İndustriyaläştürüş – mämlikätniŋ strategiyalik väzipisi

0
801 ret oqıldı

Nursultan Nazarbaev İndustriya­läştürüş häritisiniŋ 23 layihisini tonuşturuşqa qatnaşti vä «Altın sapa» häm «Parız» konkursliriniŋ ğalipliriğa baş mukapatni tapşurdi. Mälumki, industriyalik täräqqiyat mämlikät ihtisadi üçün muhim väzipä bolup hesaplinidu. Dšlät rähbiriniŋ täkitlişiçä, vaqit Qazaqstanniŋ ihtisatni diversifikatsiyaläş vä ham äşiya ämäs sahalarniŋ çapsan šsüş yolini nahayiti toğra tallavalğanliğini kšrsätti. Prezident Sür°ätlik industriyalik-innovatsiyalik täräqqiyat boyiçä dšlät programmisini ämälgä aşuruşniŋ birinçi bäş jilliğiniŋ eniq nätiҗilirigä diqqät ağdurdi.

— Yeŋi tarihimizda mähsulatni qayta işläş sanaiti däsläpki qetim tağ-kan sanaitidin çapsan šsüşkä başlidi, — dedi Nursultan Nazarbaev.

– Mäzkür sektorniŋ real šsüşi 2015-jili 24 payizni täşkil qildi, uniŋdiki ämgäk ünümi 33 payiz aşti. Keyinki bäş jilda mähsulatni qayta işläş sanaitigä җälip qilinğan uttur çät äl investitsiyasi ilgärki jillarğa qariğanda, 3 hässä degidäk oşuq boldi.

Prezident şuniŋ bilän bir vaqitta infraqurulumni täräqqiy ätküzüş boyiçä çoŋ işniŋ ämälgä aşurulğanliğini äslitip štti. Puhta energetika sistemisi vuҗutqa kältürüldi, şäriqtin ğäripkä vä şimaldin җänupqa transport dälizliri selindi, bu iş davamlişidu. Çünki yolğa selinğan investitsiyalär häm ihtisat җähättin, häm adämlärniŋ turmuşini yahşilaş җähitidin paydiliqtur.

— Biz industriyaläştürüş programmisiniŋ birinçi bäş jilliğini utuqluq tamamlap, ikkinçisini başliduq. Uniŋda biz duniyaviy däriҗidä riqabätkä taqabil ävzällik sahalarğa diqqät ağduruvatimiz. Qazaqstan üçün u mähsulatni qayta işläş sanaitiniŋ metallurgiya, himiya, neft'ni qayta işläş, maşina yasaş vä ozuq-tülük mähsulatlirini çiqiriş sahaliridur, — däp täkitlidi Dšlät rähbiri.

Nursultan Nazarbaev industriyaläştürüş jillirida umumiy bahasi 4,6 trillion täŋgä bolğan miŋdin oşuq layihiniŋ işqa qoşulğanliğini, 100 miŋğa yeqin turaqliq iş orunliriniŋ vuҗutqa kältürülgänligini, mähsulatni qayta işläş sanaitiniŋ 25tin oşuq tamamän yeŋi sektoriniŋ päyda bolğanliğini, ilgiri җumhuriyättä çiqirilmiğan eksportluq ihtidari juquri bolğan 500din oşuq mähsulat türini işläpçiqirişniŋ yolğa qoyulğanliğini täkitlidi. Şuniŋ bilän billä duniyaviy biznes täräptin mämlikätkä bolğan işänçimu šsti. «Global-2000» tizimidiki 30ğa yeqin transmilliy korporatsiya Qazaqstan bilän işlävatidu. Duniyaviy bankniŋ «Biznesni jürgüzüş yenikligi» reytingida җumhuriyitimiz 190 mämlikätniŋ arisida 35-orunğa kštirildi.

Şuniŋ bilän bir vaqitta Nursultan Nazarbaev šzgirivatqan duniya şaraitida räqämlik tehnologiyalärniŋ birinçi orunğa çiqivatqanliğini täkitlidi.

— Yeŋi alämşumul tehnologiyalik dävirniŋ kelişi bilän mämlikätni aktiv industriyaläştürüş strategiyalik väzipigä aylanmaqta. Umumän, bizniŋ säyasitimiz duniyaviy täҗribigä muvapiq kelidu, häm ihtisatniŋ  hazirqi ähvalini, häm alämşumul trendlarni hesapqa alidu, — dedi Dšlät rähbiri vä Һškümät täräptin alahidä diqqätni täläp qilivatqan birqatar mäsililärni otturiğa qoydi.

Birinçi novättä, Prezident industriyaläştürüş yoliniŋ Qazaqstan üçün muhim väzipä bolup qalidiğanliğini vä bu yšniliştiki işni җanlanduruş keräkligini täkitlidi.

Çätkä mähsulat çiqirişni sistemiliq, җiddiy asasta täräqqiy ätküzüşkä kšp diqqät bšlüş keräk. Mähsulatni setişniŋ asasiy bazarlirini eniqlap, ularni nätiҗidarliq šzläştürüş, şu җümlidin Rossiya bilän çegara yenidiki hämkarliqniŋ çoŋ imkaniyätlirini paydiliniş zšrür. Moşu yärdä Dšlät rähbiri soal bälgüsini qoydi. Qazaqstanniŋ taşqi sodisini eniq qaysi idariniŋ uyğunlaşturuvatqanliği ançila çüşinişlik ämäs, mana moşu, ätimalim, sistemiliqniŋ yoq boluvatqanliğiğa täsir qilivatqanliği mümkin. Prezident Һškümätkä mäsilini puhta qarap çiqişni tapşurdi, hätta başqa mämlikätlärniŋ täҗribisi boyiçä moşu väzipini taşqi säyasät idarisiniŋ işiğa qoşuş, taşqi işlar vä soda ministrligini quruş ideyasinimu eytti.

Nursultan Nazarbaev şundaqla mähsulatni qayta işläş sanaitigä uttur çät äl investitsiyalirini oylanğan halda җälip qilişniŋ zšrür ekänligini täkitlidi. Şundaqla ihtisadiy täräqqiyatniŋ ävzälliklirini eniq bälgüläveliş muhim – barliq utuqluq, şundaqla täräqqiy etivatqan ällär qollap-quvätläş üçün sahalarni tallavelişni turaqliq asasta jürgüzüvatidu.

Dšlät rähbiri tehnologiyalär transfertiniŋ industriyaläştürüşniŋ däsläpki basquçida işläpçiqirişniŋ riqabätkä qabilliğini aşuruşniŋ asasiy vasitisi ekänligini äslitip štti. U «velosiped käşip qilmay», bälki duniyada moҗut barliq yahşi närsilärni elişqa çaqirdi. Sšzsizki, šzimizniŋ tehnologiyaliri vä innovatsiyaliri muhim, biraq buniŋda äqil vä küç-quvätni Qazaqstanda juquri däriҗidiki nadir mähsulatni vuҗutqa kältürüş imkaniyiti häqiqätänmu moҗut bolğan sahalar bilän yšnilişlärgä qaritiş muhim.

— Bügünki taŋda transmilliy kompaniyalär bilän nätiҗidarliq šzara härikätsiz utuqluq industriyalik täräqqiyat mümkin ämäs. Ular duniya sanaitiniŋ asasi bolğan alämşumul işläpçiqiriş җäriyanini nazarät qilidu. Duniyaviy işläpçiqirişniŋ vä uttur çät äl investitsiyaliriniŋ täŋ yerimidin oşuği şularniŋ änçisigä toğra kelidu. Duniyaviy sodiniŋ 80 payizi transmilliy kompaniyalär täripidin uyğunlaşturulidu, — däp täkitlidi Nursultan Nazarbaev.

Qazaqstanda mundaq kompaniyalär hazirniŋ šzidä utuqluq işlävatidu. Biraq Prezidentniŋ täkitlişiçä, yeŋi kompaniyalärni җälip qiliş keräk. Dšlät rähbiri çät älgä qilğan säpärliridä biznes «kapitanliri» bilän uçrişivatqanliğini vä äŋ çoŋ häm utuqluq kompaniyalär väkilliriniŋ mämlikitimizgä çoŋ qiziqiş bilän qaraydiğanliğini härdayim tilğa alidiğanliğini äslitip štti. Һškümät äynä şu qiziqiştin eniq layihilärni işläp çiqişi zšrür. İşni byurokratik җäriyanlarda «tunҗuqturmay», bälki mämlikät territoriyasidä ularniŋ Qazaqstan üçün paydiliq bolidiğan paaliyitigä şarait yaritiş keräk. Nursultan Nazarbaev keyinki bir, bir yerim jilda çät ällärdä uçraşqan kompaniyalärniŋ väkilliri bilän muzakirilärni jürgüzüp, ularniŋ yäküni boyiçä şähsän šzigä yazmiçä hesavat berişni tapşurdi.

Uniŋdin taşqiri Dšlät rähbiri mämlikätkä toluq mäzmunluq urbanizatsiya programmisiniŋ lazim ekänligigä diqqät ağdurdi. Uniŋ sšziçä, näq çoŋ şähärlär dšlät investitsiyaliriniŋ asasiy istimalçiliri boluşi keräk. Nursultan Nazarbaev ularniŋ šsüvatqan rolini kšrsitiş üçün ataqliq şved ihtisatçisi vä futurologi K'ell Nordstremniŋ qiziqarliq tähminini misal süpitidä kältürdi. Mäsilän, u 50 jildin keyin duniyaniŋ 218 mämlikitiniŋ orniğa 600 çiŋ şähär kelidu vä riqabätçilik dšlätlär otturisida ämäs, bälki megapolislar otturisida orun alidu, däp hesaplaydu.

Ahirida Nursultan Nazarbaev tonuşturulğan vä paydilinişqa berilgän İndustriyaläştürüş häritisiniŋ 23 ob°ektiniŋ Mustäqillikniŋ 25 jilliğiğa bolğan äŋ yahşi soğa ekänligini täkitlidi. Prezidentniŋ pikriçä, dšlät täräptin җiddiy qollap-quvätläşkä tayanğan käŋ miqiyasliq industriyaläştürüşla Qazaqstanni duniyaniŋ äŋ täräqqiy ätkän 30 mämlikitiniŋ qatariğa elip çiqalaydu, iҗtimaiy mäsililärni häl qilalaydu, şundaqla ahaliniŋ turmuş däriҗisini kštiräläydu.

Näq İndustriyaläştürüş küni dairisidä «Altın sapa», «Parız» vä «Qazaqstanniŋ äŋ yahşi tovari» mukapatlirini tapşuruş – mämlikätniŋ ihtisadiy šsüşini namayiş qilidiğan äŋ yahşi usul. Konkursniŋ härbir ğalibi – bu eniq biznes utuğiniŋ tarihi, äynä şulardin mämlikätniŋ ihtisadiy qudriti kelip çiqidu.

Än°änä boyiçä Gran-pri egiliri mukapatlarni Dšlät rähbiriniŋ qolidin alidu. Biyil Nursultan Nazarbaev «Altın sapa» konkursiniŋ üç mähsus mukapitini tapşurdi. «Äŋ yahşi industriyalik layihä» mukapiti «AtırauNefteMaş» ҖÇY mudirlar keŋişiniŋ räisi Sağat Tügelbaevqa, «Äŋ yahşi innovatsiyalik layihä» mukapiti «Himfarm» aktsionerliq җämiyitiniŋ mudiri Rustam Bayğarinğa tapşuruldi, «Süpät lideri» nominatsiyasidä bolsa, «Kazahstanskiy elektroliznıy zavod» aktsionerliq җämiyiti ğalip däp etirap qilindi, mukapatni ERG menedjerlar keŋişiniŋ räisi Aleksandr Maşkeviç qobul qildi.  Prezident şundaqla «Aksaygazservis» aktsionerliq җämiyitiniŋ prezidenti Tlek Şektebaevqa «Parız» konkursiniŋ baş mukapitini tapşurdi.

İndustriyaläştürüş küni dairisidä ulardin taşqiri «İsker», «Wlı dala eli» konkursliriniŋ vä «Qazaqstanniŋ äŋ yahşi tovari» җumhuriyätlik konkurs-kšrgäzmisiniŋ ğaliplirimu eniqlandi. Ularğa mukapatlarni Prem'er-Ministr Baqıtjan Sağıntaev, Prem'er-Ministrniŋ orunbasari – yeza egiligi ministri Asqar Mırzahmetov, «Atameken» Milliy Tiҗarätçilär palatisi prezidiuminiŋ räisi Timur Kulibaev tapşurdi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ