Puşpak ussuli

0
625 ret oqıldı

Äҗdatlirimizdin miras qalğan tähsä ussuli, sapayä ussuli, samovar ussuli, taş etiş ussuli, dap ussuli, oq ussuli, tohu ussuli qatarliq ussullar bügünki kündimu saqlinip, milliy sän°itimizni šzgilärgä tonutuşta türtkilik rol' oynap kälmäktä. Amma ularniŋ arisida untuluvatqanlirimu yoq ämäs. Şularniŋ biri – Atuş diyarida häliq arisida umumlişip,  yeqinğiçä toy-tškünlärdä oynilip kälgän puşpak ussulidur.

Uyğur ussulliriniŋ türliri nahayiti kšp bolup, ular asasän ipadiläş şäkli vä orunlinişi җähättin nahşiliq ussul häm muzıkiliq ussul däp ikkigä bšlünidu. Amma puşpak ussuli bu türlärniŋ här ikkisigä yatmaydu. Çünki uniŋda heçqandaq muzıka täŋkäş qilinmaydu, nahşimu eytilmaydu, çavakmu çelinmaydu. Päqät ussul oyniğuçi eğizida isqirtqandäk puşpak eytip, ussulni šzi bilidiğan birhil küy-ahaŋğa kältürüp oynaydu. Ussulçi näpäs eliş, näpäs çiqirişta kalpugidin juquri maharät bilän ahaŋ päyda qilğanliqtin, nahayiti juquri küç täläp qilinidu. Eğiz, put vä qol härikätliri bir-biri bilän maslaşqaçqa, bu ussul bäk kštiräŋgü-märdanä häm җanliq çiqidu. U başqa ussullarğa has peqiraş, siyriliş, säkräş härikätliridin istisna ämäs. Muqum bir härikät täläp qilinmiğaçqa, ussulçi šzini untuğan halda puşpak çiqirip, ärkin, haliğiniçä oynisa bolidu. U yäkkä yaki top bilän iҗra qilinişi mümkin.

Puşpak ussuli tarihtin beri härqaysi känt-mähällilärdiki, toy-tškün, mäşräp, bayramlarda orunlinip käldi. U bolupmu Atuşta alahidä ammibapliqqa egä. Äpsus, җämiyätniŋ üzlüksiz täräqqiyati tüpäyli zamaniviy ussulniŋ, çät äl ussuli vä başqa qerindaş millätlärniŋ ussul härikätliriniŋ milliy ussullirimizğa siŋip kiriş җäriyani ketip baridu. Һär halda, yeqinqi jillardin beri birqatar nadir ussulirimiz duniya sähnisidä alqişlarğa egä bolmaqta. Ägär biz yoqiliş girdaviğa yeqinlişip qalğan esil mädäniy miraslirimizni duniyaviy şšhrätkä egä qilimiz desäk, puşpak ussuli ohşaş yärlik alahidilikkä egä ussul sän°itimizni saqlap, tehimu rivaҗlandurup, ävlattin-ävlatqa qalduruşimiz keräk.

Väli TURSUN, (ŞUAR).

www.uy.ts.cn

Bälüşüş

Javap qalduruŋ