Şäriqni qoğdiğan җäŋçi edi

0
604 ret oqıldı

Bultu, Ğalibiyätniŋ 70 jilliği munasiviti bilän nahiyädiki barliq Uluq Vätän uruşiniŋ veteranliri bilän uçraşqan eduq. Һätta bäzilirini nahiyälik ağriqhaniğa yoqlap barduq. Şundaq uçrişişlardin keyin «uruş» degän sšzni aŋlisam, kšzlirimni äläm yaşliri ägiydiğan boldi. Çünki Uluq Ğalibiyät mäyrimigä sanaqliq künlär qalğanda, uruş veterani Säydalim İbragimovtin ayrilip qalğan eduq.

Qeriliq bolsa keräk, bala-çaqa vä nävrilärniŋ vaŋ-çuŋini kštirälmigän Säydalim ata pärzäntlirigä eğirçiliğini salğusi kälmäy, šzi yalğuz qalğan ekän. Atiniŋ bu hahişini orunlimasqa amali bolmiğan balilarmu šz yolida ketiptu. Uniŋ tamiğini, dora-därmigini berişni Çonҗa, — yeziliq hakimiyät hadimliri šz zimmisigä elip, šy içini häptisigä ikki qetim tazilap berättekän. Bizni kšrüp hoşal bolup qalğan Säydalim ata sirtqa çiqip, üstilini küngäy yärgä qoyup, beşidin štkän-käçkänniŋ hämmisini täpsiliy, hekayä qilip bärgän edi.

Säydalim İbragimov 1925-jili Ğalҗat yezisida duniyağa kälgän. Uruş başlanğan jili u bari-yoqi 16 yaşliq šsmür edi. 1942-jili Ğalҗat ottura mäktivini tamamlap, bir jildin keyin uruş mäydaniğa atlinidu.

— Bizni nägä elip maŋğinini eytmatti. Ofitser vä serjantlardin sorisaqmu, ular lam-җim däp eğizini açmatti. Ahiri, hoşna nahiyälärdin jiğilğan yüzdäk oğlan oltarğan eşelon Belorussiyagä kelip biraqla tohtidi, — däp şu künlärni äsligän edi sabiq җäŋçi.

Andin ularni, yänä tšrt uyğur jigitini, Çita şähirigä elip kelidu. Moşu yärdä bir yerim aydäk täyyarliqtin štidu. U däsläp 158-atquçilar diviziyasiniŋ 1191-zämbiräkçilär polkida hizmät qilidu vä yapon militaristliri huҗumiğa qarşi 1-Jiraq Şäriq frontida şiddätlik җäŋlärgä qatnişidu.

– Biz  u yärdä yaponniŋ samuraylirini küzättuq. Ular şundaq vähşi. Aldiğa çiqqan adämni härgiz ayimaydu, — däp äsläydu aqsaqal. Şuniŋğa qarimay, vätinimizniŋ çegarisini kšzümizniŋ qariçuğidäk saqliduq. Tağda qariğay kesip, çegaridin tank štüp kätmisun däp kol küçimiz bilän çoŋqurluği ikki metrğa yeqin händäk qezip, keçisi küzättä turduq.

Säydalim ata 1947-jilila ana jutiğa qaytip kelidu. Jutniŋmu bärikiti tozğan. Adämlärniŋ kšŋli miskin. Ailisidimu çoŋ musibät yüz beriptu. Makan-җayi toluq kšrsitilmigän «S.İbragimov qaza boldi» degän qarahät alğan ata kšyük otida vapat boptu.

Säydalim ata sšhbitimiz ahirida beşini saŋgilitip: «Җenim balam, silär çüşänmäysilär. Män tohsängä kirdim. Aridin yätmiş jil vaqit štüptu. Һä, män bolsam, şu şum uruşni tehi untalmayvatimänu, dadamniŋ ismi yadimda yoq. Uniŋdin kšrä şu dähşätlik jillarni untup qalğan bolsam, bügünkidäk yalğuzçiliq därdini tartmiğan bolar edim», däp kšŋlidiki gepini yoşurmiğan edi.

Sšzara sabiq җäŋçi ikki oğli bilän ikki qiziniŋ bar ekänliginimu eytti. Ularniŋ šyigä mehmanğa berip, päqät birla kün çidaydiğanliğinimu yoşurmiğan.

Bu qähriman ata häqqidä kšpçilik bilmäydu. Çünki «Özi yoqniŋ, kšzi yoq» demättimu äҗdatlirimiz. Biraq šzi alämdin štsimu, uniŋ yaratqan җasarät ülgisi qälbimiz tšridä mäŋgü saqlinidu.

Şahrizada Sabitova. Uyğur nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ