Ana tilimizni «eğir künlärdä» saqliduq, bügünçu?..

0
572 ret oqıldı

Biyil hälqimizniŋ yalqunluq şairi Ömär Toqa oğli Muhämmädiyniŋ tuğulğiniğa 110 jil toldi. Moşu qutluq sänägä beğişlanğan märasim yeqinda Avat yezisida şairniŋ nami bilän atalğan mäktäptä dağduğiliq nişanlandi. Mädäniy hayatimizdiki bu çarä-tädbirdä ädipniŋ besip štkän hayatiğa yänä bir näzär salğaç, märasim ayaqlaşqandin keyin bäzibir oylar kšŋlümgä aram bärmidi.

Eytmisaqmu, «Eğir künlärdä» namliq hekayisidin Ömärniŋ kämbäğäl ailisidä tuğulup, kiçigidin namratçiliqni, çidiğusiz hayat eğirçiliqlirini tartqanliğini yahşi bilimiz. Qaram täğdirniŋ mundaq täŋsizligigä boysunmiğan atäşin qälb egisi, hämmigä bärdaşliq berip, qäddini tik tutti. Käç bolsimu, oqudi, tinmay işlidi. Äŋ muhimi, izdinip, iҗat qildi. Yaşliğiğa qarimay, mäktäptä oquğuçilarğa uyğur tili vä ädäbiyati pänliridin däris bärdi. Şu eğir jillarda uyğur balilirini oqutup, millätpärvär oğlanlardin qilip yetildürdi. Һazir bizdä qandaq ähval? Yänä desäk, yänä şu…

Hudağa şükri, hazir turmuşumiz yahşilandi. Һškümitimiz täripidin hämmä mümkinçilik-şaraitlar yaritildi. Qisqisi, yeŋi dävirdä hayat käçürüvatimiz. Һäyran qalidiğinim, nemişkä biz bügün pärzäntlirimizni ğäyri tilliq mäktäplärdä oqutuşni ävzäl kšrüp, ana tilimizğa bolğan kšzqarişimiz heliğiçä suslişivatidu? Bäzilär «balilirimiz šzgä tilliq mäktäplärdä yaki siniplarda oqutuş sistemisi juquri» däp oylisa, ändi yänä birliri «balilirimiz şu yärdä oqusa, aliy oquş orunliriğa çüşüşi asan bolidu» degän ham hiyallar ilkidin çiqalmayvatidu.

Şu märasimda sšz boluvatqan bu eçinişliq ähval häqqidä Avat yezisiniŋ sabiq hakimi Erğali Baybšriev mundaq dedi:

– Bügün biz nahayiti esil bir käçniŋ guvaçisi bolduq. Moşu yärdä oltirip, uyğur hälqiniŋ milliy ädäbiyatini, gšzäl sän°itini, bay mädäniyitini tamaşä qilduq. Moşu tapta uyğur pärzäntliri ana tilda bilim alğanniŋ ävzälligini yänä bir qetim ispatlidi.

Juqurida qäyt qilinğan җiddiy mäsilidä ata-anilarni äyipkä buyruşqa härgiz bolmaydu. Gunani birinçi aldinqi qatarliq ziyalilirimizdin başliğan toğra. Millät üçün kšyünimizkän, šzimizniŋ balilirini ana tilimizda oqutayli. Sävävi, häliq ğemida säkparä bolup jürgän bäzi ziyalilirimizniŋ baliliri šzgä mäktäplärdä oquvatqinini aŋlapmu, kšrüpmu jürimiz.

Ötkändä mädäniyät muhitida ismi häliqqä tonulğan akimizdin: «Hälqiŋizgä hizmät qilip jürisiz, šz novitidä, hälqiŋizmu işliriŋizdin mämnun. Umumän, siz hälqiŋizniŋ mahtinişi, addiy häliq sizdin ülgä elişi keräk. Biraq nemişkä baliliriŋizni uyğur mäktivigä bärmäysiz?»  desäm, u oylinip qaldi. Äslidä, «Hata ävätkän hataliq ämäs, hatasini tüzätmigän hataliq» ämäsmedi? Şu küni içimdä, ätä-šgün şu ätivaliq akam män degändäk hataliğini tüzitidu däp ümüt qildim. İlahim, şundaq bolğay.

Abdulҗan AZNİBAQİEV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ