Һayatta – kämtar,  giläm üstidä  qäysär

0
215 ret oqıldı

Һayatta härhil adämlärni uçritimiz. Birliri ataq-abroy, şan-şšhrätkä amraq kälsä, bäziliri kämtar, kamsšzlük, amma ämgäkçan häm minnätsiz җanlar. Birinçi misalimdiki adämlär šzlirini «reklama» qilğusi kelip, «gezitqa meni yazsaŋmamdu?» däp betiŋgä uyalmay eytidu.Һä, ändi uşbu maqalämniŋ qährimani tirişçan häm hšrmätkä layiq Abduğeni aka İsmayilov undaqlardin ämäs. Nahayiti kämtar vä kamsšzlük. Meni uniŋ bilän milliy mädäniyitimizniŋ җankšyäri, tonulğan vraç Murat aka İbragimov tonuşturdi. Män uni gezithanlirimizğa tonuşturuşni toğra kšrdüm.

Äslidä kämtar kişilärdin šmür sähipisi häqqidä sorisaŋ, qisqiçila, bir eğiz sšz bilänla yätküzidu. Abduğeni akimu  huddi şundaq ekän. Şuŋlaşqa mäşiqländürgüçi, sabiq sportçi Abduğeni Abuzar oğli häqqidä Murat akidin kšpiräk  bilişkä toğra käldi.

U 1957-jili tarihiy vätinimizniŋ Ğulҗa şähiridä duniyağa kälgän. İkki yaşqa kirgändä ailisi bilän Qazaqstanğa kšçüp çiqidu vä Çeläk yezisiğa orunlişidu. Kirov namidiki  vä «50 let Oktyabrya» ottura mäktäplärdä bilim aldi. Keyinki  bilim därgahida oqup jürgän çağlirida ärkin küräş boyiçä sport sektsiyasigä qatnişip jüridu. Sportqa, şu җümlidin ärkin küräşkä qiziqiş-tälpünüşi zor Abduğenini täҗribilik mäşiqländürgüçi Asan Toqqojaev bayqap qalidu vä yaş palvan bilän mäşiq qilişqa başlaydu. Abduğeni däsläp mäktäp içidiki turnirlarğa iştrak qilip, šz  küçini sinaydu. Bara-bara täҗribä topliğan u nahiyälik musabiqilärgä qatnişip, aldinqi orunlardin kšrünidu.  Bolupmu u Yaşlar sport mäktiviniŋ kümüç medaliğa sazavär bolğanliğini dayim äskä alidu.

– Bu meniŋ tunҗa  utuğum edi, – däydu biz bilän bolğan sšhbättä u. – Mana şuniŋdin etivarän meniŋ sporttiki  yolum başlandi desäm aşuruvätkänligim ämäs.

Bäzilär Abduğeni akiniŋ jugaç-kämtarliğini kšrüp, «Sportçi bolğan halättimu, bu müҗäzi bilän qandaq ğalip atilip jürdi?» däp qelişi mümkin. Lekin Abduğeni aka giläm üstidä җiddiy häm qäysär müҗäz kšrsitişkä qabil häqiqiy palvan bolğan ekän. Һärhil jillarda  kšpligän turnirlarğa qatnaşqan yaş palvan olҗiliq  boldi. Buniŋğa uniŋ arhivida saqlanğan diplom-medal'lar dälil-ispat bolalaydu. Şuniŋ üçün bolsa keräk, sportta täҗribisi mol Abduğeni İsmayilov 1980-jili Çeläk yezisidiki Balilar vä šsmürlär sport mäktividä mäşiqländürgüçi bolup hizmätkä orunlişidu. Ta 1996-jilğiçä u nurğunliğan palvanlarni tärbiyiläp, çempionlarni  täyyarlidi. Andin u «Laçin» sport kompleksiğa işqa orunlişidu. Bu yärdimu  tilğa alarliq utuqlarğa qol yätküzüp,  kšpçilikniŋ alqiş-hšrmitigä sazavär bolalidi. 2006-jili Ämgäkçiqazaq nahiyälik Balilar vä šsmürlär sport mäktivigä hizmätkä täklip qilinip, baş mäşiqländürgüçi bolup işlävatidu.

«Yopurmaqsiz – däräq, şagirtsiz ustaz bolmaydu» degändäk,  Abduğeni İsmayilovmu šziniŋ Arman Jakanov,  Vyaçeslav Makarov, Najmudin Qudaybergenov, Dilmurat Tursunov, Dastan Ömirzaq, Adiläm Üsänova, Adel'ya Melis, Anayät Zäynavdinov ohşaş şagirtliri bilän häqliq yosunda pähirlinidu. Ular härhil җumhuriyätlik vä häliqara musabiqilärniŋ  ğalipliri  atilip, mäşiqländürgüçisiniŋ beşini kškkä yätküzdi. «Sport mahirliğiğa namzat» vä «Sport mahiri» ataqliriğa erişti. Yänä bir şagirti – Qazaqstan birinçilikliridä üç kümüç, üç bronza medal°niŋ, häliqara turnirlarda  ikki  kümüç medal°niŋ sahibi, «Altun bälbağ» egisi, Qazaqstan tallanma komandisiniŋ äzasi Äynuräm Һaşimova hazir Täyvändä štidiğan Aziya oyunliriğa täyyarliq kšrüvatidu. Moşularniŋ barliği Abduğeni  Abuzar oğliniŋ kšpjilliq ämgiginiŋ mevisi.

– Abduğeni İsmayilovniŋ nahiyämizniŋ sport sahasiğa qoşqan ülüşi  alahidä, – däydu Murat aka. – Şuŋlaşqa uniŋ hayat yoli, ämgäk-äҗri bügünki häm kälgüsi yaş ävlatqa ülgä-nämunä bolğusi.

Eytmaqçi, burnakün hayatiniŋ 45 jilini sportqa beğişlap, yüzligän yaş sportçilarni tärbiyiligän, onğa yeqin «Sport mahiri» vä «Sport mahirliğiğa namzatlarni» yetildürgän Abduğeni akiniŋ  60 yaşliq tävälludi täntänilik atap štüldi. Uniŋğa uruq-tuqqanlar bilän  dost-yaranliridin taşqiri ustazliri, hoşniliri häm җämiyätlik işlarniŋ aktivistliri, şagirtliri qatnaşti. Aqsaqallar bilän nuraniy anilar tävällud egisigä dualirini yağdurup, izgü tiläklirini bildürdi. Baliliq dävridä sport zalida tonuşup, talay musabiqilärgä  billä barğan dostliri Abduğeni akiğa hšrmät yüzisidin at mindürdi. Җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi räisiniŋ orunbasari, Ämgäkçiqazaq nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisi Sulaymän Mähsütov vä uniŋ orunbasari Maydin Abdullaev ҖUEMniŋ Pähriy yarliği bilän «Qarulı küşteriniŋ ardagerleri» җämiyätlik birläşmisiniŋ «Otan patriotı» medalini tapşurdi.

Abdulҗan AZNİBAQİEV. Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.