oy bilän peşayvanğa kštirildim. Şu çağda içkiridä Çimängülniŋ avazi çiqti. Keçikmäyla är kişiniŋmu avazini aŋlidim. «Nemä boldikinä, mälidin birärsi käptudä, teçliqmidu?» Hiyalim üzülmäy är kişiniŋ «Eriŋiz sizni bäk hšrmätläydekän. Siz bolsiŋiz, maŋa kšŋül ağdurup qaldiŋiz, buni qandaq çüşänsäk bolidu» degän zuvani çiqti. Çimängül bolsa, aldirapla, avazini kštärdi: «Uniŋğa meniŋ nahşamla keräk. Maŋa bolsa, sizgä ohşaş qolidin iş kelidiğan ärkäk keräk» dedi. İşikni zärdä bilän šzämgä tarttim. İçkärki šygä kirsäm, käŋ qilip selinğan orun içidä bir nemilär midirlavatidu. Ayaq avazidin hävär tapqan bolsa keräk, yotqanni çümkäp yetişivaptu. Yotqanni silkiş bilän açsam, qaysi kšzüm bilän kšräy, äşu qanҗuq bilän heliqi Setivaldi akisi tir yaliŋaç yetişqan ekän. Һeçnemä oylimayla, ikkisiniŋ gäҗgä çeçidin elip, ornidin turğuzdum. Keyin bir-birigä keliştürüp urdum. Ağzi-burnidin qan kätti. Çiqiraş, yalvuruşliriğa qarimay koçiğa elip çiqtim. Täliyimgä, şu çağda mäliniŋ birqançä namazhanliri meçittin qaytişqan ekän. Ularniŋ aldiğiraq bardimdä qolumdikilärni, huddi çalmini taşliğandäk, taşlidim. Setivaldi degini beşini çatiriğa tiqivalğidäk halda tügilinivaptu. Män uni kšrsitip, җamaätkä qaridim. Kšrgän, bilgänlirimni eytip bolup, datlavetiptimän:

— Äy, yaratqan Alla! – dedim nalä bilän, — şunçä pak zimin monularğa ohşaş haramlarni qandaqmu kštirip jüridiğandur, nemişkä yerilip, ularni jutmaydu?

Qilğan gepim şu boldi, šydin oqtäk etilip çiqip kättim. Özämni qoyarğa җay tapalmay, mana ändi seniŋ aldiŋğa kelivatimän. Seni yol kšrsät, däp mäҗburlimaymän. Nemä qilarimni tähminän yäştim. Bayaraqta Kievtiki yeza egiligi institutida oquvatqan Şavdurnni telefonğa çaqirip, instituttin kšçürmä hšҗҗitini elip, şu yaqqa baridiğinimni eyttim. Umu meni çüşändi. Demäk, bu sirni hazirçä u, män vä sän bilimiz. İşim pütkiçä seniŋ yatiğiŋda kün kšrüp turimän, vässalam…

U deginidin qaytmidi. Bir häptiniŋ içidila barçä işlirini särämҗanlandurup, Kievqa berip, oquşini davamlaşturdi. Aridin ikki jildäk štkändin keyin däriyaniŋ u täripidiki yezilarniŋ biridin berip, şu institutta oquvatqan Asiyäm degän qizğa šylinivaptu. Oquşni tügätkän jili institutniŋ yollanmisi bilän җumhuriyätniŋ abroyluq bir egiligigä işqa orunlişiptu.

Yoli kälgändä, Çimängül toğrisidimu qisqiçä tohtilip ketäy. U yaq šygä qaytqanda: «Sirajdin silär mahtiğançilik jigit ämäskän. Kšp štmäy bir rus ayali bilän çiqişivelip, meniŋdin üz šrdi degändäk gäplärni qiptu. Bu gäpni aŋliğan Tursun akam mäsiliniŋ tegigä yetiş üçün Almutiğa berip, Sayboyidiki җamaät bilän kšrüşüptu. Һeliqi ähvalni yahşi bilidiğan kişilärdin bar häqiqätni aŋlap, ağzini jumğiniçä šyigä qaytti. Däsläp Çimängüldin käçmäkçimu boptekän. Lekin qançä qilğan bilän uniŋ pärzändidä. «Nägä barsun, qandaq kün käçürsun» däp jumğan ağzini açmidi. Çimängül oğli duniyağa kälgändä, mäslihät sorap meniŋ aldimğa käptu. Familiyasini yazduruş üçün Sirajdinniŋ pasporti keräkkän, şuniŋğa yardäm kšrsätsäŋ, dedi. Kievqa telefon qilip, ağinäm bilän sšzläştim. U «Bala, älvättä, meniŋ. Buni Çimängül yezidin yštkälmigän çağda eytqan. Amma keyinki ähvallarni kšrgändin keyin ikkilinip qaldim. Mäyli, šziniŋ familiyasigä yazdursa, yazdursun. Oğlum äqli bolsa, çoŋ bolğanda, älvättä, meni tapidu. Män päqät şu çağdila hoşumğa kälgän bolumän», dedi. Qisqisi, bar gäp şundaq. Oquğuçiŋiz duniyağa kälmäy turup şunçilik vaqiälärniŋ şahidi boldi. Keläçäktä yoli bolsun», däp sšzini yäkünlidi Bährim muällim.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ