Һäqiqiy jigit 365 künni beşidin štküzüşi keräk

0
634 ret oqıldı

Ätiyazda härbiy säpkä çaqiriş mävsümi başlandi. Bu qetim härbiylärniŋ qatariğa yänä on altä miŋ soldat qoşulmaqçi. «Qazaqstan Quralliq küçliriniŋ bügünki ähvali qandaq?», «Һärbiy säpkä hizmätkä berişqa hahişi barlar kšpmu?», «Bizniŋkilärni» armiyagä almayvatqini rastmu?» degängä ohşaş başqimu soallarğa Almuta şähiri, Türksib nahiyälik Mudapiä işliri boyiçä başqarmisiniŋ başliği, polkovnik Dias ҺEVİZOV җavap beridu. Bähtişat SOPİEV, «Uyğur avazi»/ Quralliq küçlärniŋ bügünki ähvali qandaq?

İlgiri oğul ba­­la armiyagä barmisa, nomus qi­lidiğan. Meniŋçä, mundaq çü­şän­çä hazirmu moҗut. Çünki armiya — çoŋ hayat mäktivi. Şuniŋ üçün oğul bala armiyadiki 365 künni beşidin çoqum štküzüşi keräk.

Yoşuridiğini yoqki, Qazaqstan šz Mustäqilligini alğan jilliri päqät Quralliq küçliridä ämäs, barliq sahalarda eğirçiliqlar yüz bärdi. Amma bara-bara hämmä närsä yolğa qoyuldi. Bügünki kündä elimiz putiğa çiŋ turdi. Bolupmu armiyadiki şarait, tärtip-intizam juquri däriҗigä kštirildi. Män eytqan bolar edimki, hazirqi bizniŋ armiyadiki şarait ilgärki Keŋäş İttipaqiniŋ päytidiki armiyadinmu yahşi bolup kätti. Һazir ata-anilarni häläykümgä selivatqan armiyadiki, soldat­larniŋ tili bilän eytqanda «dedovöina» ohşaş närsilär, işäşlik eytalaymänki, bizniŋ armiyadä yoq. Rast, pävquladdä ähvallar päqät armiyadila ämäs, adättiki hayattimu yüz berişi mümkin. Yeŋi kälgänlärni šzigä beqinduruş adättiki iş orunliridimu bolidu. Bügünki kündä kazarmilarda videokamerilar ornitilğan. Yeŋi kälgän soldatlarni «çoŋlarğa» qoşuş bu yaqta tursun, hätta ular biri-biri bilän kšrüşmäydu. Buni härbiy hizmitini štäp qaytqan härqandaq balidin sorap bilişkä bolidu. Armiyadä ilgiri aşhanilarda soldatlar tamaq täyyarlaydiğan bolsa, hazir härbiylär käspiy aşpäzlärniŋ qolidin ğizalinidu.

Kimlär baridu, kimlär barmaydu?

— Һärbiy hizmätkä çaqiriş toğriliq hšҗҗätni qoliğa alğan jigit aldi bilän mäҗburiy türdä härbiy-meditsiniliq komissiyadin vä psihotesttin štüşi lazim. Vaqti kälgändä uni härbiy komissariatqa çaqirtimiz. Uniŋ bilän sšhbät štküzimiz. Һšҗҗätlirini täkşüräymiz. Һeçkimni biz armiyagä mäҗburiy türdä qolidin sšräp elip maŋmaymiz. Uniŋ iҗtimaiy ähvali bilänmu hesaplişimiz. Armiyadin vaqitliq vä tamamän qelişi üçün üç närsä keräk. Birinçisi, ailäviy şaraitqa bağliq. İkkinçisi, oquşini davamlaşturuş üçün härbiy hizmitini keyingä qalduruş mümkin. Üçinçisi, salamätligigä bola tamamän armiyadin çätnitilidu. Aldi bilän ularniŋ qolida moşularni tästiqläydiğan hšҗҗät boluşi keräk. Eytayluq, ägär  šziniŋ student ekänligi häqqidä eniqlima äkelip qoyup, keyin u oquşini taşlap kätsä, bilim därgahiniŋ rähbärligi bu häqqidä bizgä üç künniŋ içidä hävärlişi şärt. Şuniŋdin keyin biz uni mäҗburiy räviştä armiyagä çaqirtimiz.

Meçitta yaki çirkoda җa­vapkärlik hizmät atqu­ru­vatqanlar, sotlanğanlar vä sa­lamätligi tamamän yar bärmigänlär armiyadin qal­durulidu. Älvättä, buni ispatlaydiğan hšҗҗät haҗät.

«Һärbiy-tehnikiliq mäktäp», degän nemä?

— 2012-jildin başlap Qazaqstanniŋ barliq regionlirida balilarni armiyagä täyyarlaydiğan häqliq kurslar eçildi. U — Һärbiy-tehnikiliq mäktäp, däp atilidu.  Bu kursta 22 yaştin 27 yaşqiçä bolğan balilar kazarmida, härbiy şaraitta toluq kursta oqup çiqidu. Nizamnamini yadlaydu, qural tutuşni vä uni etişni üginidu. 40 kün oquğandin keyin ularğa härbiy bilet tapşurulidu. Mundaq hizmätniŋ türi üçün ular 263 318 täŋgä tšläydu. Bu kurslarda asasän ailä şaraitiğa munasivätlik yaki oquşini davamlaşturuş hahişida jürgänlär oquydu.

 «Tohta! Kim qeçip ketip barğan?»

— Bügünki kündä armiyadin ättäy qeçip jürgänlär yoqniŋ ornida desämmu bolidu. Amma bäzibir çüşänmäsliklär pat-pat yüz berip turidu. Eytayluq, bir jigit tuğulup šskän yeridä härbiy tirkäşkä turup, šzi başqa şähärdä işläydu. Bäzidä undaqlarniŋ qoliğa härbiy hizmätkä çaqiriş toğriliq qäğäz tägmäy qelişi mümkin. Bularğa käçürüm. Ändi kimdu-biri ättäy, ärzimäs banä-säväplärni tepip, qeçip jürgän bolsa, ular qanun aldida җavap beridu. Mäsilän, qoliğa çaqiriş qäğizini elip turup, härbiy komissariatqa kälmisä, u däsläp 9000 täŋgä җäriman tšläydu. İkkinçi qetim kälmisä, 1000 ayliq kšrsätküç kšlämidä (bir ayliq kšrsätküç 2269 täŋgä)  җäriman tšläydu. Yalğan hšҗҗät yasiğanlar 3000 ayliq kšrsätküç kšlämidä җäriman tšläydu. Şundimu yänä qanunğa hilapliq qilinsa, uniŋ üstidin җinaiy iş qozğilip, bir jilğa ärkinligidin ayrilişi mümkin.

«Bizniŋkilärni» ne­miş­kä armiyagä almaydu?»

— Ötkändä kabinetimğa bir natonuş kişi kirip käldi. Uniŋ millitini eytmayaq qoyay. Teçliq-amanliqtin keyin u maŋa birla soal bilän  kälgänligini eytti. Yeŋi tonuşumni diqqät bilän tiŋşavatimän. «Nemişkä «bizniŋkilärni» armiyagä almaysilär?», dedi u. Män külüp kättim. Mana şuniŋdin keyin, vaqtimniŋ qisliğiğa qarimay, uniŋ bilän uzaq oltirip gäplişişkä toğra käldi. «Bu gäpni nädin aŋlidiŋiz?» soridim uniŋdin. «Häqlär dedi» däydu u. «Şu adämniŋ on säkkiz yaşqa tolğan balisi bolsa elip kälsun, män armiyagä ävätip berimän», dedim.

Һäqiqätänmu, äpqaçti gäplär adämlärniŋ aŋ-säviyäsini šzgärtivetidiğu.  Andin oydurma gäp eğizdin-eğizğa kšçüp, tügmidäk närsä tšgidäk bolup ketidu. Biz kšpmillätlik äldä, huddi bir ailiniŋ baliliridäk, inaq-iҗil  yaşavatimiz. Bizniŋ qayğumizmu, hoşalliğimizmu ortaq. Beşimizğa eğir kün çüşsä, billä tartimiz. Armiyagä heçqaçan millitigä qarap almiğan häm buniŋdin keyinmu undaq bolmaydu. Uluq Vätän uruşi jilliri orusmu, uyğurmu, qazaqmu, šzbäkmu qoliğa qural elip, billä җäŋgä atlandi. Ğalibiyätnimu billä qarşi aldi. Һazirmu şundaq. İlahim, zaminimiz teç bolup, bir-birimizgä teçliq hayatta qol uçimizni sozayli.

«Uyğur avaziniŋ» eniqlimisi

Dias Sirdaş oğli, 1962-jili Almuta şähiridä tuğulğan. Ottura mäktäptin keyin Keŋäş İttipaqiniŋ marşali İ.Konev namidiki Almuta Aliy umumäskiriy komandiliq uçiliöesini tamamliğan. U härbiy kiyimni 1980-jili kiygän ekän. 1984 — 1986-jilliri Avğanstanda härbiy borçini štäp kälgändin keyin šzi uçum bolğan uçiliöeda işläydu. Şuniŋdin keyin Atırav, Aqtšbä şähärlik Mudapiä işliri boyiçä başqarma başliği väzipilirini atqurdi. 2012-jili Aqtšbä şähärlik Mudapiä işliri boyiçä departamentiniŋ başliği.  Üç jildin beri Türksib nahiyälik Mudapiä başqarmisiniŋ başliği.

Bälüşüş