Şahmat mäktivi

0
1 043 ret oqıldı

At/ Attin başqa heçbir figura šziniŋ yaki räqiviniŋ figura vä peşkiliridin säkräp štälmäydu. Mundaq hoquqqa päqät at egä. Atniŋ jürüşi alahidä. Bäzidä «at G häripi ohşaş maŋidu» degän pikir moҗut. Undaqla ämäs. Çünki at maŋğanda «G häripiniŋ beşi» bäzidä tšvän, bäzidä juquri yaki bolmisa, biqinida qalidu (Monu diagrammidiki atniŋ meŋişiğa diqqät ağduruŋlar, u çekitlär bilän bälgülängän).

At maŋğanda härqaçan šzi turğan çaqmaqniŋ räŋgini šzgärtidu, yäni qara at päqät aq çaqmaqqa, aq at qara çaqmaqqa maŋidu. Şundaqla atniŋ, ägär u şahmat tahtisiniŋ otturisida tursa, säkkiz yoli bar. Birinçi diagrammida S3 çaqmiğida turğan aq atniŋ šzi haliğan säkkiz çaqmaqqa meŋiş mümkinçiligi bar.

At bir mäzgildä räqiviniŋ birnäççä figurisiğa yaki peşkisiğa huҗum qilişi mümkin, uni şahmat tilida «vilka» däp ataydu. Mäsilän, juquridiki diagrammida f6 çaqmiğida turğan at g8 korol'ğa, d7 ferz'ğa, e8 lad'yagä, e4 pilğa huҗum qilivatidu. Bu tšrt qara figuriniŋ heçqaysisi aq atni yälälmäydu. Çünki at ularğa qariğanda bšläkçä maŋidu.

Pil

Pil şahmat tahtisida diagonal' boyiçä maŋidu. Ägär pilniŋ yolida šziniŋ yaki räqiviniŋ figuriliri bilän peşkiliri tursa, ularni atlap štälmäydu. Ägär pilniŋ yolida räqiviniŋ figurisi yaki peşkisi tursa, ularni yäläläydu vä şuniŋ ornini egiläydu.

Şahmat tahtisida aq çaqmaqni egiligän pil pütkül oyun davamida päqät aq diagonal' boyiçila maŋalaydu, qara çaqmaqni egiligän pil qara diagonal' boyiçila maŋalaydu (Monu diagrammida aq çaqmaqta turğan pilniŋ meŋiş yolliri berilgän).

Tšvändiki monu diagrammida bolsa, a2 çaqmiğidiki aq pilniŋ a6 çaqmiğida turğan qara peşkini qandaq yäydiğanliği kšrsitilgän. Uniŋ üçün pil däsläp b1, andin e4, keyin b7 çaqmiğiğa meŋip, a6 peşkiğa huҗum qilalaydu.

Pil küçi җähättin lad'yadin aҗiziraq, biraq at bilän täŋ. Lekin pil šziniŋ küçini kšrsitişi üçün uniŋğa oçuq diagonal' haҗät.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ