«Tudahunni tonuydiğansilär?..»

0
5 422 ret oqıldı

Һšҗҗät mähällisi millitimizgä ait mädäniy-ammiviy çarä- tädbirlärni štküzüştä, ana tilimizda näşir qilinivatqan kitaplarni tärğip qilişta, җumhuriyätlik «Uyğur avazi» gezitiğa muştiri toplaşta başqilarğa šmlük-ittipaqliği, eğiz birligi bilän ülgä boluvatqan jutlarniŋ biri. Bu җähättin jutdaşlirini ortaq mähsätkä dävät qilip, ularniŋ hšrmitigä bšlängän jigitbeşi Tudahun Teyipovniŋ kšpçilik mänpiyiti yolida ämälgä aşuruvatqan işlirini alahidä tilğa alğan orunluq. Äl-jut ğemida jürgän bu adäm häqqidä җamaätçilikniŋ illiq inkaslirini aŋlap, uniŋ toğriliq yezişni kšŋlümgä püküp jürättim. Ahiri uniŋ 70 yaşqa tolğinini aŋlap, šz mähsitimni eyttim.

Maŋa ohşaşlar az dämsän, uka, — dedi u kämtarliq bilän. —Jut işäş qilip jükligän väzipini orunlaşqa tirişivatqanliğim bolmisa, ançila bir tilğa alarliq işlarni atqurup kätkinim yoq, — däp sšhbät mavzusini umumiy gäplärgä yštkidi…

Biz u küni helä uzaq sšhbätläştuq. Tudahun akimu šzi häqqidä ämäs, kšpiräk jut vä uniŋ adämliri, ular täripidin atquruluvatqan işlar toğriliq gäp qildi. Sšhbätara u җamaätçilik işlarniŋ җankšyärliri — šziniŋ orunbasari Tohtahun Hoҗaev, Aqsaqallar keŋişiniŋ räisi İsrapul İbrayimov, Hanim-qizlar keŋişiniŋ räisi Ayimqiz Nasirova vä uniŋ yardämçiliri Selimäm Niyazova, Märiyäm Җalaldinova, Gülbostan Һezmahunova ohşaş paaliyätçan insanlarniŋ isim-şäripini mämnuniyät bilän tilğa aldi, ulardin minnätdar ekänligini izhar qildi.

Därväqä, mähällidä milliy än°änilärni, urpi-adätlärni, diniy etiqatlirimizni saqlaş ohşaş işlarda kšp närsä jigitbeşiniŋ paaliyitigä, aktivliğiğa bağliq. Tudahun aka härqandaq işni ämälgä aşuruşta jut mštivärliri vä juqurida isimliri atalğan aktivistlar bilän mäslihätläşkän halda paaliyät elip berivatidu. Һär jili  qärällik näşirlärgä muştiri toplaş mävsümi başlanğanda Tudahun aka šziniŋ äynä şu yardämçiliri bilän uniŋğa yeqindin arilişidu. Şuŋlaşqa biz Һšҗҗät mähällisidin vayim qilmaymiz, hämmini šzliri rätläydu. «Bu jutta  Tudahun, Tohtahun vä İsrapul ohşaş millätpärvär, aka-uka üç batur  barkin, «Uyğur avazi» gezitiniŋ muştirilar sani kšpäysä kšpiyidekin, härgiz kam bolmaydu», degän edi jutniŋ bir aqsaqili. 2002-jil üçün muştiri toplaş mäsilisigä beğişlanğan bir baş qoşuşta җumhuriyätlik Uyğur mädäniyät märkizi Aqsaqallar keŋişiniŋ şu vaqittiki räisi Tohtasun haҗim Beyşanov «Päqät muştiri toplaş mäsilisidila ämäs, bälki barliq җamaätçilik işlirida jigitbaşliriniŋ roli çoŋ. Bu «portfel'siz» lavazimdiki adämlärgä şu mähälliniŋ häm quli, häm hakimi boluşqa toğra kelidu. Bolupmu Һšҗҗät mähällisidä bu alahidä bayqilidu. Bu inaq jutta aqsaqallar, hanim-qizlar, aktivistlar jigitbeşi bilän qol tutuşup degidäk, җämiyätlik işlarni ämälgä aşuruvatidu.  Bu mähällidä härikätmu häm bärikätmu bar. Şu mähälliniŋ jigitbeşi Tudahunni tonuydiğansilär? Tonumaydiğanlar tonuşup  qoyuŋlar! Almuta şähiriniŋ ätrapidiki mähällilärniŋ jigitbaşliri Tudahundin ülgä alsa bolidu. Demäkçi bolğinim, mäyli gezitlirimizğa muştiri toplaş, mäyli teatr abonementlirini tarqitiş, mäyli uyğur mäktivigä bala toplaş bolsun, umumän, barliq mädäniy çarä-tädbirlärni uyuşturuş mäsilisidä bizgä Tudahundäk tirişçan jigitbaşliri haҗät», degän edi.

Bügünki  kündimu bu mähällidiki härqandaq muyum Tudahun akiniŋ qatnişisiz štmäydu. U mundaq işlarniŋ beşida bolup, ularniŋ urpi-adätlirimizgä muvapiq štüşigä җiddiy kšŋül bšlüp kelivatidu.

Һayat qiziq. Bäzilär taŋ atmay maşinisiğa melini besip, yayma bazar yaqqa yol alsa, Tudahun aka yardämçilirini ägäştürüp kšpçilikniŋ ğemida jüridu. Birdä  musibät  işliri bilän jürsä, gayida šzara  çiqişalmay qalğan yaş aililärni yahşi-hop qilip qoyuş üçün säkparä bolidu. Bäzidä äl yatquda šyigä kälsä, gayida sähärdä šydin çiqip ketidu. Täbiitidin aq kšŋül jigitbeşi bu oqätlärni abroy-ataq eliş üçün yaki pul tepiş üçün qilivatqini yoq. Bu – uniŋ hayat tärizi.

Tudahun Teyipov häqqidä gäp qilidekänmiz, uniŋ ailisi häqqidimu eytmay štüş mümkin ämäs. Uniŋ šmürlük җüpti Raziyäm hädä bilän ailä qurğiniğa 50 jil, ularniŋ Һšҗҗät mähällisigä kelip turaqlaşqiniğa  — 40 jil, jigitbeşi väzipisini atquruvatqiniğa 20 jil boluptu. Hoşalliq  üstigä hoşalliq. Altun toy egiliriniŋ  bäş pärzändi, on ikki nävrisi bar. Ularmu ata-anisi ohşaş millätpärvär insanlardin bolup šsüvatidu.

Äsli mähsät birär adämni mahtaşa ämäs, bälki şundaq aq kšŋül adämlärgä җimiki җamaätçilik işlirimizni artip qoyup, paŋşiŋ jürgän adämlärgä oy selişta. Qazaq hälqiniŋ uluq šlümasi Abay: «Һayat bena, sän şuniŋğa bir hiş bol» degän ekän. Bir nahşida eytilğinidäk, «bu duniyağa yaliŋaç kelip, yaliŋaç ketimiz!.. Jiqqan-tärginiŋ kül bolup kškkä uçidu. Adäm päqät yahşi işliri bilän yadlinidu». Һä, yahşilarğa täbiiydur hšrmät.

SÜRÄTLÄRDÄ: 1. Tudahun Teyipov  ailä-tavabiati bilän. 2. İ. İbrayimov (soldin oŋğa), T. Teyipov vä T. Hoҗaev dayim mäslihättä.

Şämşidin  AYuPOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ