Anisini kšrüp…

0
526 ret oqıldı

İş küni ayaqlişip qalğan edi. Käsipdaşlirim arisida yüz bärgän qizğin bäs-munaziriniŋ ihtiyarsiz şahidi bolup qaldim. «Qiz tärbiyisi vä ana» mavzusida šzara qizğin bäs-munazirä başlinip kätti. Ayallar ähli qizlarni qollap, hämmigä ärlärni  äyipkar qilip qoydi. «Sšzüŋlarniŋ җeni bar. Biraq barliq äyipni ärlärdin izdäşkä bolmaydu. Birini äyipläşkä kälgändä — biz prokuror. Özimizni qoğdaşqa kälgändä, advokat bolup ketimiz», dedi bayatin beri bizni diqqät bilän tiŋşap oltarğan bir jigit. Silärgä soal: «Җännätniŋ açquçi aniniŋ tapininiŋ astida» degän sšzni qandaq çüşinisilär?».

Biz «Ana» degän sšzni çüşänmäy qaldiŋmu, nemä?» däp çuqirişip kättuq.

— Җännätniŋ açquçi qandaq aniniŋ tapininiŋ astida bolidu? Şundaq degän soalğa birinçi šzäŋlar җavap tepip kšrüŋlar. Andin ärlärgä beguna yala yapqiniŋlarni çüşinisilär, — dedi u.

Bizniŋ bäs-munazirigä berilip kätkinimiz şunçilikki, iş vaqtiniŋ ayaqlişip qalğininimu säzmäy qaptimiz.  İdaridin çiqip, käsipdaşlar bilän hoşlaşqandin keyin, heliqi jigitniŋ soali häqqidä җiddiy oylinip, yäni «Җännät aniniŋ tapininiŋ astida» degänni šzgilär qandaq çüşinidiğanliğini bilişkä qät°iy bäl bağlidim.  Hoşna-holum, dost-buradär, qerindaşlardin pikir soraşqa başlidim. Һämmisiniŋ javavi birla: «Animiz bizni çoŋ qildi. Taŋni taŋ demäy, tünni tün demäy «Älläy» nahşisini eytip, aq süt bärdi, tärbiyiläp qatarğa qoşti. Şuŋa bu äziz җanğa šmürboyi qul bolsaqmu uniŋ ämgigini  aqlalmaymiz» vä hakazilar.

Qiz bala – kälgüsi ana. Biraq bügünki yaşlar häqqidä oylisaŋ, kšŋlüŋdä ändişä päyda bolidu. Ularniŋ kiygän kiyimi vä sšzläş mädäniyitini kšrgändä: «Kälgüsidä moşular qandaqmu ata-ana bolup җaritar» degän oy äriksiz kelidu bizgä. Һazir kšpligän yaşlar ata-anisidinmu uyalmaydiğan boldi. Ataqliq boksçi Muhämmät Äli šz vaqtida «Män koçida eçiq-çeçiq kiyinip jürgän ayal ählini kšrgändä, uniŋ šyidä nomusi bar är yoqmekin däp oylaymän» degän ekän. Һäqiqät…

1941-jili faşistik Germaniya Keŋäş eligä uruş açqanda, Belorussiya qiz-kelinliriniŋ  nomusçanliğini kšrgän nemis äskärliri Gitlerğa  mundaq däp hät yazidu:  «Qädirlik bizniŋ fyurer,  bu mämlikätni besiveliştin ümütimiz üzülüvatidu. Sävävi, biz şundaq ähvallar bilän bätmu-bät kelivatimizki… «Һar-nomusini saqliğan, barini saqlaydu» demäkçi, qiz vä ayalniŋ har-nomusini saqliğan ularniŋ ana yerinimu saqlap qalidiğanliği muqärrär».

Biraq biz štmüşni untiduq. Päqät bügünki kün bilän hayat käçürüvatimiz. Beşimizğa çüşkän qiyinçiliqtin çiqidiğan yenik yol izdäp, buzğunçiliqqa berilduq. Uşbu uyatsiz işlarniŋ ahiri orni tolmas škünüşlärgä elip kelidiğanliği häqqidä bir däqiqimu oylavatqinimiz yoq. Bügünki hünük işlarniŋ käynidä yänila şu nomussiz, abroysiz anilar turidu. Mädäniyätlik anidin härgiz hünük işlarğa baridiğan pärzänt tuğulmiğan. Moşuniŋ šzi pärzänt keläçiginiŋ aniniŋ ülgisigä bevasitä munasivätlikligini ispatlisa keräk.

Hulasä şuki, käsipdişimniŋ sšzidin keyin bu mavzuni ätrapliq tätqiqat  qilişniŋmu haҗiti yoqtäk bilindi maŋa. Çünki bala tärbiyisigä ata bilän aniniŋ ohşaşla җavapkär ekänligini ämäliyat alliqaçan ispatlar bolğan.

Şahrizada SABİTOVA.

Uyğur nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ