Mänaviyattin çätnimäyli

0
760 ret oqıldı

Sän°itimizniŋ altun bšşügi bolğan Uyğur teatriniŋ biz üçün bebaha, qutluq därgah ekänligini heçkim inkar qilmisa keräk. Şuŋlaşqa qädir tutuş härbirimizniŋ muqäddäs pärzi. Bolupmu biz, yeza hälqi, üçün uniŋ qädir-qimmiti bšläk.

Teatr artistliri, eniğiraği, «Nava» ansambliniŋ kollektivi bizniŋ jutimiz — Tügmän yezisiğa ahirqi qetim ätiyazniŋ otturilirida käldi. Biz Tolunay Äysarova, Nuräläm Qurvanbaqieva, Sahidäm Mäşräpova, Nuralim Varisov, Dilbär Burhanova qatarliq äl sšygän nahşiçilarniŋ dillarni tävritidiğan yeqimliq nahşilirini aŋlap, mäniviy täşnaliğimizni qandurduq. Sazändilärniŋ mahiranä orunliğan saz-näğmiliri bilän ussulçilirimizniŋ ävrişim ussulliridin bähirländuq. Şähsän šzäm, birtäräptin, buniŋğa nahayiti hoşal bolsam, yänä birtäräptin, şunçä jiraq yolni besip kälgän sän°ätkarlirimiz aldida hiҗalätçiliktä qaldim. Sävävi kontsert boluştin 10 kün ilgiri elanlar ilinip, yezilarniŋ jigitbaşliri vä jut aktivistliri šymu-šy kirip, bari-yoqi 300 täŋgilik biletni täklip qilğanniŋ šzidä, 300 orunluq klubqa aran-aran 60 — 70 adämdin jiğildi. «Tova!» däymän šzämgä. Häliqniŋ turmuşi naçar bolsa — bu başqa gäp. Biz kiçik vaqitlirimizda härqandaq qiyinçiliqtin qät°iy näzär, tuhum setip bolsimu, spektakl'-kinolarğa kirättuq. Bolupmu artistlar kälgändä, tamaşibinlar klubniŋ işigigä patmay, bir-birini iştirip degidäk kirip, zalğa liq tolatti. Bäziliri šyliridin orunduqlirini elip kelişätti. Kontsert yaki spektakl' tamamlanğandin keyin, juttiki rähbärlärniŋ yaki inavätlik adämlärniŋ biri sähnigä kštirilip, sän°ätkarlirimiz namiğa illiq tiläklirini bildürätti häm ularniŋ jutumizğa pat-pat kelip turuşini iltimas qilatti. Һazirçu? Ularniŋ qädimigä qançä täşna bolsaqmu, täklip qilişqa җür°itimiz yätmäydu. «Kelişniğu kelärmiz. Amma silär klubniŋ tamaşibinğa tolidiğiniğa kapalätlik qilalamsilär?» degän soaliğa, äpsus, işäşlik җavap berälmäydiğan bolduq.

Rast, uruştin keyinki tikliniş jillirida yaki Keŋäş İttipaqi tarqilip, mustäqil elimiz yeŋidin şäkillinivatqan päyttä mundaq ähval yüz bärsä, aqlinişqa asas bar edi. Bügünki kündä, Allağa miŋ qatlik şükri, mälum qiyinçiliqlarni eytmiğanda, aç qelip, halakät girvigigä çüşüp qalğan heçkim yoqqu, ahir!

Män bu maqalämdä, älvättä, päqät sän°itimizgä bolğan munasivät häqqidila ämäs, umumän, mäniviy hayatimizğa bağliq mäsililär ätrapida gäp qilmaqçimän. Eytayluq, hayatimizniŋ äynigi bolğan «Uyğur avazi» gezitiğa nemişkä här-bir uyğur ailisi muştiri bolalmaydu? Uniŋğa yezilişni jut rähbärliri bilän aktivistliriniŋ šymu-šy kirip, här bir adämgä alahidä çüşändürüp, täşviq qilişi uyat iş ämäsmu!

Moşu yärdä män yeza ahalisiğa munasivätlik yänä bir mäsiligä  tohtalmaqçimän. Tarihta šçmäs iz qaldurğan dähşätlik Uluq Vätän uruşida qançiligän qerindaşlirimizniŋ qaza bolğanliği hämmimizgä yahşi mälum. Mäsilän, räsmiy mälumatlar boyiçä, bizniŋ Tügmän yezisidin 250 şirğuran oğlan mäydanğa atlinip, uniŋ 118gä jutiğa qaytiş nesip bolmidi. Ularniŋ hatirisigä ornitilğan yadikarliq yezimizda helimu bar. Һär jili 9-may küni uruşta şeyit bolğan jutdaşlirimiz hšrmitigä miting uyuşturulidu. Qur°an oqulup, gülçämbärlär qoyulidu. Bähitkä qarşi, mäzkür märasimğa qatnişidiğanlarniŋ sani jildin-jilğa azaymaqta. Birliri: «U yärgä berip vaqtimni zayä qilğiçä, mehmanğa berip, mäyräm oynimaymizmu» desä, bäziliri «Uniŋdin kšrä šyniŋ oqitini tügitivalğinim yahşi», deyişidu. Ayrimliri  bu küni taqqa çiqip, kavap yäp, däm elip, kšŋül kštärgänni ävzäl kšridu. Nätiҗidä hatiriläş täntänisigä yeza rähbärligi, jutniŋ barmaq bilänla sanavalğidäk mštivärliri vä mäktäp oquğuçiliri qatnişidu, halas. Bu nemä degän mäniviy qalaqliq? Yä 18 — 20 yaşliq jigit päytidä uruşqa atlinip, hämmimizniŋ hatirҗämligi, paravän hayati üçün җenini qurvan qilğan şirğuran qerindaşlirimizniŋ rohliriğa bolğan hšrmitimiz şunçilikmu? Hälqimizdä «Ölük razi bolmay, tirik beyimas», degän dana näqil bar. Biz, ägär alämdin štkän inavätlik şähslirimizni qädir tutmisaq, ularniŋ rohiğa tazim qilip, baş egälmisäk, u çağda qeni bizdiki vijdan, nomus, adämgärçilik?

Umumän, meni bügünki kündä adämlär arisidiki aliy insaniy hislätlärniŋ, šz ara izzät-ehtiramniŋ, mehir-muhäbbätniŋ yoqap ketip barğanliği eçinduridu. İlgiri holum-hoşnilarniŋ bir parçä nanni bšlüşkini šz aldiğa, ular bir çinä aşnimu bir-birisiz içmätti. Başqiçä eytqanda, biriniŋ qoliğa tikän kirsä, ikkinçisiniŋ җeni siqiratti.

Һšrmätlik qerindaşlar! Hudağa şükri, bügünki turmuşimiz yaman ämäs. Mustäqil elimizda turaqliq, teçliq, razimänlik hšküm sürmäktä. Şuŋlaşqa adil ämgigimiz bilän uniŋ täräqqiyatiğa bir kişilik ülüşimizni qoşup, bir-birimizgä bolğan mehir-muhäbbitimizni yoqatmay, hatirҗäm hayat käçürüşkä tirişayli, şu arqiliq šsüvatqan ävlatnimu izgülükkä dävät qilayli, demäkçimän.

Tursun NORUZOV,

Uyğur nahiyäsiniŋ Pähriy grajdani.

 

Bälüşüş

Javap qalduruŋ