«Täläylik» Täl°ät muällim

0
523 ret oqıldı

Bügün biz, hayatta muällim bolimän däp äsla oylimiğan, amma yüz näççiligän şagirt qälbigä bilim uruğini sepip, ularniŋ җämiyättin šz ornini tepişiğa türtkä bolğan Talğir nahiyäsiniŋ Besağaş yezisidiki bilim därgahiniŋ ülgilik ustazliriniŋ biri Tälät Häyrahun oğli Balinov toğriliq hekayä qilmaqçimiz.Däsläp maqalimizğa nemä üçün «Täläylik» Täl°ät muällim» däp mavzu qoyuşimizğa tohtilip štäyli. Uniŋ täläylik bolup lotereyadin çoŋ birär närsä utuvalğini yoq. Äksiçä, 1989-jili KazPİni tamamlap, «Alitağ» uyğurçä kšrsitişlär programmisida işlävatqanda, ustazi, tonulğan märipätçi Һebibullam Qaharovni uçritip qalidu. Һebibulla aka şu çağlarda vilayätlik bilim bšlümidä hizmät qilatti. «Sän šz käspiŋ boyiçä işlişiŋ keräk, meniŋ namimdin Besağaş mäktivigä barğin, u yärdä seni ular quçaq yeyip kütüvalidu» däydu märipätçi. Degändäkla, ustaziniŋ mäslihiti bilän mäzkür mäktäpkä kälgän Täl°ät akini besağaşliqlar «quçaq yeyip ämäs, bälki dap-dumbaq bilän» qarşi alidu. Çünki bu dävirlärdä moşu jutta istiqamät qilidiğan yazğuçi Abduhaliq Mahmudovniŋ alahidä küç çiqirişi vä ändila saylanğan jigitbaşliriniŋ qollap-quvätlişi bilän mäktäptä uyğur sinipi eçilğan edi. Äynä şu miŋ bir җapalar bilän eçilğan sinipqa toplanğan oquğuçilarğa däris beridiğan muällimlärniŋ yetişmäsligi äŋ muhim mäsilä bolup turğanda, Täl°ät Häyrahun oğli, huddi asmandin çüşkändäk, bu mäktäptä päyda bolidu.

— Älvättä, başta hämmä närsä qiyinğa çüşti – däp sšzini başlidi sšhbätdişim. – Bu işimda šzäm bilim alğan Kalinin yezisidiki (hazirqi Tuzdıbastav) 31-mäktäptiki ustazlirim, җümlidin İbadät Җahanova vä İlahun Änsärov bilmiginimni ügitip, yeqindin yardäm qildi. Öz novitidä ularğa eytar minnätdarliğim çäksiz. Şundaqla däsläpki vaqitlarda kitap mäsilisi bizni nahayiti qiynidi. Bu täräptin Besağaş yezisiniŋ jut-җamaätçiligi bizni härtäräplimä qollidi. Mäsilän, şair-yazğuçilar bilän uçrişişlarni yaki hazir oquğuçilar arisida ammibap «Һoşşärä, yaş talantlar» festivalini mäktivimizdä štküzgändä, häliqniŋ turmuşi unçivala yahşi bolmisimu, ata-anilar vä jutdaşlirimiz qol uçini dayim sunup turdi. Pursättin paydilinip, ularniŋ mäktivimizdä uyğur sinipiniŋ saqlinip qelişiğa šz hässilirini qoşqini üçün rähmitimni eytimän.

Sšhbätdişimniŋ eytişiğa qariğanda, däsläpki qetim birinçi sinipqa toplanğan oquğuçilar çoŋ sinipqa kštirilgändimu muällimlärniŋ yetişmäsligidin birmunçä problemilar tuğulup, hätta uniŋ yepilip ketiş girvigidä qalğan künlirimu bolğan ohşaydu. Şu çağdimu Täl°ät aka çoŋ siniplarğimu däris bärgän. Ata-anilarniŋ šz hoquqlirini toğra paydilinip, ularni mäktäp mämuriyitigä šz yolida qoyalişi tüpäyli bügünki kündä biz sšz qilivatqan bilim därgahida yüzligän pärzäntlirimiz ana tilida bilim elivatidu. Ularniŋmu bilim däriҗisi härkimni hoşal qilidu. Mäsilän, çoŋqur çškmigänniŋ šzidä Täl°ät aka Balinovniŋ Arslan Mahmudov bilän Halidäm Bähtiyarova isimliq ikki şagirti mäktäpni «Altun bälgügä» tamamlap, hazir çät ällärdä bilim elivatidu.

Bir yezida uyğur sinipniŋ yeŋidin bärpa bolğan dävirdä ämgäk paaliyitini başliğan Täl°ät Häyrahun oğlini jutdaşliri «Täläylik Täl°ät» däp atişimu bekar ämäs. Çünki uniŋ šzimu uşbu mäktäptä uyğur sinipliriniŋ eçilişini vä ularniŋ saqlinip qalğanliğini «amät-täliyim» däp bilidu. Bu täläylik ustazniŋ šmürlük җüpti Nurbüvi İsmayilҗanovamu mäzkür bilim därgahiğa ämgigi siŋgän täҗribilik ustaz.

Qisqisi, җapa-mäşäqiti tola maarip sahasini tallap, şu sahada mahir atalğan här ikki ustazğa җimiki yahşiliqlarni tiläymiz.

Mäşür SASİQOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ