İradilik ana

0
609 ret oqıldı

Yarkänt şähiriniŋ juquri täripigä җaylaşqan Dšŋmälini bilmäydiğan uyğur yoq desäk hatalaşmaymiz. Һärhil millät väkilliridin tärkip tapqan bu jutniŋ hälqi iҗil-inaqliği vä dostluği bilän äsirlär boyi başqilarğa ülgä bolup kelivatidu. Milliy än°änilirimizni saqlaşta yaşlirimizğa ülgä-nämunä bolup kelivatqan kšpni kšrgän atilirimiz bilän nuraniy anilirimizmu yoq ämäs. Ular jut içidä alahidä hšrmätkä sazavär.

Şularniŋ biri — bu künlärdä tohsän yaştin alqiğan Turahan Baqieva. Turahan ana 1926-jili Dšŋmälidä tuğuldi. Turahan hädini män akisi Tursunniŋ oğli Mahmut İslamovqa 1973-jili turmuşqa çiqqandin beri bilimän. Bu hädimizniŋ mehmandostluği, qerindaşlarğa bolğan mehri, juquri mädäniyiti, bolupmu ämgäkçanliği barliq qerindaşlarğa vä jutqa ülgä. Turahan aniniŋ atisi İslam bilän anisi Nuralähan Dšŋmälidä qurulğan «Eltay» kolhoziniŋ däsläpki äzaliri bolup, uniŋ ihtisadini rivaҗlanduruşta kšp ämgäk siŋärgän. Nuralähan ana — stahanovçilar qatarida 1936-jili Moskvağa Pütkül ittipaqliq häliq egiligi kšrgäzmisini ziyarät qilğanlarni biri. U hätta stahanovçilarniŋ birinçi qurultiyiğa qatnişip, M.Kalininniŋ qolidin qizil patefon alğan. Uluq Vätän uruşi jilliri Nuralähan ana kolhozda brigadir, ayallar keŋişiniŋ räisi bolğan. 1941-jili Turahan ana ailisidin Uluq Vätän uruşiğa Tursun, İmär vä Abdullam isimliq üç akisi uruşqa ketip, ularniŋ ikkisi Tursun bilän Abdullamniŋ «qara heti» käldi. Bu qayğuluq «qara hätlär» qançilik qayğu-häsrät җudaliq elip kälsimu iradilik Turahan Yarkänttiki MTSta traktoristliq kursni tamamlap, etiz-eriqta anisiğa yar-yšläk bolidu.

Һazir Turahan ana tohsän yaştin alqisimu, ämgäktin qol üzgini yoq. Һoylidiki tirikçilikniŋ barliği aniniŋ yol-yoruği bilän ämälgä aşidu. Dšŋmäliliklär u yaqni «Üzüm agronomi» deyişidu. Çünki Yarkänttä üzüm šstürüştä uniŋ aldiğa štidiğanlar kamdin-kam. Һoylisida bir näççä sort 4-5 baraŋ üzüm šstürüp, jiliğa 1-2 tonna hosul alidu. Ularniŋ hämmisini bügünki küngiçä šzi tarap, šzi putap, šzi baraŋğa alidu.

Ämgäktin heçqaçan qaçmaydiğan ana yeqinda «Biyil qeriliqqa boysunuşqa toğra kelivatidu, uniŋ üstigä monu qan qisimi degän qurğurniŋ kasapitidin  aҗizlap qaldim», degän gäplärni qildi. Turahan animiz ämgäk bilänla çäklänmäy, pärzäntliri vä nävrä-çävrilirigä bolğan aniliq mehri-muhäbbiti, ularğa bolğan dayim ğämhorluği tüpäyli bügün äŋ bähitlik ana vä moma atalğan insan. U beşidin štkän härqandaq qiyinçiliqlarni «Bu Allaniŋ bizgä bärgän siniğidur, uni yeŋiş šzimizgä bağliq» däp qobul qilidu. Uruştin keyin turmuşi säl җšndilip, ändila hatirҗäm hayat käçürüşkä başliğanda, aniniŋ beşiğa eğir kün çüşidu. Çoŋ qizi Җännätbüvi tuyuqsiz qaytiş bolup, yättä balisi – äŋ kiçigi altä ayliq vaqtida — ana mehridin ayrilip, dadisi bilän qalidu. Turahan ana iradisiniŋ juquriliğidin vä bärdaşliği tüpäyli heçkimgä därdini eytmay, şu yättä nävrisini beqip, qatarğa qoşup, hämmisini  šy-otaqliq qilidu.

Turahan animiz Srajdin akimiz bilän 40 jildin oşuq vaqit billä šmür sürüp, üç oğul, ikki qiz šstürdi. Baliliriniŋ hämmisi aliy bilimlik. Oğulliri Ğlajdin Taşkänt politehnikiliq institutini, Җalaldin bilän Җamaldin zooveterinariya institutini pütärgän. Qizi Җännätbüvi Şämäydä meditsina uçiliöesida oquğan. Tursunay kooptehnikumni tamamliğan. Äpsus, rähimsiz äҗäl Җalaldin bilän Җännätbüvini elip ketip, bähitlik ata-anini zar qahşatti.

«Nemä tärsäŋ, şuni oruysän» degän äҗdatlarniŋ sšzi bekar eytilmiğan ekän. İradilik, mädäniyätlik, kiygän kiyimi çirayliq hšsnisigä yaraşqan Turahan ana hazir bala-çaqa vä nävriliriniŋ şatliği bilän yaşavatidu. Biz, jutimizniŋ pähri bolğan Turahan aniğa mustähkäm salamätlik tiläymiz.

Mayminäm İMÄROVA, ämgäk veterani.

Yarkänt şähiri.

Bälüşüş