Moşuni untuma, balam

0
269 ret oqıldı

Һär päsilniŋ šzigä has hoşalliqliri häm müşküllükliri bo­lidekän. Mana, arzulap kütkän baharmu bosuğa atlap kirip käldi. Quyaşniŋ otluq nuriğa bärdaşliq berälmigän qar-muzlar erip, ägiz sular koça-koçilarda eqişqa başlidi. Һär päsilniŋ başlinişidin deräk beridiğan bälgüliriniŋ boluşi täbiiy. Tağ-dalalarda täbiätniŋ tunҗa çeçigi – kuçula güliniŋ eçilip, bahar päsliniŋ älçisi – qariğoҗiniŋ kelişi kšklämniŋ baş­lanğanliğini bil­dü­ridu.

Bu yeŋiliqlarni, bolupmu, balilar intayin qiziqip qarşi alidu.

Mäktäptin kälgän Niҗat (u 2-sinipta oquydu), huddi uniŋ käynidin biri qoğlap kelivatqandäk, hoyliğa jügräp kirip kelidu. U udulla aşhanida tamaq içivatqan dadisiniŋ yeniğa kirip, hasirişiniŋ besilişini kütmäy, aldirap:

Dada, dada, qariğoҗa käptu, — dedi hasirap-hšmüdäp. — Mäktäptin kelivetip, uniŋ uçup kelip, däräqqä qon­ğinini kšrdüm. Ävu däräqtiki qariğoҗiniŋ ugisini җšndävätmisäŋ bolmaydu. Ugini boran çüşirivätkän boluşi keräk. U däräqniŋ şehida ilinip saŋgilap turidu. Bizniŋ qari­ğoҗimiz kelip qalsa, qäyärdä yatidu?

Dadisi:

Maqul, balam, šgün­lükkä, yäkşänbidä җšn­däp qoyay, – dedi.

Niҗat:

– Qariğoҗa bügün kelip qalsiçu?

Bir-ikki kün däräq­niŋ şehida qonup, tünisimu bolidu. Sän šygä kirip, kiyimiŋni yštkäp, tamiğiŋni içkin, – däp dadisi ornidin turuşiğa.

Niҗat:

– Tohta, tohta, dada, tünügün muällim bizgä mšgilärgä ziyanliq qu­rut-qoŋğuzlarni yäy­diğan quşlar häqqidä sšzläp bärdi. Dada, muällim yänä mundaq dedi: «Quşlarniŋ adäm­lärgä paydisi kšp. Biz ularğa uga yasap berip, ğämhorluq qilayli», dedi. Dadisi:

– Muällimiŋlarniŋ degini toğra. Quşlarni kütkinimiz yahşi, – dedidä, sirtqa çiqti.

Çirayidin hapiliq bälgüliri bilinip turğan Niҗat oylinip bir päs turup, andin:

– Biraq, dada, quş­larniŋ hämmisila yah­şi ämäs ekänğu. Bultu bizniŋ üzümlärni yäp kätkän ala qariğoҗini bovam: «Bu җohutni yoqatmisaq bolmi­di. Bizgä üzüm yegüz­mäydiğan ohşaydu», däp tilidi. Män, dada, bizniŋ qariğoҗiniŋ ugisidin yärgä çüşüp kätkän balisini ala qariğoҗa çişlävelip, qeçip kätkinini kšr­gän. Bovam degändäk, u җohutniŋ adämlärgä paydisi yoq ekän.

Balam, rast däysän, — dedi ata balisiniŋ peşanisidin sšyüp. — Quşlarniŋmu, hayvan­larniŋmu içidä, hätta, adämlärniŋ arisidimu undaq täyyartap, haramtamaqlar uçrap turidu. Ular oğriliq, bulaŋçiliq qilip, adäm­lärni qahşitidu. Undaq җälligürlär uzaq yaşimaydu. Bäribir, ular bir küni qolğa çüşidu.

Özäŋ işläp tapqan puluŋni häşläp, yaşiğanğa nemä yätsun. Moşuni untuma, balam!

Qasim İSMAYİLOV.

Bälüşüş
İlgärki mahaläAna tilim — pährim
Novättiki mahaläAhirqi Säpär