Yazda – mäşäqät, qişta – halavät

0
528 ret oqıldı

«Yazda – mäşäqät, qişta – halavät», demäkçi dehançiliq, bağvänçilik bilän şuğullinidiğan yeza hälqi üçün yaz-küz ayliri bärikätlik bolğusi. Däl hazirqi päyttä yezilarda iş rasa qayniğan päyt. Dehanlar aşliq, bağvänlär mevä-çevilirini jiğip avarä.Bolupmu abrikos šstürüş boyiçä Uyğur nahiyäsiniŋ nami mäşhur.

Yazniŋ kelişi bilän tävämizgä çät şähärlärdin, hätta çät ällärdin mevä setivalidiğan jük maşiniliri kelişkä başlaydu. Şundaq qilip, iyun'-iyul' aylirida abrikos sodisi başlinidu. Biyilmu yeza hälqi bağliridin mol hosul elip, abrikosniŋ bir kilogrammini 150-200 täŋgidin satti. Turğunlarniŋ yançuği qelinlap, qişniŋ otun-kšmürigä yetip aşqidäk kirim qildi. Һazirniŋ šzidä tağ bağriğa җaylaşqan jutlarda abrikos sodisi davamlaşmaqta. Abrikos setiş – mol  tapavät mänbäsigä aylanğaçqa, turğunlar bağ bärpa qilmaqta. Därhäqiqät, işlämçan häliq päqät abrikosla ämäs, şaptula, alma, näşpüt, üzüm, qaršrük, qoğun-tavuzinimu kšpäytip, nahiyädä mevä tiҗariti rivaҗlinip, häliqniŋ turmuş şaraiti helila yahşilandi.

Bahar yeza okrugida istiqamät qilidiğan Srajdin Kamazaev 2008-jildin başlap dehançiliq bilän şuğullinişni qolğa alğan. U säkkiz gektar yärdä 650 tüp abrikos, buğday, kšmüqonaq, pomidor, tärhämäk, kava, qoğun-tavuz, laza-piyaz qatarliq mevä-çevä vä kšktat türlirini šstürüp, nahiyä hälqini ekologiyalik җähättin taza mähsulat bilän täminlävatidu.

Älvättä, nahiyädä ämgigidin äl razi bolup jürgän başqimu äzimätlär kšp. Şähsän šzäm sšhbätläşkän avatliq Turğanҗan Tursunov altä gektar yeriniŋ ikki gektariğa buğday, ikki gektariğa bedä vä qalğan ikki gektariğa abrikos, alma kšçätlirini pärviş qilivatqanliğini eytsa, dardamtuluq Rehim Zlavdinov 45 sotok yerigä 260 tüp abrikos kšçitini oltarğuzup, sezilärlik däriҗidä kirim elivetiptu.

Umumän, hazir nahiyädä mähkimilär vä şähsiylär täripidin 2919 gektar bağ bärpa qilinip, härhil mevä däräqliri tikilgän. Uniŋ içidä tiҗarätçilär 838 gektarida alma, 2082 gektarida abrikos, şaptula, yaŋaq šstürüp, ulardin mol hosulğa alğan. Ändi Sümbä mähällisi ätrapiğa yeŋidin  «QAZAGROPLANTS» ҖÇY 480 gektar mäydanğa yaŋaq vä başqimu mevilik däräqlärni tiksä, «Applword» ҖÇY Tügmän yezisida 126 gektar mäydanda alma-šrük däräqlirini pärviş qilmaqta. Mevä-çevä demäkçi, künniŋ qattiq issişiğa bağliq yärlik qoğun-tavuzlarmu pişip, bazarlarda  kilogrammi 50 täŋgä ätrapida setilivatidu.

Sabiräm ÄNVÄROVA. Uyğur nahiyäsi.

Bälüşüş