İҗadiyät gülzari

0
589 ret oqıldı

İҗadiy izdiniş, tinimsiz ämgäk, üzlüksiz bilim asasida vuҗutqa kälgän härqandaq şeirniŋ äl qälbidä asan yol tepişi eniq. Tšvändä gezithanlar diqqitigä havalä qilinivatqan bir türküm häväskar şairlarniŋ şeirliri kšpçilik kšŋlidin çiqidiğanliğiğa ümüt qilimiz.Tälkä tağliri

Tälkiniŋ tağlirida jürüp šttüm,

Ata-bovam tarihini kšrüp šttüm.

Qäddini tik tutqan bilän etigigä

Muŋ toluptu, amalim yoq, kšyüp šttüm…

Qayttim

Vaqit yetip, män hoşlişip, sšyüp     qayttim,

Toyalmastin didariŋğa kšyüp qayttim.

Äziz vätän, ayrilmasqa ilaҗäm yoq,

Kaj täğdirniŋ yazmişiğa kšnüp qayttim.

Һär mazarğa, «Miŋ šygä» häm berip    qayttim,

Һekmät sšzni marҗan käbi terip qayttim.

Äҗdat basqan uluq älniŋ topriğidin,

Bir šmürlük mädät, quvät elip qayttim…

Tiligim

Vuҗudum bilän oquymän länät,

Apät äkälgän dähşät uruşqa.

Kim kšrdi undin mehir-şapaät,

Taqät yoq hätta aŋlap turuşqa.

Һeçkim halimas qayğu-älämni,

(Aŋliğay Alla näprät-nalämni).

Äldä yaŋriğan teçliq nahşisi,

Şatliqqa bšlär barçä alämni…

Meni küt

Quliğiŋğa gül qismay,

Çiqqin mäyli, nigarim.

Özäŋ güldäk gšzälğu,

Mäshuş etär didariŋ.

Yaman ekän muŋ-därdi,

Sšygü degän sezimniŋ.

Mäptun qilip šzäŋgä,

Azdurdiğu esimdin.

Ändi bildim sšygüniŋ,

Kšydürüşi häqqidä.

Çiŋ bağlanğay riştimiz,

Üzülmisun äqidä.

Mändin başqa šzgigä,

Kirpik bilän oq atma.

İntizar bop küt meni,

Ümütüŋni yoqatma.

Külüp tur

Baralmisam yeniŋğa,

Yarim meni kütüp tur.

Parlap turğan sšygüŋni,

Çiraq etip tutup tur.

Özäm tärgän gül käbi,

Huş hidiŋni çeçip tur.

Täşnaliğim qanğidäk,

Çirayiŋni eçip tur.

Kälsäm sayrap bulbuldäk,

Gülbahardäk tolup tur.

Sayrişimdin zoq äyläp,

Tolun aydäk yorup tur.

Ömär İSLAM.

Almuta şähiri.

Bilinär

Aldirmaŋlar meni qerip qaptu däp,

Jut jükini artişqa häm yaraymän.

Kšzümdä nur, qädimim tüz, qäddim tik,

Kälgüsigä ümüt bilän qaraymän.

Bu šmürdä kšp ğemida yaşaymän,

Şatliğimdin ävzäl maŋa äl därdi.

Kälgän dostni šy tšrigä başlaymän,

Män mehmandost uyğurniŋ bir pärzändi.

Ağrip qalar bäzän belim, qoş tizim,

Mağdir bolmas äşu çağda ayaqta.

Şunda päqät qeriliğim bayqilar,

Qozğilalmay tayanğanda tayaqqa.

Kona dostlarğa

Kona dosttin ayrilmiğin ağinä,

Äsqatidu beşiŋğa kün çüşkändä.

Yasin oqup, iŋigiŋni çatar u,

Risqiŋ pütüp, şam-çiriğiŋ šçkändä.

Kona dostlar qädrimizni biläyli,

Ömür degän štüp ketär atqan – oq!

Bu bäş kündä hoşal-horam jüräyli,

Didarlaşqan kšŋüllärdä qayğu yoq.

Dostuŋ qalsa qaraŋğuda täntiräp,

Tez arida dost yoliğa nur säpkin.

Turma härgiz šz beşiŋdin änsiräp,

Adimiylik qimmitiŋni kšrsätkin.

Seyitҗan Armollaev.

Almuta şähiri.

İҗazät qil

Yultuzi bop kšrüngändä alämniŋ,

Muhäbbätkä kšzüm yätti, işändim.

Tonuşqanda yeqiniraq sän bilän,

Pak sšygüniŋ sirlirini çüşändim.

Päqät šzäŋ qolum yätmäs arminim,

Jürigimdä işqi oti bar meniŋ.

Sezimimni qaçilisam misrağa,

Yetärmekin saŋa puğan-zarlirim.

Bolalamsän därtlirimgä därmanä,

Otuŋda, yar, bolsam mäŋgü pärvanä.

Bilsäŋ tilim aҗiz hšsnüŋ aldida,

Sezilsämmu gär šzämgä märdanä.

Ayimaptu gšzällikni täbiät,

İşänginä, äziz yarim, seniŋdin.

Ötünimän qilğin maŋa iҗazät,

Şatliq-ğämdä män tepilay yeniŋdin…

Ottuz oğul

Ottuz oğul sayä berär terigim,

Ularsiz häm bolmay qalar kerigim.

Gär jiqilsam tepilidu yenimdin,

Bu šmürdä dayim hämra, şerigim.

Ottuz oğul – tapqan duniya, bayliğim,

Yanda bolsa şatliq – tuğum, bayriğim.

Mädät berip, yšläp turğaç, va bälkim,

Dostluq degän büyük yoldin taymidim.

Biz qerindaş, yoqtur aŋa yatliğim,

Ular bilän aşar dayim şatliğim.

Eğizimğa alalmaymän yaman däp,

Kirpä – yumşaq, qarğa bolsa – appiğim.

Bilip štäy sadiq dostniŋ qädrini,

Bšlüp štäy şatliq hämdä därdini.

Hälqimizgä bügün birlik haҗätqu,

Başliinidu u dostluqtin, bil şuni.

Nurşat NURŞAEV.

Almuta şähiri.

Ana tilim

Ana tilim – bähtim meniŋ, bayliğim,

Pähirlinip qolğa tutqan bayriğim.

Bu šmürdä — här mäşräptä, här җayda,

İşän päqät bir seniŋda sayridim.

Öz tilimda mäğrurlinip sšzläymän,

Keläçäkni äşu tilda kšzläymän.

Äҗdadimdin qalğan büyük mirasniŋ,

Qimmitini bilmisä gär tšzmäymän.

Uyğur degän uluq älniŋ qizimän,

Has Һaҗip häm Qäşqäriyniŋ izimän.

Җan hälqimgä eytmaq bolğan sirimni,

Ana tilda marҗan qilip tizimän.

Öz tilimda aldim tälim-bilimni,

Yoruq ätti bilim nuri dilimni.

Tumar qilip mäŋgü saqlap štümän,

Anam süti bilän siŋgän tilimni.

Bu därttin qutulğidäk amal barmu,

Eyt yaki solap qoyar qamal barmu?

Kšp illät arimizda qanat yaydi,

Uçirip kätkidäk bir şamal barmu?

Kšzlär kor bolup qaldi, tevip barmu,

Kšz ämäs, kšŋüllärmu boldi qarğu.

Äyipni izdimästin šzimizdin,

Nalä qip däymiz yänä aläm tarğu!

Päyli käŋ insanlarniŋ kšŋli yazğu,

Şu yazniŋ qimmitini bilär azğu.

Tehnika banä boldi erinçäkkä,

Çalmaymiz qolda turup äsvap-sazmu.

Naeniq tilimiz häm dilimizmu,

Täläylär tenäp kätti, bilimizmu?

Aniniŋ aq sütini külgä çeçip,

Özimiz šzimizgä külimizğu.

Bu illätni yoqitar bir amal barmu,

Vä yaki qamap qoyar qamal barmu?..

Ana tilim — dana tilim

Vuҗutqa siŋgäç ana tilim bälkim,

Mahtinip dayim sšzläymän ärkin.

Äşu til bilän älläy nahşisi,

Qulaqqa kirgäç äzizlär härkim.

Ğururluq eytay tilim bar meniŋ,

Başqa tillardin kam ämäs šzi.

Alämgä mäşhur altun ğäznäm bar –

Mahmut Qäşqäriy, Has Һaҗip sšzi.

Yezilğan štmüş, tävärrük tarih,

Tizilğan unda şairlar quri.

Şu tilni, uyğur, bilmisäŋ ägär,

Çüşmäydu saŋa ilimniŋ nuri.

Uyğur tilimiz qedimiy häm bay,

Qädrini bilgin, taza, sap sšzlä.

Maŋqurt boluştin saqlinip haman,

Bilim egiläp jiraqni kšzlä.

Tilidin käçkän – dinidin keçär,

Һätta oy-mähsät, dilidin keçär.

Tilidin käçkän – tirik murda u

Һätta millitin u setip ketär.

Rabiläm MÄHSÜTOVA, peşqädäm ustaz.

Almuta şähiri.

Käçür, Alla

Käçür, Alla, namazsiz här künümni,

Tünäk küni uyqa yäŋsä tünümni.

Käçür, Alla, uluq Qur°an kitapni,

Män açmiğaç oqumidim hitapni.

Käçür, Alla, tutmay qalsam rozini,

Dua qilmay jiğsam bäzän җozini.

Käçür, Alla, tiŋşap şäytan sšzini,

Gär yaşlitip qoysam anam kšzini.

Käçür, Alla, štimigäç pärizni,

Män kelimän tšlälmästin qärizni.

Käçür, Alla, oçuq kiyip kšynäkni,

Oylimidim dozaq otta kšymäkni.

Käçür, Alla, kšrmästin kšz yeşini,

Siypimidim jitimlarniŋ beşini.

Käçür, Alla, şükri ätmäy här künni,

Ötküzsäm gär dua qilmay bar tünni.

Käçür, Alla, gunakar bir quluŋni,

Däp tizlinip yaydim ikki qolumni…

Mehrinur Arzamğoҗa qizi.

Almuta şähiri.

Jüräk ämri

Seniŋ bilän štti gšzäl yaşliğim,

Seniŋ bilän sšygü yolin başlidim.

Bir šzäŋni sšyüp šttüm hayatta,

Bu sšzümgä işän, җenim, aşiğim.

Guva bolğan sšygümizgä bağ Ösäk,

Ayrilmattuq gär ikkimiz çin sšysäk.

Kälgüsidä halavitin kšrättuq,

Muhäbbätniŋ җapasiğa biz kšnsäk.

Älniŋ tili tägdimekin, bilmidim,

Sezimimni häҗäp kšzgä ilmidiŋ.

Sän käçsäŋmu keçälmidim seniŋdin,

Çünki mänçün yalğuz ediŋ, bir ediŋ…

Rizvanäm ROZİEVA.

Panfilov nahiyäsi.

Һayat – kemä

Һayat – kemä yeziqliq šz pärmani,

Üzär insan yätkiçä küç-därmani.

Tağdäk täläp qoyulğaç hur yaşaşçün,

Mähsät etip qoğlap kelär armanni.

Mälum ämäs maŋa, hayat, sirliriŋ,

Eğir ekän amma täğdir siniğiŋ.

Sändin alğan härbir savaq, tälimni,

Dilğa püktüm goya mäş°äl-çiriğim.

Һayat, härgiz yahşilarğa zar qilma,

Davaniŋda yamanlarğa yar qilma.

Amalim yoq, mäyli meni yäkligin,

Äŋ ävzili, şeirimni har qilma.

Vätänni seğiniş

Talan-taraҗ etiş štmüş tarihimni,

Näp berärmu eytqinä, җan hälqim aŋa.

Bäribir heç yoqitalmas bayliğim,

Öz tarihim maŋa hastur, päqät maŋa.

Mšldürligän millionliğan qara kšzlär,

İşinimän yavğa härgiz beşin ägmäs.

Җay-җaylarda musapir bop jürgän hälqim,

Künlär kelär hätta ahu-puğan çäkmäs.

Sadiq bolup kšŋüldiki bir vädämgä,

Qanat pütüp uçqum kelär җan vätängä.

Män jiraqta muŋluq nahşa eytqan bilän,

Äŋ muhimi – ümüt riştim bar ätämgä.

Җoŋğar teği

Kšpjilliq tarihniŋ guvaçisi bop,

Aq saqal bovaydäk turisän mäğrur.

Qol tutup kälmäktä mäŋgü dost bolup,

Qoynuŋda şat yaşap qazaq häm uyğur.

Sän üçün äsirlär qazaq qerindaş,

Җan bärdi talayniŋ çüşkäçkä kšzi.

Sändiki sap hava, paqiriğan quyaş,

Az bolar qäddiŋgä şairlar sšzi.

Ärzim bar äy saŋa, Җoŋğar Alitağ,

Yaŋritay mänmu häm şatliq navasin.

Til qatmay eh, neçün turisän torap,

Arqaŋda iŋriğan älniŋ avazin.

Molutҗan TOHTAHUNOV.

Yarkänt şähiri.

Ana

Meniŋ üçün bebaha,

Qädirdansän, җan ana.

Taptim issiq mehriŋdin,

Bir šmürlük җay-pana.

Sän bar üçün yaŋraydu,

Huş navada dil-sazim.

Mäşäqättä šstürdiŋ,

Rähmät, ana, miŋ tazim.

 

Täliyimgä aman bol,

Ana, härgiz ağrima.

Kinäp haman mehriŋni,

İntilimän bağriŋğa.

Sšygünüm

Sšygän edim seni yarim jüräktin,

Şu bir çağda şatliq dämgä bšlättiŋ.

Säylä qilsaq mänzilidä sšygüniŋ,

Män җapağa, här sinaqqa tšzättim.

Amma, äpsus, pak sšygümni har ättiŋ,

Bu šmürdä šzgä qizni yar ättiŋ.

Çin vapadar bolalmisaŋ sän neçün,

Jürigimgä işq otini yarattiŋ?

Seğindim

Seğinişta här küni,

Yolliriŋğa qaraymän.

Käçtä kälsäŋ yenimğa,

Çiriğiŋ bop yanaymän.

Ketärsänmu taşlap, yar,

Kšzlirimni yaşlap, yar.

Undin kšrä šmürniŋ

Çoŋ yoliğa başlap bar.

Adalät MÄHSÜT, 101-mäktäp-gimnaziyaniŋ muällimi.

Almuta şähiri.

Gšzäl yezam

Mehriŋ issiq jutum Tügmän äzäldin,

Tepilidu namiŋ şeir-ğäzäldin.

Mäptun etär seniŋ gšzäl mänziräŋ,

Bulaqtiki süyüŋ artuq häsäldin.

Asman bilän boy talaşqan bar teğiŋ,

Bük-baraqsan huş puraqliq gül-beğiŋ.

Äşu bağda bulbullar şoh sayrişip,

Hoşalliqta atar süzük här teŋim.

Kälgin, dostum, gšzäl bahar eyida,

Uşşaq taşliq suğa tolğan seyi bar.

Һär teğiğa kšzüŋ almay baqisän,

Jutni sšyüp sänmu jüräk yaqisän.

Adämliri inaq-iҗil yaşaydu,

Һär qädämni alğa dadil taşlaydu.

Ämgäksšyär qazaq bilän uyğurum,

Ävlatlirin keläçäkkä başlaydu.

Uyğur nahiyäsi

Tağ bağriğa җaylaşqan,

Mehri issiq yezilar.

Һär juttiki uyğurum,

Qerindaştäk sezilär.

Һärbir jutniŋ šzgiçä,

Bardur yahşi hisliti.

Adil ämgäk ätkäçkä,

Jutniŋ halal hizmiti.

Gšzäl Uyğur makani,

Barçä millät panasi.

Çiqti undin yetilip,

Hälqimniŋ kšp danasi.

Bahar käldi

Bahar käldi yamğurini yağdurup,

Gül-giyalar täşnaliğin qandurup.

Gšzällikkä äşna härbir insanniŋ,

Dil-qälbidä ümüt otin yandurup.

Bahar käldi jüräklärni oyğitip,

Oyumizğa yänä yeŋi oy qetip.

Һär qorada märäp yatqan qozini,

Kšk maysiliq idir-qirda oynitip.

Bahar käldi gülgä bšläp bağlarni,

Aq malihayliq egiz-çoqqa tağlarni.

Käldi bahar muhäbbätni oyğitip,

Untuldurmas etip yaşliq çağlarni.

Adäm vä zaman

Özgärdi däp zamanni,

Päriq ätmäy yamanni.

Jürimiz biz ayralmay,

Һalal bilän haramni.

 

Gunakar däp alämni,

Äyiplimäy adämni.

Aq-qarisin ayralmay,

Besip kälduq qädämni.

Sorup štkän hamanni,

İzdimäy heç amalni.

Hataliqqa yol qoysaŋ,

Äyiplimä zamanni.

Şšhrät İLİEV,

101-mäktäp-gimnaziyaniŋ başlanğuç sinip muällimi.

Almuta şähiri.

Qazaqstan

Qazaqstan – Vätinim,

Bizgä ülgä qädimiŋ.

Yahşiliqlar kütmäktä,

Ümütüm bar ätidin.

Yoluŋ boldi ğazatliq,

Mäşäqätlik, azapliq.

Küräş etip äzäldin,

Aldiŋ ahir azatliq.

Kšp millätlär yaşaydu,

Hoşal-horam yaşnaydu.

Teçliq, birlik, inaqliq,

Utuqlarğa başlaydu.

Ana jutum

Gšzälligi Yarkäntniŋ

Taŋ qaldurar alämni.

Bağ Ösäkniŋ suliri,

Rohlandurar adämni.

Tuğulğan šz jutumniŋ,

Bar štmüşi, tarihi.

Beridu kšp mälumat,

Sarğayğan här variği.

Meniŋ üçün qimmätlik,

Һärbir teşiŋ, Yarkitim,

Seniŋ issiq qoynuŋni,

Kinäp bardim här qetim.

Dostlarğa

Baliliğim billä štkän dostlarni,

Bäk seğinip arman bilän äslidim.

Jütkän künni, qimmät dämni  män kinäp,

Muŋluq dilni sävir bilän bäzlidim.

Һärqandaq kün çüşkinidä beşimğa,

Tepildi dost dayim yanda-qeşimda.

Yardimigä muhtaҗ bolsam minnätsiz,

Yšläp turdi haman ätkän işimda.

Kälgüsidä kälgän härbir sinaqta,

Aşqay, dostlar, mehrivanliq işqimiz.

Silär bilän šmür šzi qiziqqu,

Üzülmisun mäŋgü dostluq riştimiz.

Älişer DAVUTOV, Almuta şähiridiki Ruzuddinov namidiki stomatologiya kolledjiniŋ studenti.

 Һayat mäzmuni – muhäbbät

Öttüm däsläp muhäbbätkä işänmäy,

Sirliq sezim tügüçini yeşälmäy.

Käçürmigäç äsli šzäm bu baştin,

Taŋ qalattim sehir küçin çüşänmäy.

Vaqit yetip äşu sezim tutaşti,

Vuҗudumğa häҗäp illiq ot çaçti.

Şundin buyan, dostlar, gšzäl yaşliqta,

Quçiğini meniŋ üçün qut açti.

Sšygü küçi nur yağdurdi šŋümgä,

Şatliq küyi tolup-taşti kšŋüldä.

Meniŋ üçün äsli, dostlar, gšzällik –

Muhäbbätniŋ  moҗutluği šmürdä!

Äpsus…

Qädäm bassammu qildim ehtiyat,

Türlük sinaqqa tolğan bu hayat.

Kimgä işinip eytay sirimni,

Öz kšrgän insan bolsa ägär yat.

Tšktüm dildiki qayğu-därdimni,

Dost däp çağlidim, äpsus, hämmini.

Ah, lekin tarttim kšzgä yaş elip,

Vapasizliqniŋ aççiq dämini.

Gülnaräm İBRAGİMOVA, Qazaq dšlät qizlar pedagogika universitetiniŋ studenti.

 

Qazaqstan – kšz açqan diyarim

Qazaqstan – tuğulğan diyarim,

Tälpünär sän taman hiyalim.

Seğinğaç seniŋ käŋ qoynuŋni,

Küyläymän pütkiçä siyarim.

Yaşaydu bağriŋda kšp millät,

Bärgänni qilmidiŋ heç minnät.

Täbrikläp bu şanliq toyuŋni,

Dilimdin yollaymän pak tiläk.

Alämgä tonulğay atiğiŋ,

Sezimän yoq bizgä yatliğiŋ.

Sän yätkän här pällä, här utuq,

Meniŋmu hoşalliq-şatliğim.

 

Ömür

Bolğaç šzäm goya poräk-ğunçidäk,

Eytqumğu yoq šmür häqtä oyumni.

Undin kšrä qurni tizip ünçidäk,

Tepip kšräy iҗatta män yolumni.

Arminim şu — meniŋ qutluq qälimim,

Yazğay haman älniŋ şatliq-älimin.

Alla buyrup kälgüsidä aqlaymän,

Ana jutniŋ bärgän bilim-tälimin.

Äzizäm İLİEVA,student.

Ürümçi şähiri.

Sšygü siniği

Zulmät keçä. Ätrap җim-җit. Qaraŋğu…

Tar koçini jürär jigit aylinip.

Yenip-yenip yar yoliğa qarar u,

Yaş jürigi çidimas heç ayrilip.

Qiz qizilgül turğan goya bärgidä

Nazlinidu, arzuluq häm ärkidä!

Yar yeniğa çiqqusi bar, ah lekin

Öz ğururi qoyup bärmäs ärkigä.

Kšygän edi bir-biriniŋ otida,

Keläçäkni tähmin etip alğan häm.

Lekin sšygü seziminiŋ sotida,

Bu ayriliş sinaq üçün salğan ğäm…

Täğdir OKTYaBROV, Abay namidiki Qazaq milliy pedagogika universitetiniŋ studenti.

 Jut mehri

Ana jutum, meni bäkmu seğindurdiŋ,

Jürigimgä päqät šzäŋ yeqin turdiŋ.

Yätküm käldi qanat pütüp käŋ qoynuŋğa,

Bar oyumni bir šzäŋgä beqindurdiŋ.

Kšp äsläymän sändä štkän baliliqni,

Beğäm künlär, bäŋvaşliq häm çaliliqni.

Öz ärkimdä bolsa ägär yaşliq çağdin

Aldirimastin uzartattim ariliqni.

Sän yšligäç pükülmidi boy-qamitim,

Uçar edim, bolsa ägär qoş qanitim.

Män tuğuldum, äziz jutum, käŋ qoynuŋda,

Şuniŋ šzi meniŋ bähtim, bir amitim.

Dostlarğa

Һayatta män nişanğa yätmigändä,

Bu baştin qayğu-äläm kätmigändä,

Dil-kšŋlümgä yeqin insan çätnigändä,

Tepilar yandin haman çin dostlirim.

Yolumni qara quzğun qapliğanda,

Män üçün taŋlar külüp atmiğanda.

Yahşilar qatariğa qatmiğanda,

Tepilar yandin haman çin dostlirim.

Şu dostlar kelär muŋni täŋ bšlüşüp,

Bäzidä  hoşal bolup häm külüşüp.

Seğindim  silär bilän štkän künni,

Turayli şuŋa pat-pat biz kšrüşüp.

Qoldaş ŞÄMŞİDİNOV,Abay namidiki Qazaq milliy pedagogika universitetiniŋ studenti.

Һayat štkünçi

Ümüt otini dilimğa yeqip,

Ändi kättiŋğu meniŋdin keçip.

Az vaqit içidä šzgirip hämmä,

Başqa bir yarniŋ qolidin elip,

Nemä boldi säväp? Çüşinälmidim,

Qançä rät kšrdüm sorap bilmidim.

Qan jiğlap jüräk kšysä otuŋda,

Boysundum biraq, untalmidim.

Bügün sän kättiŋ taşlidiŋ meni,

Bir küni taşlaydu senimu biri.

Һayat štkünçi kšräŋläp kätmä,

Ötilidu haman sšygüniŋ huni.

Aida ÄHMÄTOVA, Almuta şähiridiki  89-rus-uyğur ottura mäktiviniŋ   muällimi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ