Didarlişişni istigän kšŋüllär…

0
496 ret oqıldı

Muhtärҗan ҖUMAROV,  «Uyğur avazi»/ Dost hatirisi/ Yaş çoŋayğansiri qälbiŋdä kinäş sezimliri küçiyip ketidiğan ohşaydu. Şuŋlaşqa keyinki vaqitlarda bälgülük säväplärgä bola birär sinipdaş bilän uçrişip qalsaqla, jut qoynida billä oquğan dost-buradärlärniŋ beşini qoşuş mäsilisi sšhbitimizniŋ asasini täşkil qilidiğan bolup qalğan edi. Qädinas ağinäm Nurähmät İminov bilän ahirqi qetim Uyğur nahiyäsiniŋ märkizidä täsadipi kšrüşüp qalğandimu biz yänä şu toğriliq mäslihätläşkän eduq. Helidin beri didarlişişqa pursät tapalmay jürgän äziz qayaşlar bilän jut qoynida baş qoşuş här ikkilimizniŋ esil armini edi. Şuŋlaşqa künlär issiğanda kindik qenimiz tškülgän ana jutumiz – Ardolata yezisida sinipdaşlarniŋ uçrişişini uyuşturuşni niyät qilğan biz yenip didarlişiş mähsitidä bir-birimizgä amanliq tiläp, qädinaslarçä hoşlaştuq…

Äpsus, hayatta kšŋülgä pükkänniŋ hämmisi ämäliyattin šz ipadisini tapmaydekän. Һärhil säväplär tüpäyli uçrişiş qärälini keyingä qaldurup jürgän künlärniŋ biridä, sinipdaşlarniŋ beşini qoşuşni niyät qilğan qädinas dostum Nurähmätniŋ yol halakitidin vapat bolğanliği toğriliq şum hävär käldi.

Şundaq qilip, sanaqliq minutlarniŋ içidila biz kütkän didar-ğenimät dämlär häqqidiki şerin hiyallirimiz kukum-talqan boldi. Ahiri därt-häsrät ilkidä dost-yaränlär jiğilip, jut taman yolğa çiqtuq. Eçinişliği, didarlişiş üçün ämäs, vidalişiş üçün…

Nurähmät dayim degidäkla miyiğida külümsiräp jüridiğan, intayin tämkin, kälsä-kälmäs çeçilmaydiğan, asta gäp qilidiğan mšmün insan edi. Biraq şuniŋğa qarimay, u härqandaq adäm bilän çapsan til tepişip ketätti. Çünki uniŋ kšŋli intayin yumşaq edi. Biriniŋ pikrigä räddiyä berip, qälbigä azar selişni härgiz halimatti. Mümkinqädär hämmisiniŋ kšŋlidin çiqip, käŋqosaqliq boluşqa tirişatti. Amma ayaşni bilmäydiğan hayat qanuniyätliri uniŋ qälb navaliriğa җor bolmidi. Şu kšŋülçäkliginiŋ aqivitidin u talay qetim «barmaq çişläp» qaldi…

Hälqimizdä «Quş ugida nemä kšrsä, uçqandimu şuni alidu» degän maqal bar. Buniŋ häqiqät ekänligini ağinimiz misalidinmu kšrüşkä bolidu. Nurähmät jutumizdiki äŋ inavätlik, äŋ bärikätlik aililärniŋ biridä tärbiyiländi. Öz vaqtida HHİİİ partiya s°ezi namidiki kolhozda rähbiriy lavazimlarda işligän heli märhum Nurahun ata bilän Nurhan ana kšpbaliliq boluşiğa qarimay pärzäntliriniŋ paravän hayat käçürüşigä şarait yaratti. Şuniŋ bilän billä ularni šzara šm-inaq yaşaşqa ügätti. Äynä şundaq rohta tärbiyilängän İminovlar ävladi birlişip,  mustäqillikniŋ däsläpki jilliridiki ihtisadiy qiyinçiliqlar «gälni qisqan» mäzgillärdä tiҗarät bilän şuğullandi. Qom-qerindaşlar bilän hämkarliqta başliğan işliri jürüşüp, az vaqitniŋ içidila ular kšpçilikkä nahiyädiki halliq vä sahavätlik insanlar süpitidä tonuldi. Päydin-päy ularniŋ paaliyät dairisi käŋiyip, işliri kšpäydi. Biraq, eçinişliği, ularniŋ päqät işlirila ämäs, ätrapiğa olaşqan «buradärlirimu» kšpäydi. Şu qaynamda jürgän ağinimiz Nurähmätniŋ şähsiy hayatidimu kšpligän šzgirişlär yüz bärdi. «Tayaqçilar» qatariğimu, «haraqçilar» qatariğimu yatmaydiğan u heç oylimiğan yärdin jüräk ämri bilän üzüvalğan gülini qolidin çüşirip qoydi. Keyin bu ähval yänä täkrarlandi.

Älvättä, täğdirgä heç nemä degili bolmaydu. Buniŋ üçün kimni äyipläş keräkligini eniq bilmäymiz. Bizniŋ eniq bilidiğinimiz – ağinimiz qäyärdä, kim bilän jürmisun pärzäntlirigä nisbätän ğämhorluq qilişni yadidin çiqarmidi. Keyinki vaqitlarda u häqiqätänmu baliliriniŋ ğemi bilän yaşidi. Yaşliqta štküzgän kamçiliqlirini tüzitip, bähitlik hayat käçürüşkä intildi. Ailisi bilän Almutida yaşavatsimu, ana jutqa qozuq qeqip, šy salmaqçi boluvatatti. Äpsus, şum äҗäl uniŋ armanliriğa 46 yeşida çekit qoydi.

…Oylisam, ändi sinipdaşlar jut qoynida tohsän qetim uçraşsaqmu, sepimizniŋ tolmaydiğanliği muqärrär. Buniŋdin keyin biz päqät äziz qayaşni hatiriläş arqiliqla kšŋüllärni bäzläşkä mäҗbur. Meniŋçä, bu tiriklärniŋ qolidin kelidiğan adaqqi amal häm u mäŋgülüktur…

Bälüşüş