Yeŋi energetika investitsiya bilän šzläştürülidu

0
485 ret oqıldı

Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaev çät äl investorliri keŋişiniŋ ottuzinçi mäҗlisigä qatnaşti.

Duniya ihtisadidiki bohranğa munasivätlik ayrim dšlätlärdä uttur çät äl investitsiyalirini җälip qiliş җäriyani tohtavatidu. Һazir investitsiyalär üçün çoŋ riqabätçilik bar. Şuŋlaşqa investorlar birinçi novättä, investitsiyalär üçün qolayliq dšlätni tallaydiğanliği eniq. Qazaqstan Prezidenti bu mäsiligä alahidä ähmiyät berip, uni dayim nazarättä tutidu. Elimizdä investitsiyalik şaraitni yahşilaş üçün nurğun işlar ämälgä aşurulup, investitsiyalärniŋ behätärligi vä saqlinişi täminlinidu. Şuniŋ üçün Qazaqstan investitsiyalär üçün qolayliq dšlät süpitidä etirap qilinmaqta.

Mämlikitimizdiki investitsiya sahasidiki dšlät säyasitiniŋ asasiy mehanizmi Qazaqstan Prezidenti Nursultan Nazarbaev räislik qilidiğan çät äl investorliri keŋişi bolup hesaplinidu.

Çät äl investorliri keŋişi 1998-jili Qazaqstanda investitsiyalik şaraitni yahşilaş vä investorlarniŋ Qazaqstandiki investitsiyalik paaliyitigä munasivätlik päyda bolğan muhim mäsililärni nätiҗidar häl qiliş üçün, Qazaqstan hškümiti bilän çät ällik investorlar arisida uttur dialogni täminläş üçün qurulğan edi. Çät äl investorliri keŋişi tärkivigä 35 çoŋ transmilliy çätällik kompaniya vä häliqara täşkilat rähbärliri kiridu.

İnvestitsiyalik klimatni yahşilaş boyiçä ämälgä aşurulğan işlarniŋ nätiҗisidä Qazaqstan Duniyaviy bankniŋ «Tiҗarätni jürgüzüşniŋ yenikligi» reytingida 35-orunğa egä boldi. Ahirqi 12 jilda Qazaqstanğa җälip qilinğan uttur çätällik investitsiya 243 milliard AQŞ dollarini täşkil qilğan. 2016-jili 20,6 milliard AQŞ dollari җälip qilindi, bu 2015-jil bilän selişturğanda 40 payizğa artuq.

Biyil mäҗliskä 300din oşuq qazaqstanliq vä çätällik qatnaşquçi, uniŋ içidä çät äldin keŋäşniŋ ottuz äzasi bilän ikki nazarätçisi, yäni häliqara täşkilatlar bilän transmilliy kompaniya rähbärliri, şundaqla dšlät organliriniŋ, milliy kompaniyaliri vä täşkilatlarniŋ rähbärliri qatnaşti.

Ottuzinçi qetimqi mäҗlis «Astana EKSPO-2017» Häliqara kšrgäzmisi štüvatqan päytkä toğra käldi. Şuŋlaşqa uniŋ mavzusimu EKSPOğa ahaŋdaş bolup, «Yeŋi energetika» däp ataldi.

Mäҗlisni Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Nursultan Nazarbaev eçip, riyasätçilik qildi.

«Biyil keŋäşniŋ qurulğiniğa 19 jil toldi. Moşu kämgiçä bizniŋ uçrişişlirimiz yahşi än°änilärgä aylandi. Biz nurğun işlarni billä ämälgä aşurduq. Silär Qazaqstan ihtisadiniŋ qeliplişişiğa vä tez jürgüzüvatqan islahatlarni ämälgä aşuruşqa çoŋ yardäm qildiŋlar. Bizniŋ uçrişişlirimiz muhim mavzular: ihtisatni täräqqiy ätküzüşniŋ mäsililiri muhakimä qilinidiğan mäydanğa aylandi. Keŋäşkä mämlikitimizdä işlävatqan çoŋ çätällik kompaniyalärniŋ äzaliri kiridu. Bu jillar davamida ularniŋ tärkivimu yeŋilinivatidu» dedi Dšlät rähbiri. Prezident şuniŋdin keyin çät äl investorlar keŋişiniŋ yeŋi äzalirini tonuşturdi.

«Asasiy mavzularni muhakimä qiliştin ilgiri, silärni keŋäşniŋ yeŋi äzaliri bilän tonuşturuşni toğra kšrüvatimän. U Aziyalik Täräqqiyat bankiniŋ vitse-prezidenti Divakara Gupta, «Morebeni korporeyşn» kompaniyasiniŋ Evropa, Afrika vä MDҺ älliri boyiçä çoŋ yärlik iҗraiy ofitseri Naoya İvaşita. Ular pensiyagä çiqqan käsipdaşlirini almaşturdi. Şundaqla kadrliq šzgirişlärgä munasivätlik Qazaqstan täripidinmu keŋäşkä yeŋi äzalar kirdi», dedi N.Nazarbaev.

Mäҗlistä investitsiyalik şaraitni yahşilaş boyiçä Qazaqstan qolğa elivatqan işlar toğriliq İnvestitsiyalär vä täräqqiyat ministri Jeŋis Qasımbek härtäräplimä eytip bärdi. Şundaqla Evropa Qayta quruş vä täräqqiyat bankiniŋ prezidenti Ser Suma Çakrabarti, Energetika ministri Qanat Bozımbaev, «Qazaqstanliq çät äl investorlar keŋişi» birläşmisiniŋ başqarma räisi Ul'f Vokurka, «GE Oil& Gas» kompaniyasiniŋ prezidenti  Lorentso Simonelli, «ENİ S.p.A» kompaniyasiniŋ baş iҗraiy mudiri Klaudio Deskal'tsi, mäbläğ bilän täminläş hämkarliği vä şähsiy sektor operatsiyaliri boyiçä Aziya Täräqqiyat bankiniŋ vitse-prezidenti Divakara Gupta, «ERG S.a.r.l» kompaniyasi mudirlar keŋişiniŋ räisi Aleksandr Maşkeeviç vä başqilar sšz sšzlidi.

Mäҗlisni Qazaqstan Prezidenti Nursultan Nazarbaev hulasiläp, duniya җamaätçiligi energiyaniŋ yeŋi mänbälirini izdävatqanliğini vä tehnologiyalik ilgiriläş harpisida turğanliğini täkitlidi. Dšlät rähbiri şundaqla energiya işläpçiqirişniŋ arilaş sistemisiniŋ mämlikitimiz üçün äŋ qolayliq ekänligini qäyt qildi. Bizdä nurğun kšlämdä neft', kšmür, gaz vä uran bar. Uniŋ kšlämi 32 milliard tonna yaki duniyaviy fondniŋ 4 payizini täşkil qilivatidu. Şuŋlaşqa çätällik investitsiyalärni moşu sahalarğa җälip qiliş lazim. Prezident şuniŋ bilän billä Qazaqstan industriyaläştürüş, innovatsiya vä quviti zor infraqurulumni täräqqiy ätküzüş programmisi boyiçä käŋdairilik işlarni ämälgä aşuruvatqanliğini täkitlidi.

Mälumki hazir duniyada az uçrişidiğan metallarni paydiliniş tehnologiyaliri täräqqiy etivatidu. Ekspertlarniŋ täkitlişiçä, 2025-jilğa qädär litiy ehtiyaҗi jiliğa 550 miŋ tonnani täşkil qilişi mümkin. Şuŋlaşqa litiy «aq neft'» däp atilidu. Dšlät rähbiri Qazaqstanda az uçrişidiğan metallarniŋ bar ekänligini täkitlidi. İnvestorlarğa moşu sahani bizniŋ hškümitimiz bilän billä investitsiyalär üçün qaraşturuşni täklip qilip, mäzkür energetika sahasida ihtidarniŋ juquri ekänligigä diqqät bšldi.

Nursultan Nazarbaev ahirida keŋäşniŋ işiğa juquri baha berip, mäҗlis qatnaşquçiliriğa utuqlar tilidi.

***

Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaev çät äl investorliri keŋişiniŋ mäҗlisi dairisidä Evropa Qayta quruş vä täräqqiyat bankiniŋ  prezidenti Suma Çakrabarti,  «ENİ S.p.A» kompaniyasiniŋ baş iҗraiy mudiri Klaudio Deskal'tsi, «Royal Datç Şell» kontserniniŋ baş iҗraiy mudiri Ben van Berden vä «LUKOYL» kompaniyasiniŋ prezidenti Vagit Alekperov bilän uçraşti. Bu häqtä Prezidentniŋ Mätbuat hizmiti hävärlidi.

Qedimiy paytähtniŋ çoŋ imkaniyätliri

HHҖ pavil'onida Beҗin häptiliginiŋ eçilişi moşu mämlikätniŋ «EKSPO-2017» Häliqara ihtisaslaşturulğan kšrgäzmisiniŋ işçanliq häm mädäniy programmisidiki äŋ ästä qalarliq vaqiälärniŋ biri boldi.

Şärqiy Aziyadiki qedimiy şähärlärniŋ biri Evraziya käŋligidiki äŋ җoşqun täräqqiy etivatqan dšlätniŋ paytähti bolup hesaplinidu. Şuŋlaşqimu Beҗinğa bolğan җanliq qiziqiş täsadipi ämäs. Astanadiki kšrgäzmimu buniŋdin istisna bolmidi – Hitay pavil'oniniŋ aldida här küni nurğunliğan adämlärniŋ toplinip turğinini kšrüşkä bolidu.

Beҗin hämtiligini täntänilik eçiş märasimiğa Hitay Soda-sanaät palatisi räisiniŋ orunbasari Van Tszin' Çjen' qatnaşti.

– Astanadiki Beҗin häptiligi mämlikitimizniŋ «Şaŋhan EKSPO-2010» vä «Milan EKSPO-2015» Häliqara kšrgäzmilirigä qatnişişiniŋ davami bolup hesaplinidu, – däp täkitlidi u. – Hitay paytähti duniyağa «Bir bälbağ, bir yol» miqiyasliq layihisi dairisidä taşqi ihtisadiy häm soda hämkarliğini käŋäytişniŋ çoŋ imkaniyätlirini namayiş qilivatidu.

Bu künlärdä Hitay pavil'oniğa moşu mämlikät paytähtiniŋ paaliyätniŋ türlük sahaliridiki imkaniyätlirini açidiğan ekspozitsiyalär qoyulğan. Uni ziyarät qilğuçilar Beҗinniŋ kšrünüşliri, mädäniy җayliri vä milliy aşhanisi bilän tonuşuş imkaniyitigä egä bolidu.

EKSPO kündiligi

  • «EKSPO-2017» Häliqara ihtisaslaşturulğan kšrgäzmisidä Frantsiya Milliy küni štküzüldi.
  • Qazaqstanniŋ tšrt regionidin ERG karhaniliridin miŋ hadim korporativliq oquşqa qatnişidu vä «Astana EKSPO-2017» kšrgäzmisini ziyarät qilidu.
  • «Keläçäk energiyasi» kšrgäzmisiniŋ häliqara pavil'onida «Kremniy vadisi» namayiş mäydani räsmiy eçilip, uniŋda «Zerde» holdinginiŋ Qazaqstan ihtisadini räqämläştürüş boyiçä kontseptual qararliri äkis ätti. Çarä-tädbirgä Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Ähbarat vä kommunikatsiyalär ministri Däuren Abaev qatnaşti.
  • «EKSPO-2017» kšrgäzmisiniŋ programmisi dairisidä säpärgä çiqqan «Wlı Jibek jolı. Kšne Tarazdan asqaq Astanağa tartu» etnomädäniyät karvini Җambul vilayiti boyiçä säpirini ayaqlaşturdi.
  • Qizilorda vilayitiniŋ Qarmaqşı nahiyäsidä Qorqıt-ata Memorial kompleksiniŋ territoriyasidä «EKSPO-2017» kšrgäzmisi dairisidä etnoavul işigini açti.
  • «EKSPO-2017» Häliqara kšrgäzmisi dairisidä Astanada «Kitap oquydiğan duniyadiki kitap oquğuçi millät» mavzusida häliqara simpozium štüvatidu.
  • «EKSPO-2017» mäydanida Litvaniŋ Milliy küni bolup štti. Ularniŋ tilidiki «saule» sšzi qazaq tilidikidäk «şola, yoruqluq» degän mänalarni bildüridekän.
  • Kšrgäzmä mäydanida štüvatqan «Turizm vä keläçäk energiyasi: SO­­­­­2­ qalduqlirini qisqartiş» duniyaviy konferentsiyasidä mämlikitimizniŋ nadir än°äniliri vä mädäniyiti, peyzaji toğriliq gäp boldi.
  • Hitayniŋ «Ulyan°e» korporatsiyasi Qazaqstan bazirini üginiş niyitidä.
  • Aqmola vilayitiniŋ Astanadidiki künliri «EKSPO-2017» Häliqara ihtisaslaşturulğan kšrgäzmisigä beğişlandi.
  • Häliqara kšrgäzmä territoriyasidä duniyağa mälum Air Force Band Starlifter rok-topi šz hünirini kšrsätti.
  • «EKSPO-2017» kšrgäzmisiniŋ territoriyasidä duniyadiki äŋ kiçik vä 100 kilometrğa 1 litr benzin särip qilidiğan transport tonuşturuldi. Jürgüzgüçi bilän qoşqanda ikki adämgila molҗalanğan avtomobil' häҗiminiŋ kiçikligi vä alahidä dizayni bilän kšpçilikniŋ diqqitini җälip qildi. Salmiği 295 kilogramm bolğan bu avtomobil' saatiğa 45 kilometr ildamliq bilän maŋidu.
  • Kšrgäzmä künliri Astananiŋ çät rayonlirini kšrgäzmä märkizi bilän bağlaşturğan yättä «Shuttle Bus» marşruti eçildi.
  • «EKSPO-2017» kšrgäzmisi dairisidä Katar dšlitiniŋ Milliy künliri bolup štti.
  • Paytähttiki «Pekin palas» mehmanhanisida «EKSPO-2017» dairisidä Aqtšbä vilayiti investitsiyalik layihiliriniŋ kšrgäzmisi eçildi.
Bälüşüş