Qälbi, huddi bulaq süyidäk, taza vä şipaliq

0
619 ret oqıldı

İvrayim BARATOV, «Uyğur avazi»/ Pütkül aŋliq hayatini adämlär salamätligini saqlaşqa särip qilğan insanlarğa qarita «Şipa qolluq» ibarisini qolliniş ämäliyati bar. Ägär äşu şipa qolluq insan balilar vraçi bolsiçu? Bu soalğa biz maqalimiz qährimani – Almutidiki ataqliq vraç-pediatrlar qatarida tilğa elinidiğan Tursunay hädä Yoldaşevadin mundaq җavap alduq:Pärzänt – härqandaq ata-aniniŋ bähti vä şatliği. Äynä şu bähit-şatliqni pärzäntniŋ duniyağa kelişi ämäs, bälki uniŋ sağlam šsüp-yetilişi hädiyä qilidu. Demäk, ata-ana hoşalliğida bizniŋ hässimiz salmaqliq boluşi keräk. Barliq vraç-pediatrlarniŋ asasiy mähsiti äynä şuniŋdin ibarät, däp oylaymän.

Bu qisqa, lekin eniq җavaptin biz Tursunay hädiniŋ qiriq jilni šz içigä alğan ämgäk paaliyitini kšz aldimizğa kältürgändäk bolduq. Moşu jillar davamida u yaq besağlam tuğulğan qançimu naresidigä hayat äta qilip, qançimu ata-anini hoşalliqqa bšlidi desiŋizçu!

Mana moşu addiy häqiqätni käŋ yorutuşni mähsät qilğan biz, heç kütülmigän yärdin, mälum däriҗidä qarşiliqqa duç kälduq.

Gezit-jurnallardin nur­ğun oquymän, birär şähs toğriliq maqalä yezilsa, u şu qährimanniŋ tärҗimihalidin başlinip, haya­tida qilğan-ätkininiŋ hämmisi täriplinidu. Uniŋ kimgä kerigi bar? — däp tääҗҗüpländi Tursunay Һoşurahun qizi. – Meniŋ kšzqarişimçä, kimdu-biri šziniŋ bevasitä atquruvatqan işida birär utuqqa qol yätküzsä, demäk, u adäm šz käspiniŋ mahiri, işiğa çin dili bilän berilip işläydu. Undaqlar arimizda nahayiti nurğun. Äynä şularniŋ hämmisini häşlärgä kštirip mahtap yeziş şärt ämäs. Özäŋni šzäŋ mahtiğanliq – nadanliqniŋ alamiti. Seni, ägär sän şuniŋğa muhtaҗ bolsaŋ, başqilar, yäni tonuş-bilişliriŋ vä käsipdaşliriŋ mahtisun. Bu başqa gäp…

Bizmu därhal çüşänduq. Çünki Tursunay hädä «şundaq ämäsmu?» degän älpaz kšrsitip, sšhbitimizgä çekit qoyğandäk täsirat qaldurğan edi. Tursunay hädiniŋ bu pikri şähsän maŋa bäk yaqti. Demisimu, biz, jurnalistlar, birär adämni mahtap yazsaq, tolimu aşuruvetimiz. Uniŋdin kšrä, sšhbätdişimiz eytqandäk, qährimanimiz toğriliq başqilarniŋ pikrini tiŋşap kšrüş äqilgä muvapiqtäk bilindi bizgä.

***

Yoldaş AZAMATOV, sinipdişi:

Tursunay – meniŋ sinipdişim. Biz 1965-jili Yarkänttiki Kirov (hazirqi H.Һämraev) namidiki ottura mäktäpni billä tamamliduq. Tursunay sinipimizdiki älaçi oquğuçilarniŋ biri bolup, mäktäp hayatidikila җämiyätlik işlarğimu qoyuq arilişatti.

Bizniŋ siniptin üç oquğuçi mäktäpni Altun medal'ğa tamamlidi. Şularniŋ biri – Tursunay edi.

Tursunay mäktäpni pütärgän jilila Almutidiki hazirqi  Asfendiyarov namidiki Qazaq dšlät meditsina universitetiniŋ Pediatriya fakul'tetiğa oquşqa çüşti. Studentliq dävirlärnimu billä štküzduq, mäktäp partisida başlanğan dostluğimiz vaqit štüp, tehimu mustähkämländi vä helikäm davam qilmaqta.

Män yahşi bilimänki, Tursunayniŋ dadisi Һoşurahun aka Yoldaşevniŋ ismi Yarkänttiki yeza egiligi işläpçiqirişiniŋ ataqliq mahirliri qatarida hšrmät bilän tilğa elinidu. Märhum uzun jillar davamida «Birlik» kolhoziniŋ räisi bolup işlidi. Uniŋ nahiyäniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy täräqqiyatiğa qoşqan muhim hässisini jutdaşliri tehi untuğini yoq. U Uluq Vätän uruşida eğir җarahät alğan naka edi. Üzidä eğir җarahätniŋ iznasi bolsa keräk, ätimalim, dayim iŋigini aq daka bilän bağlavalğan halättä jürätti. Şundaq bolsimu, üzidin mehrivanliq simasi tškülüp turatti, siliq-sipayä munasiviti çoŋ-kiçikni birdin šzigä җälip qilivalatti. Tursunayniŋ anisi 2014-jili 96 yeşida vapat bolğan Älabüvimu intayin mehrivan, aq kšŋül, mehmandost ayal edi. Ata-anisiniŋ bu hislätliri qizi Tursunayda šz äksini tapti däp oylaymän. Çünki Tursunaymu häqni ränҗitişni bilmäydiğan, qolidin kälsä yahşiliq qilişqa dayim täyyar turidiğan insan.

Eytmaqçi, Tursunay bilän Gersniŋ šyliniş toyida män tamada bolğan edim. Toy qançilik däriҗidä kšŋüllük štkän bolsa, ularniŋ şuniŋdin keyinki hayatimu şu däriҗidä hoşal-horam, bir-birini siylaş, hšrmätläş rohida štüp davamlaşmaqta.

Män, pursättin paydilinip, sinipdişimni tuğulğan küni muna­siviti bilän çin qälbimdin täb­rikläymän.

Alimҗan YOLDAŞEV, inisi:

Män hädäm Tursunayniŋ tärbiyisini elip yetildim. Esimni bilgändin beri hädämni šzämgä ülgä tutup kelivatimän. Çünki hädäm päqät äla bahalarğa oqup, mäktäpni altun medal' bilän tamamlidi — mänmu yahşi oquşqa tiriştim; hädäm yenik atletika bilän şuğullinip, mäktäpniŋ, andin nahiyä oquğuçiliri tallanma komandisiniŋ tärkividä bolup, çoŋ-kiçik musabiqilärdin olҗiliq qaytatti, medal', kuboklarni elip kelätti – mänmu, hädämgä häväs qilip, sportqa qiziqip šstüm; hädäm anamğa qol-qanat boluş mähsitidä šyniŋ barliq oqitini šzi qilatti – mänmu uniŋdin qelişmasliqqa tirişattim; hädämniŋ adämlärgä bolğan siliq-sipayä munasivitigä hämmä zoqlinip qaratti – mänmu, ailimizdiki üç qizniŋ arisidiki yalğuz oğul boluşumğa qarimay, siliq-sipayiliqni hädämdin ügändim. Eytivärsäm, hädämni mädhiyiläydiğan äynä şundaq misallar kšp.

Һazir mänmu nävrä kšrüp, bova ataldim. Biraq ilgärkidäkla, Tursunay hädämni šzämgä ülgä tutup kelivatimän. Ägär bir kün kšrüşmäy qalsaq yaki, äŋ bolmiğanda, telefon arqiliq bolsimu ünini aŋlimisam, uyqum kälmäydu.

Män hädämgä qarita dayim qälbi, huddi bulaq süyidäk, taza vä şipaliq däp eytalaymän. Һä, hädäm mana äşundaq äziz!

Risalät TOHTÄMOVA, dosti:

Һärqandaq närsigä sirttin qarap baha beriştin oŋay närsä yoq. Şu nuqtäiy näzärdin elip qarisaq, män Tursunayğa, uniŋ šmürlük җüpti Gersqa häm qiziqip, häp qizğinip qaraymän. Qiziqidiğinim – här ikkilisi bir-birigä yaraşqan җüplär, duniyada hämmä täräptin täl-tšküz, äŋ bähitlik ikki ailä bolsa, şuniŋ biri moşu ailä. Qizğinidiğinim – Tursunaydiki anilarğa has bolğan mehrivanliq bilän kšyümçanliq, aqkšŋüllük bilän kämtarliq. Ägär hämmimizdä moşundaq aliy insaniy hislätlär bolsa qeni, bu hoşalliğidin kšrä ğäm-täşvişi kšp hayatta «häp» degüzidiğan bäzi kšrünüşlär helila az bolğan bolar edi.

Yänä eytip štmisäm bolmaydiğan bir närsä şuki, Gers Abubäkri oğli bilän Tursunay Һoşurahun qiziniŋ här ikki pärzändi pän doktorliri, çoŋqur bilimlik, päm-parasätlik vä äqillik qizlar. Ularniŋ pärzäntliri — Gers bilän Tursunayniŋ nävriliri – ata-anisiniŋ izini besip kelivatidu: biri Londondiki universitetlarniŋ biridä, yänä biri Nazarbaev Äqliy mäktividä oquvatidu.

Meniŋ yoldişim, märhum Turğan Tohtämov bilän Tursunayniŋ šmürlük җüpti Gers İslamov ikkisi qädinas dostlardin edi. Talay jillar bir mäşräp oynap štti. Şuŋlaşqa biz ailäviy arilaştuq, hoşalliqnimu, ğäm-qayğunimu billä tarttuq. Şundaq päytlärdä şähsän män Tursunaydiki küçlük iradini kšrdüm: sävir-taqätlik bilän mehir-şäpqätlikniŋ җoş urup turğanliğini säzdim, dostqa nisbätän sadakätlikniŋ ülgisini bayqidim.

Bu eytqanlirim yasalma gäp ämäs, häqiqät şundaq, biz barni bar, yoqni yoq däp oçuq eytişimiz keräk. Şundaq ekän, Tursunayğa, umumän, moşu ailigä til tägmisun, yaman sšz-çšçäklärdin neri bolğay!

Ella BABENKO, hizmätdişi:

Män uzaq jillar davamida Tursunay Һoşurahun qizi bilän Almutidiki 1-şähärlik balilar ağriqhanisida billä işlidim. Oçuğini eytay, hazir arimizda uniŋdäk šz käspigä çin dili bilän berilgän, äŋ muhimi, bilimlik vä täҗribilik pediatr az uçrişidu. Tursunay hšrmätlik däm elişqa kätkändin keyin, šzäm yalğuzsirap qaldim, yenimda Tursunaydäk pediatrniŋ yoqluğiğa škünüp ketimän. Ändi uniŋ adämgärçilik hislätliriçu? Şäriqniŋ musulman ayalliriğa has bolğan barliq hislätlärni män Tursunaydin kšrdüm, uni til bilän täripläp beriş mümkin ämäs, uniŋ üçün Tursunay bilän hizmätdaş yaki dost boluş keräk.

Venera İSLAMOVA, siŋlisi:

Biz, İslamovlar, hämmimiz akimiz Gersniŋ šyidä turup oquduq. Şu vaqitlarda, yäŋgimiz degüm kälmäydu, hädimiz Tursunayniŋ mehmandostluğiğa, mehir-şäpqitigä qayil bolup, bir šmür untulmas täsiratlar ilkigä bšlängän eduq. Oquştin herip-eçip kälsäk, issiq tamiğimiz täyyar, hätta kiyim-keçäklirimizni juyup, däzmal selip, rätläp qoyatti. Akam bilän turmuş qurğan däsläpki jilliri umu, huddi bizgä ohşaşla, student edi. Biraq hämmä närsigä ülgirätti. Һädimizdiki aliy hislätlär bizniŋ hayatqa bolğan kšzqarişimizni šzgärtti, işlämçanliqqa ügätti, sävir-taqätlikkä çaqirdi.

Bügün bizniŋ hädimizgä eytar tiläk-hahişlirimiz nurğun, ularni eytip tügätküsiz. Şundimu şähsän män çin qälbimdin mundaq degüm kelidu: meniŋ üçün җimiki yahşiliqlarniŋ rämzigä aylanğan qädirdan hädä! Tävälludiŋ mubaräk bolsun, hämmimiz zoqlinip qaraydiğan akam ikkiŋlarniŋ simaptäk taza muhäbbiti heçqaçan šçmisun! Yüz yaşa, mehrivan hädä!

Svetlana İSLAMOVA, qizi:

Män, oçuğini eytay, rustilliq uyğur. Biraq anamniŋ süti bilän kirgän tilimni bäk qädirläymän. Şuŋlaşqa bolsa keräk, moşu tildiki «Anidäk mehrivan qayda!» ibarisi bšläkçila җaraŋliq eytilidu vä qulaqqa yeqimliq aŋlinidu. Şundaq ekän, meniŋdä bu ibarä päqät meniŋ anamğa qarita eytilğandäk täsirat qalduridu.

Rast, härkimgä šziniŋ anisi äziz. Aniniŋ päqät älläy nahşisila pärzäntkä bir šmür ozuq bolup štidekän. Siŋlim Gülmira ikkimiz äynä şu ozuqtin helikäm näp elip kelivatimiz. U ozuq ändi bizdin animizniŋ nävriliri Yasmin, Ali vä Jyul'enğa štti, ular, šz novitidä, momisiniŋ mehir-şäpqitini pärzäntlirigä beridu. Üzülmäs estafeta. «Һayat» namliq bu estafetiniŋ beşida animiz turidu. Demäk, biz bähitlik. Äşu bähitni hädiyä qilğan animizğa dayim baş egimiz. Alla taaladin mustähkäm salamätlik tiläymiz.

Bizniŋ dadimiz – Gers İslamov – hälqimizgä käŋ tonulğan şähs, uni çoŋ-kiçikniŋ hämmisi yahşi bilidu. Hizmitidä — işläpçiqiriş lideri, jut-җamaät arisida – hšrmätlik. Buniŋda anamniŋmu äҗri bar. Çünki arqa säp mustähkäm bolmisa, utuqqa yetiş mümkin ämsä. Bizniŋ animiz äynä şu arqa säpniŋ mustähkäm tayançisi.

***

Tursunay Һoşurahun qizi toğriliq maqalimiz, heç kütülmigän yärdin, mana moşundaq usulda yezildi. Juquridiki šz tiläk-hahişlirini izhar qilğuçilarniŋ pikirlirini šz äyni boyiçä berişkä tiriştuq. Ägär ularniŋ eytqanliri qährimanimizniŋ obrizini toluq eçip beräligän bolsa, älvättä, uniŋğa bizniŋ elip-qoşarimiz yoq.

Almuta şähiri.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ