Uyğur sän°itiniŋ mäş°ili

0
689 ret oqıldı

Şahimärdan NURUMOV, Qazaqstan Җumhuriyiti Parlamenti Mäҗlisiniŋ deputati, ҖUEM räisi: — Nurbüvi Mämätova meniŋ bilän qurdaş bolğanlar üçün alahidä sän°ätkar. Çünki biz şu hädimizniŋ eytqan nahşiliri bilän çoŋ bolduq. Bu nahşilar bizni vätänni, häliqni sšyüşkä ügätti. Uyğur millitiniŋ mädäniyitiniŋ, sän°itniŋ näqädär bay, näqädär qedimiy ekänligini kšrsätti. Nurbüvi hädä — miŋliğan jillar davamida hälqimiz iҗat qilğan muzıka durdanilirini saqlap, yaş ävlatqa tapşurup bärgän çoŋ sän°ätkar. İkkinçidin, millitimizniŋ nahşilirini, muzıka sän°itini duniyağa tonutti. Uniŋ bu yšniliştä qilğan ämgigi, älvättä, bebaha, qoşqan tšhpisi zor. Zamanimizniŋ Amannisahani däp eytsam mubaliğä bolmas. Nurbüvi Mämätova «Qazaqstan häliq artisti». Buni dävatqinimniŋ sävävi, u häqiqätän häliqniŋ sšyümlük artisti, häqiqätän häliqniŋ hšrmitigä sazavär bolğan bähitlik sän°ätkar. Mana štkändila, hädimizgä Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ «Birlik» altun medalini tapşurduq. Çünki, Nurbüvi Mämätovadäk insanlarniŋ ämgigini bahalaş, ularniŋ sän°itini mädhiyiläş, yaşlirimizğa ülgä qilip kšrsitiş — bizniŋ borçumiz. Mälumki, Җumhuriyätlik Uyğur mädäniyät märkizi bu yšniliştä izçilliq bilän paaliyät jürgüzüvatidu.

Ähmätҗan ŞARDİNOV, «Nur Otan» partiyasi säyasiy keŋişiniŋ äzasi:

— Hälqimizniŋ bulbuli Nurbüvi Mämätovaniŋ Qazaqstan diyarida bolsun, tarihiy vätinimizdä bolsun, muhlisliri nahayiti kšp. Mana män şularniŋ biri. U härqandaq nahşini çin dilidin orunlaydu. Hatalaşmisam, Nurbüvi hädäm bilän atmişinçi jilliri tonuşqan edim. Uyğur teatriniŋ kollektivi Yarkäntkä gastrol'ğa kälgändä, birtop artistlar bizniŋ šygä çüşätti. Älvättä, ularniŋ arisida Nurbüvi hädämmu bar edi. Mana şu kündin başlap qoyuq munasivättä. Uniŋ adämlär bilän tez til tepişip ketidiğan yahşi hisliti bar. Keyinäräk biz Nurbüvi hädämniŋ ailisi bilänmu arilişip kättuq. Yoldişi märhum Zäynullam akamnimu ata-anam qerindişidäk yeqin kšrätti. Män Almutiğa oquşqa kälgändä, uttur Nurbüvi hädämniŋ šyigä bardim. Һädimizniŋ läzzätlik taamliri moşu kämgiçä ağzimda turidu. Hälqimiz bulbuliniŋ yänä bir esil hisliti nahayiti kiçik peyil vä kämtar insan. Uniŋ moşu kämgiçä šzigä orden' yaki medal' soriğinini aŋlimaptimän. «Häliq artisti» atiğiğa u šziniŋ Alla bärgän talanti bilän erişti.

Nurbüvi Mämätovaniŋ dadisi Dšlät mutähässisligi boyiçä fel'dşer bolsimu, uniŋ nahşa-sazğa iştiyaqi bšläkçä edi. Akisi Arupҗanmu sän°äthumar insanlardin bolidiğan. Nurbüvi mäktäp bosuğisini atlaş aldida ularniŋ nahşilirini diqqät bilän tiŋşavelip, andin šzi babiğa yätküzüp eytişni yahşi kšrätti. Keyin mäyli koçida, hoylida, šgüzdä yaki alma şehida bolsun «mäşiğini» davamlaşturatti. Äynä şundaq qilip jürüp, talantliq qizçaq oquğuçi päytidila šziniŋ näpis avazi bilän Çilpäŋzä mäktiviniŋ mäş°iligä aylinidu. Uniŋ nahşiliri çoŋ-kiçik  sähnilärdä yaŋrap, asta-asta alqişlarğa, güldästilärgä, mukapatlarğa erişişkä başlaydu. Buniŋdin ilhamlanğan Nurbüvidä akterluq maharätmu   bayqilip, šmäklär täripidin uyuşturulğan qoyulumlarda härhil җiddiy obrazlarni yaritidiğan halätkä yetidu. Şu vaqitlarda  nahiyägä Ğulҗidin birtop sän°ätkarlar kelip «Ğerip-Sänäm» dramisini qoyğanda, sän°ät desä җenini berişkä täyyar Nurbüviniŋ içigä ot ketidu. Qizçaqni sinap, talantidin qayil bolğan mehmanlar uni šzliri bilän elip ketişni toğra kšridu. Amma Dšlät aka «Meniŋ tuhumumda artist bolmiğan. Şuŋlaşqa qizimniŋ bu käsipni tallişini halimaymän. Uniŋsizmu meni juttikilär «qaçaq» däp meçitqa kirgüzmäyvatidu. Ägär ular pärzändimniŋ nahşiçi bolidiğanliğini aŋlisa, meni juttin qoğlavetişi mümkin» däp qarşiliq bildüridu. Bu gäplär qälbi deŋiz dolqunidäk orğup turğan qizçaqqa bäk eğir kelidu. U hätta tamdäk tatirip, äs-hoşini yoqitip qoyğili azla qalidu. Şu çağda Nurbüviniŋ müşkül ähvalini çüşängän akisi Arupҗan ariğa çüşidu. U dadisiniŋ qarşiliğiğa qarimay,  siŋlisini Ğulҗiğa elip ketidu vä şähärdiki bäş millät väkilidin tärkip tapqan «Sovet grajdanlar uyuşmisiğa» tapşuridu. Kälgüsi nahşiçiniŋ çoŋ sän°ätkä bolğan däsläpki qädimi moşu yärdin başlinidu. Һärhil kontsert-qoyulumlarni qoyup, azdu-tola täҗribä topliğandin keyin Nurbüvi Ğulҗidiki härbiy rayon šmigigä solist süpitidä tävsiyä qilinidu. U lazim bolğan emtihanlarni äla bahalarğa tapşurup, bir jil davamida Beҗiŋ, Şanhay ohşaş alp şähärliridiki çoŋ sähnilärdä šz hünirini kšrsitidu. Şuniŋdin keyin u, heçqandaq käspiy mälumatqa egä bolmisimu, Çšçäk şähiridiki bilim därgahliriniŋ birigä nahşa päniniŋ muällimi süpitidä ävätilidu. Bu yärdä asasiy käspi bilän qatar çoŋ qazaq-uyğur teatrida paaliyät elip baridu. Şu päyttä İli-qazaq avtonom oblusi qurulup, teatr Ğulҗiğa kšçürilidu. Sän°ätkarlar šy-yataqhana bilän täminlinidu. Nurbüvi Mämätova mäzkür kollektiv tärkividä gastrol'da jürüp, Tekäskä barğinida, muhlisliriniŋ biri — Zäynullam Setäkov isimliq tibabätçi jigit bilän tonuşup qalidu. Sämimiy dostluqtin başlanğan bu munasivät bara-bara pak muhäbbätkä aylinip, uniŋ ahiri ikki yaşniŋ baş qoşuşiğa ulişidu. Jürigidä oti bar Zäynullam sšygininiŋ hšrmitigä Ğulҗiğa kšçüp kelidu. Nurbüvi Mämätovaniŋ ismi pütkül Ğulҗa täväsigä mälum boluşqa başliğanda, şu päyttiki ŞUARniŋ mädäniyät nazaritiniŋ naziri, Ädäbiyat-sän°ät birläşmisiniŋ vä Yazğuçilar ittipaqiniŋ räisi Ziya Sämädi sähnä bulbulini fil'miğa çüşüş üçün Ürümçigä täklip qilidu. Ularğa kelişkän, huma kšzlük, uzun çaçliq, qariqumçaq, saddä yeza qiziniŋ obrazini yaritidiğan akter keräk bolğan ekän. Nurbüvi  šzigä jüklängän bu väzipiniŋ hšddisidinmu muvappäqiyätlik çiqidu. Şu päyttä uniŋ qälbidä akterluqqa bolğan häväs qozğilidu. Amma šmürlük җüpti uniŋğa: «Uyğurlarda «İkki keminiŋ quyruğini tutqan suğa ketidu» degän maqal bar. Şuŋlaşqimu bir yolni tallaveliŋ. Şähsän šzäm sizniŋ nahşiçi bolğiniŋizni toğra kšrümän» degän mäslihätni beridu. Nurbüvi moşu pikirni qobul qilip, akterluqni taşlaydu vä nahşa-ussul šmigidä işläşkä qät°iy bäl bağlaydu. Bu yärdä u Paşa İşan, Ayturğan Һasanova qatarliq sän°ät peşivaliriniŋ sepidin orun alidu. Şu päyttä uyuşturulğan çoŋ kontsertlarniŋ birini ziyarät qilğan bšritalaliq çoŋ hizmättä işläydiğan Yasin Һäsän degän adäm «Hanläylunni» babiğa yätküzüp eytqan Nurbüvidin bäk qayil bolidu. Uni iҗraçiniŋ äҗayip yeqimliq avazila ämäs, sähnidä šzini tutuşi,  yeza qizliriğa has nazakiti, siliq-sipayiliği bšläkçä mäptun qilğan edi. Şu adämniŋ täklivigä benaän Nurbüvigä Bšritala  mäktäpliriniŋ biridä nahşa pänidin muällim bolup işläşkä toğra kelidu. Zäynullam balilarğa saz äsvaplirini çelişni ügitidu.

Şu päyttä älçihanida işläydiğan bir ağinisi Zäynullamğa Keŋäş İttipaqini rasa «reklama» qilip, Qazaqstanğa kšçüşkä kšndürüp qoyğan edi. U šygä kelip, räpiqisini qayil  kältüridu. Şundaq qilip, 1958-jili may eyida Zäynullam aka bilän boyida 8 ayliq hamil bar Nurbüvi hädä ailisi bilän çegara atlap, Qazaqstan diyariniŋ Çeläk täväsigä, yäni ata-anisiniŋ yeniğa kšçüp çiqidu. Şu päyttä uniŋ dadisi kolhoz beğida qaravul bolsa, anisi tomat çiqiriş mähkimisidä işlävetiptu. Altä qerindişimu härhil egilik işliri bilän bänt ekän. Ularniŋ turmuşi eğir bolup, ikki eğiz šydä säkkiz adäm turuvetiptu. Şuŋlaşqimu Zäynullam bilän Nurbüvi šzlirini oŋşavalğiçä, yäni 3 ay ular bilän billä yaşaydu. Andin šz aldiğa pätir yallap çiqip ketidu. Ular qirqi tolmiğan narisedisi bilän bir jilniŋ içidä 11 qetim kšçüşkä mäҗbur bolidu. İkkisiniŋ tapaviti iҗarä häqqigä, tamaqqa vä başqa uşşaq-çüşşäk çiqimlarğa aranla yetätti. Äҗayip talant egisiniŋ bu tävägä qädäm täşrip qilğinidin hävär tapqan Çeläktiki Uyğur teatriniŋ mudiri Abduҗappar aka  rähbärligidiki birtop adäm Nurbüvigä «älçilikkä» kelidu. Sinaq  päytidä pütkül kollektiv aldida u ay-küni toşup qalğiniğa qarimay, Zäynullamniŋ  skripikida җor boluşida  käyni-käynidin bir muqam vä 18 nahşa orunlap beridu. Şu künila Nurbüvi teatrğa nahşiçi bolup qobul qilinidu. Zäynullam sazändä bolup orunlişidu. Bu päyttä Sultanmurat Räzämov, Abdukerim Kškqomuç, Ğopurҗan Qadirhaҗiev, Qadirrazi Muhämmätov qatarliq peşqädäm sän°ätkarlar milliy sän°itimizniŋ asasiy tiräkliri edi. Bu päyttä drama artistliri yetärlik bolsimu, teatr käspiy nahşiçiğa muhtaҗ edi. Näq moşu boşluqni šz vaqtida, šz ornini tapqan Nurbüvi tolturidu. U kšzi yoruş aldida käsipdaşliriğa bir-birdin nahşa ügitidu, hätta bir ayniŋ içidä 10 – 15 kontsertqa qatnişipmu ülgiridu. Kšp štmäy, Zäynullam bilän Nurbüviniŋ tunҗa pärzändi  Һäbibullam duniyağa kelidu. Yaş ana 40 kün tolmiğan narisedisi bilän birtop sän°ätkarlar arisida Uyğur nahiyäsigä gastrol'ğa ketidu. Tamaşibinlar Nurbüvi Mämätovaniŋ jüräk tävritidiğan nahşiliridin bähriman bolidu. Uni, bolupmu tarihiy vätinidin ayrilip tärk etip çiqqan qerindaşliri kindik qeni tškülgän ziminniŋ älçisi süpitidä qobul qilidu. Çarindiki qoyulumdin keyin Nurbüviniŋ nahşiliridin bäk täsirlängän yeza mäktiviniŋ mudiri, büyük şair Һezim İskändärov sähnä bulbuliğa jüräk qetidin çiqqan sšzlär yezilğan hatirä soğisini täğdim qilidu. Şu mäzgildä häliq nahşiliriniŋ mahiri Nurbüvi Mämätova tamaşibin qälbigä yol tepip, uniŋ  dil  tarlirini tävritäligän  edi. U nahşa eytqanda zalda  bšläkçila bir җim-җitliq hšküm sürätti. Һä, saz-näğmä tohtiğanda, tamaşibinlarniŋ minnätdarliq  avazliri, güldürligän alqişlar uzaqqiçä tohtimatti.

Nurbüviniŋ muŋluq nahşilirini şu vaqitlarda ana vätinini tärk etip çiqqanlar, täğdir täqäzasi bilän qerindaşliri yaki yeqinliri çegariniŋ u yeqida qalğanlar alahidä zehin qoyup tiŋşatti. Ayrimliri ular arqiliq därt-puğanini çiqirip, kšz yaş qilatti. Çünki iҗraçi nahşilirida hälqimizniŋ täğdiri, muŋ-zari vä beşiğa çüşkän eğir külpätlär muҗässämlängän edi. Nurbüvi Mämätova gastrol'luq säpärlärdä päqät abroy-şšhrät qazinipla qalmay, šzigä yeqin qerindaş-dostlarnimu tapti. Ularniŋ bäziliri bilän helimu arilişip kälmäktä.

1972-jili teatr kollektivi Moskvada çoŋ kontsertliq programma kšrsitidu. Şu çağda Rossiyadiki tonulğan teatr tänqitçiliri Nurbüvi Mämätovaniŋ hünirigä juquri baha berip, kšpligän mätbuat vasitiliridä šz pikirlirini izhar qilidu. Şundaqla  dšlätniŋ mädäniyät ministrimu šz minnätdarliğini bildüridu. Şu säpärdin  qaytip Almutiğa kälgändä, N. Mämätovağa «Qazaqstanniŋ hizmät kšrsätkän artisti» atiği berilidu.

1984-jili noyabr' eyida Uyğur teatriniŋ birtop sän°ätkarliri Pakstanniŋ paytähti İslamabad şähirigä 18 künlük säpärgä baridu. Kontsert başlanğiçä artistlar şähär arilip ketip qalidu. U küni ançila tavi bolmiğan Nurbüvi teatr benasiniŋ hoylisidiki bäldiŋdä hiyal sürüp oltiratti. Bir çağda uniŋ yeniğa arisida mäşhur kompozitor Quddus Ğoҗamiyarov bilän diplomat Diyas Һasanov bar birtop  pakstanliq kelidu. Äŋ aldidiki beşiğa sällä yšgigän, kšk kiyimlik adäm Nurbüvigä kelip, qollirini qoşturup tazim qilidudä, ğäyri tilda bir nemilärni däydu. Diyas  uniŋ  eytqanlirini tärҗimä qilip beridu. Һeliqi adäm «Sizni män jurnal sähipisidin kšrgän. Siz bizniŋ Gülҗamal degän nahşiçimizğa bäk ohşaysizkän. Aŋlişimçä, avaziŋizmu uniŋdin qelişmaydikän. Ahşamliqqa män sizniŋ kontsertiŋizğa kelimän. Salamät boluŋ!»  degän ekän. Keyin uqsam, u Pakstanniŋ şu  dävirdiki rähbiri Ziya-Ul-häq ekän. U häqiqätän vädisidä turdi. Bu küni Nurbüvi uyğurçä «Ölkämdä» vä qazaqçä «Aqbulaq» nahşilirini iҗra qilğan edi. Şu mähäl prezident bilän uniŋ qizi sähnigä kštirilip, uniŋğa yoğan ikki korzina gülni hädiyä qilidu. Nurbüvi uniŋ birini Roşängül İlahunovağa beridu. Kontsert tügigändin keyin Quddus Ğoҗamiyarov uniŋğa: «Rähmät, Nurbüvi! Siz bügün päqät uyğur hälqinila tonutupla qoymay, bälki pütkül Keŋäş İttipaqiniŋ abroy-inavitini kštirivättiŋiz» däp peşanisidin sšyüp qoyidu. Şu säpärdiki  Pakstandiki älçihanilar hizmätçiliri häm mämlikättä işlävatqan keŋäş mutähässisliri üçün alahidä uyuşturulğan kontsertta Nurbüvi Mämätova ataqliq  rus nahşiçisi  Lyudmila Zıkinaniŋ «Nad polyami dremlet goluboe nebo» degän nahşisinimu orunlaydu.  Ruslar bilän rus tilliq tamaşibinlar uniŋğa çavakliri bilän җor boluşup,  nahşini täŋla eytişidu. Bu rus tilini tehi yahşi šzläştürüp ülgärmigän nahşiçi üçün çoŋ utuq edi. Gastrol' ayaqlişip, teatr kollektivi Moskvağa kelidu. Rossiya mädäniyät ministrligidikilär bu päyttä Nurbüvi   Mämätovaniŋ Pakstanda qazanğan şšhritidin aldin-ala hävär tapqan edi. Şuŋlaşqimu ular uyğur nahşiçisiğa idariniŋ Pähriy yarliğini täntänilik räviştä tapşuridu. Almutida uni tehimu çoŋ hoşalliq kütüvatatti. Yäni 1984-jilniŋ dekabr' eyida nami duniyağa tonulğan  nahşiçi Nurbüvi Mämätovağa «Qazaqstanniŋ häliq artisti» nami berilidu.

Nurbüvi hädiniŋ ämgäk paaliyidiki gastrol'liri šz aldiğa bir duniya. Sän°ätkarlirimizniŋ Özbäkstan, Qirğizstan, Taҗikstan, Türkmänstan mämlikätliriniŋ häm Qazaqstanniŋ çätki tävälirigä qilğan säpärliridä  qançilik qiyinçiliq-azaplarni tartqanliğini eytip bärsä, bügünki ävlatniŋ işänmäsligi çoqum.

Mäsilän, elimizniŋ Maŋğışlaq vilayitigä täälluq çät jutliriniŋ birigä qilğan säpiri Nurbüvi hädiniŋ helimu yadida. Ular «PAZ» avtobusida egiz-päs, oyman çoŋqur yollarni besip štkiçä içi-qarni qeqilip kätkändäk bilinidu. Bolupmu  boşiniş harpisida turğan Nurbüvi hädigä bäkmu eğir kelidu. Şu päytlärdä u yaqta ahaliniŋ turmuşi bäk müşkül bolğan. Yäydiğini tšginiŋ gšşi,  qara nan,  içidiğini qara çay. Artistlarniŋ bir bulka nanni täŋ bšlüp yegän vaqitlirimu boldi.  Yataqliri adäm tšzgüsiz şaraitta. Bir bšlmigä 6-7 adämdin orunlaşturulidu. Mayda tiyinlarni jiğip, ozuq-tülük elivalidudä, Nurbüvi hädä şulardin tamaq täyyarlap, 18 artistqa tähsim qilidu.  Bir samovar çayni 18 adäm bšlüp içkän künlärmu, patqaqlarğa petip, topa-çaŋ jutup, aç-zerin qalğan päytlärmu bolidu. Taҗikstanda mähsus qaçilarğa tolturulğan sularniŋmu istimal qilişqa toğra kälgän. Ularniŋ içigä mšşük, tulum çaşqanlar çüşüp kätsimu, yättä çšmüç suni tšküvetip, andin içiverätti. Türkmänstanniŋ çšl-bayavanliridimu sän°ätkarlirimizniŋ kšrmigini qalmiğan. Äynä şundaq eğirçiliqlarğa bärdaşliq berip, künigä 2-3 seans kontsert qoyğan  päytlärmu boldi. Jürigidä  oti bar millätpärvär Nurbüvi hädä yänila şu teatrimizni ayap, uniŋ mäbliğini ihtisat qiliş mähsitidä  käsipdaşlirini poezd, samoletlardin baş tartip, säpärlärgä avtobuslarda meŋişqa dävät qilğan.

Maŋğışlaq täväsidä gastrol'da jürgändä, Nurbüvi hädiniŋ qosiğidiki baliğa zähmä yetip, därhal Almutiğa qayturulidu. Dohturlar bala  duniyağa kälgändin keyin, uniŋ üçiyiniŋ üç yeridin teşilgänligini bayqaydu. Salamätlik saqçiliriniŋ bar küç-ğäyritini särip qilğiniğa qarimay, narisedä 8 kündin keyin çätnäp ketidu.

Qirğizstandiki gastrol'luq säpärlärdä artistlirimizğa avul-yezilarni jük maşinisida arilaşqa toğra kälgän. Maşina oyman-çoŋqurlardin štkändä, yağaç orunduqlar šrülüp-sunup, artistlar huddi kštäklärdäk  düglişip, bir-biriniŋ üstigä doglinip ketätti. Açtin-aç sähnidä nahşa eytsa, käçqurunluği šzliri çüşkän šylär sahiphaniliriniŋ «iltimasiğa» benaän taŋ atqiçä nahşa eytatti. Bolupmu bu väzipä asasän härqandaq tilda nahşa eytişqa mahir Nurbüvi hädigä jüklinätti. Yärlik ärlär içivelip, qizlarğa tegişkän, hätta elip qaçmaqçimu bolğan. Mundaq päytlärdä palvan bästlik sän°ätkarlirimiz — Äsqärҗan Äkbärov, Ğopurҗan Qadirhaҗiev, Abdukerim Kškqomuç vä başqilar keçiçä uhlimay küzätçilik qilatti. Qişniŋ rasa qähritanliq künliriniŋ biridä «Nava» ansambli Panfilov, Uyğur nahiyälirigä gastrol'ğa baridu. Ularğa maşinilarniŋ üstidä, hamanlarda, oçuq qoy qoralirida kontsert qoyuşqa toğra käldi. Sähnigä  yalaŋ kšynäklärdä çiqqaçqa, soğ tän-tenidin štüp ketätti. Äynä şu gastrol'din keyin ussulçi Һavahan  Äzizovaniŋ špkisigä qattiq soğ  štüp, u sil kesili ağriqhanisida üç ay yatidu. Aminäm Yüsüpovamu huddi şundaq ähvalğa duç kelidu. Sahidäm Mäşräpovaniŋmu špkisigä sezilärlik däriҗidä zähmä yetidu. Nurbüvi Mämätovaniŋ bolsa, kaniyiniŋ avaz çiqiriş qismi kardin çiqidu. Eytmaqçi, Nurbüvi hädigä bäzidä yaşqa tolmiğan balisini gastrol'ğa billä elip jürüşkä toğra kelätti. Beçarä narisedä soqqa, qosaq açliğiğa çidimay, jiğlap ketätti. Buniŋğa taqät qilalmiğan Rizvangül Tohtanova 8 ayliq bovaqni yoğan lšŋgigä qattiq yšgäp, ağziğa marliğa oralğan nanni tiqip, täŋnigä bšläp, tävitip uhlitivetätti. Yäni bir qetimda Һäbibullam jiğisini başliğanda, İzzät Nurmätova Nurbüvi hädigä «Monu bir çinä musälläsni içip, balini emitsiŋiz, yahşi uhlaydu» däp   şarap berivetiptu.  U «aççiqqu» desä, «hä çala pişqan aliçiniŋ tämi şundaq bolidu» däp hatiriҗäm qilidu. Nurbüvi hädä içkininiŋ «Kagor» ekänligini nädin bilsun! U küni bala häqiqätänmu uzaq, yäni kontsert tügigiçä qimirlimay uhlaydu. Nurbüvi hädä bolsa, şarap täsiridin nahşilirini şundaq babiğa yätküzüp eytiduki, ahirida šzini tutalmay jiğlavetidu. Bu ähval, älvättä, tamaşibinlarniŋmu kšŋlini buzuvetidu.

 Erşat ÄSMÄTOV.

Nurbüvi Mämätova peşqädäm sän°ätkarlar häqqidä

Teatrimizniŋ asasini salğan peşqädämlirimizniŋ isimlirini untumasliğimiz keräk. Ularniŋ izliri yoqap ketip baridu. Şular häqqidä hšҗҗätlik fil'mlar çüşirilip, nahşiliri eytilğan yaki šzliri rol' oyniğan qoyulumlarniŋ videosyujetliri (ägär ular bolsa — E.Ä.) zamaniviy diskilarğa qaçilinip, Uyğur teatrniŋ Altun fondida saqlansa däymän. Teatr hulini qurğan büyük sän°ätkarlarniŋ al'bomliri alahidä nushida  çiqirilsa, nur üstigä nur bolatti. Pütkül aŋliq hayatini milliy sän°itimizniŋ täräqqiyatiğa beğişliğan insanlarniŋ birmu al'bomini hazir kündüzi çiraq yeqip tapalmaymiz. Äpsus, yänä 20 – 30 jildin keyin ularniŋ sähnidä nahşa eytqanliğini yaki rol' oyniğanliğini yaş ävlatqa işändürüş  qiyinğa çüşidu. Çünki štmüşsiz keläçäk bolmaydu ämäsmu!

Nurbüvi Mämätova zamaniviy sän°ätkarlar häqqidä

Һazir teatrimizğa yaşlarniŋ kšpläp kelivatqanliği, yäni çiriğimizni šçärmäy, izimizni yoqatmayvatqanliği bizni hursän qilidu. Äynä şularniŋ dayim iҗadiy izdiniştä bolup, bügünki täräqqiyattin toğra paydilinip, käspiy maharitini aşuruşini haliğan bolar edim. Mäsilän, härbir nahşiçi avazini, härikitini, sähnidä šzini tutuşini vä başqimu  täräplirini rätläş üçün salahiyätlik mutähässislärniŋ yardimigä tayinişi lazim. Һä, utuq qazanğanliriğa izbasar-şagirtlirini täyyarlaş keräk. Şähsän šzäm bu җähättin hatirҗäm. Mabada meniŋdin üginişni haliğuçi yaşlar bolsa, heli bolsimu ularniŋ hizmitigä män täyyar. Ändi teatr rähbärligi bolsa, kollektivniŋ šzara şähsiy, iҗadiy šmlügini, birligini qolğa kältürüşkä küç salğini ävzäl. Şu çağdila milliy sän°itimiz härtäräplimä täräqqiyat yoliğa çüşäläydu.

Gülҗahan MURATOVA, җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi yenidiki Nuraniy anilar keŋişiniŋ räisi:

— Nurbüvi Mämätovaniŋ nahşilirini yaşliğimdin sšyüp tiŋşaymän. Uniŋ çin jüräktin eytqan nahşiliri härqandaq adämni šzigä җälip qilmay qoymaydu. Nurbüvi hädämniŋ adämlärgä bolğan munasivitinimu şundaq, däp qiyas qilattim. Hatalaşmaptimän. Almutiğa kšçüp kälgändin beri, uniŋ bilän yeqindin tonuşup, hätta billä çay oynaymiz. «Mehrigiya» namliq ayallar mäşrivini qurup, qerindaşlardäk štüvatqinimizğa mana bäş jildin aşti. U kšŋli däriya häm nahayiti mehrivan insan. Һädimiz oltirişimizni päqät nahşisi bilänla ämäs, esil gäpliri bilänmu qizitidu. U qatnaşqan härbir çeyimiz bizgä bähitlik dämlärni hädiyä qilidu. Һazir ailäviy arilişimän. Balilirimmu uni šz anisidäk hšrmät qilidu. Uniŋ bilän štkän här däqiqä biz üçün qimmät. «Siyliğanniŋ quli bol» demäkçi, uniŋ, bizniŋ ailigä bolğan hšrmitimu nahayiti üstün. Biz, uyğurlar šz talanti bilän ismi rivayätkä aylanğan insanlirimizni tirigidä qädirläşni bilişimiz keräk. Nurbüvi Mämätova äynä şundaq hšrmätkä layiq insan.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ