Jiğla, qälbim, yätmigän bir armanğa

0
794 ret oqıldı

Patigül MÄHSÄTOVA

Ketiptu jillar tuydurmay štüp

Ğämsiz bir çağlar tuğulğan künni,

Qarşi alattim taqätsiz kütüp.

Yaŋrap šyümdä külkilär üni,

Ketiptu jillar tuydurmay štüp. Jillar bilän täŋ uzap yeqinlar,

Tšrüm qaldi boş, tapmidim amal.

Ömür-küzümmu asta yeqinlar,

Teŋip beşimğa aq çaçtin romal.

Oyda varaqlap šmür bätlirin,

Seğiniş içrä artqa qaytimän.

Tuğulğan künüm hiyalda şerin,

Jüräk nahşamni muŋluq eytimän…

Jiğla, qälbim, yätmigän bir armanğa

Qoğlap jürüp armanni tutalmastin,

Jürigimmu sovidi ot almastin.

Ötüp barar bu šmür, uçup barar,

Quv vaqitni ägişip, heç qalmastin.

Qandaq štti bu jillar? Çüşänmidim!..

Yaşliq nädä? Män nädä? İşänmidim!..

Bu yalğançi šmürniŋ ğemi bilän

Çirmap bağlap šzämni kişänlidim.

Qandaq qaytay baharim-yaşliğimğa,

Aq taŋlarniŋ toziŋi çaçlirimda.

Muŋluq küzniŋ yapriği käbi titiräp,

Qälbim šksüp jiğlaydu bir armanda…

Jiğla, qälbim, yätmigän bir armanğa,

Bäzläp seni çüşmäymän män araŋğa.

Yaşisammu aşiq bop bu šmürgä,

Dava izdäp tapmidim dil yaramğa…

Jiğla, qälbim, yätmigän bir armanğa.

Qeni ändi anam bolsedi?..

Älläy etip päpiläp baqqan,

Tomurumda aq süti aqqan,

Mehri quyaş bağrini yaqqan,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Pärzänt üçün otqimu kirip,

Keräk bolsa, kškrigini yerip,

Çidaydiğan jürigin berip,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Qoli qadaq, siliq aliqan,

Yaman kšzdin saqliğan qalqan,

Adäm qilip qatarğa qatqan,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Kšynäk yamaq, kšŋli käŋ, pütün,

Ömri štkän işläp kündüz-tün,

Jürigidä kšyük-därt, tütün,

Qeni ändi anam bolsedi?..

İssiq-soğda yšläkçi bolğan,

Därtlirimni täŋ bšlüp alğan,

Täşvişlärdä çeçi aqarğan,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Dostlar kätsä meniŋdin keçip,

Düşmän külsä zähirin çeçip,

Dua berär yolumni eçip,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Kirip kälsäm šyümgä külüp,

Alidiğan şatliğim bšlüp,

Ketidiğan yolumda šlüp,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Jürigimni älämlär tiğlap,

Kirip kälsäm šyümgä jiğlap,

Bäzläydiğan meni quçaqlap,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Täğdir külüp kälsimu amät,

Bayliq yoqkän anamdin qimmät.

Öy tšrigä yaraşqan qamät,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Kündä berip halini sorap,

Örüp qoysam çeçini tarap,

Soaliğa bärsäm häm җavap,

Qeni ändi anam bolsedi?..

 

Anam hidi siŋgän däp purap,

Romalini boynumğa orap,

Tälmürimän räsmigä qarap,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Ötär künlär seğinip jiğlap,

Nadamätlär jüräkni tiğlap,

Bir däqiqä alsam quçaqlap,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Qäbir taşta armanlar qetip,

Yollar boyi hiyalğa petip,

Jiraqlardin kälgändä yetip,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Armanlarğa tapalmay җavap,

Һiҗran qälbim çavridi kavap.

Qäbir taşqa qilğuzmay tavap,

Qeni ändi anam bolsedi?..

Sarğaydi sävir…

Vaqit aldap uçup baridu,

Jillar mändin qeçip baridu.

Tuydurmastin štkän šmürni,

Tšrt päsilgä çeçip baridu.

Seğinimän seğinmay desäm,

Yänä yoqsän seğinip kälsäm.

Seğinmastin qandaq çidarsän,

Jiraqlarda seğinip šlsäm.

Җenim, meni bahar bop çaqir,

Yat ämäsmän saŋa män ahir.

Seğinişniŋ nahşisin eytip,

Jutqa qaytar hättaki qaqir.

Sänsiz jüräk çäkmäktä җäbir,

Miskin qälbim därdimgä qäbir.

Kündä sändin kütüp huş hävär,

Muŋluq yüzdä sarğaydi sävir…

Kätmäk üçün kelärkän adäm

Yeqinlarğa tutquzup matäm,

Kätmäk üçün kelärkän adäm.

Aldanğaçqa yalğan hayatqa,

Bevapa däp atalğan aläm.

Biri ketip, biri kelidu,

Biri jiğlap, biri külidu.

Ömür bilän šlüm arisin,

Bir däqiqä vaqit bšlidu.

Biri kätsä taşlap bemäzgil,

Biri üçün uzaqtur mänzil.

Marap kelär äҗäl rähimsiz,

Qilalmaysän uniŋğa häzil.

Bu panidin kätkiçä adäm,

Täğdir-yolğa taşlaydu qädäm.

Äŋ adaqqi däqiqisidä,

Bir Alladin soraydu yardäm…

Yeqinlarğa tutquzup matäm,

Kätmäk üçün kelärkän adäm…

Qilma muhtaҗ

Eqin sudäk štmäktä šmür degän,

Ötüp barar künlirim ğemin yegän.

Mänzil-qirğaq jiraqmu yaki yeqin,

Bir Alladin başqisi bilmäydekän.

Kiymigäçkä täğdirdin beşimğa taҗ,

Kšp närsigä šmürdä bar ehtiyaҗ.

Şu mänzilgä yätkiçä, uluq Alla,

Har qilmiğin bändäŋgä, qilma muhtaҗ.

Bir Allağa boysunup

Yolum bolup bäzidä, bäzän bolmay,

Ötkän kündin bäzidä kšŋül toymay.

Män kelimän tenimäy šz yolumdin,

Urup-soqup täğdirim ayap qoymay.

Yoq bolğaçqa qenimda yalaqçiliq,

Jürigimni ätkändä äläm tilip,

Bärdaşliqni çiŋ tutup çididim män,

Quyulsimu yaşlirim çinämgä liq.

Yoq bolğaçqa qenimda ikki üzlük,

Kšzgä eyttim häq sšzni kesip-üzüp.

Һämmigä täŋ yaqmiğaç bu qiliğim,

Dost tapmidim qälämdin başqa tüzük.

 

Bärdaşliqtin äşundaq savaq bärgän,

Täğdirimgä härgizmu ränҗimäymän.

Üzülgiçä tarliri jürigimniŋ,

Bir Allağa boysunup yaşay däymän.

Barmisa ägişip

Qälämni tohtatmay keçä häm kündüz,

İҗatniŋ yolida maŋdim ägir-tüz.

Kälmäktä ägişip zerikmäy haman,

Һäsätmu meniŋdin šrümästin üz.

Bärdaşliq tizginin qolumdin bärmäy,

Һäsätniŋ yüzini kšrsämmu kšrmäy,

Kelimän Alladin sävirlik sorap,

Qälimim tohtimas turğanda šlmäy.

Ölmäk bar biraqta ahiri bir kün,

Tohtaydu qälimim, tohtaydu häm ün.

Barmisa ägişip qäbirgä häsät,

Däp täşviş ilkidä jürimän bügün.

Bäribir qäbirdä yatimiz berip

Һämmini šzgärgän zamandin kšrüp,

Kelimiz başqiçä bir šmür sürüp.

Qolida bar yatni tuqqan däp sanap,

Qol qisqa tuqqandin keçip, üz šrüp.

Amiti kälgänlär kšksini kerip,

Qaraydu yaqturmay qapiğin türüp.

Untulup bir çağlar kiygän çoruği,

«Su içkän quduqqa jürär tükirip».

Ehtiyaҗ çüşsä gär heҗiyip, külüp,

Yorğilar aldiŋda aramiŋ bšlüp.

Biraqta yänila işi pütkändä,

Häviriŋ almaydu qalsaŋmu šlüp.

Tonumay tursimu tonğandäk berip,

Baylarniŋ tavutin maŋar kštirip.

Kšz jumsa alämdin addiy bir İnsan,

«Ğeripqa jiğlaydu yänila ğerip».

Pul-bayliq käynidin jügrişip herip,

Adimiy hislätni qoyduq jütirip.

Ölgändä täŋ bolup gadamu-baymu,

Ohşaşla qäbirdä yatimiz berip.

Bäş künlük alämdä jürgändä tirik,

Yaşayli yahşiliq uruğin terip…

Yeniklätmä artqan jükümni

Һayat-mäktäp qoyup mana ikki bäş,

Asta marap yetip käldi ällik bäş.

Eğir jükni artivelip mürämgä,

Davan aştim qäläm tutup ärtä-käç.

Ötti hayat, štti jillar bayqimay,

Mehnät etip tär tšksämmu, bay qilmay.

Amät quşi qonmisimu qolumğa,

Män yaşaymän vijdanimni lay qilmay.

Ölüm yalmap azlap barar qerindaş,

Tikläp qoyup qäbirlärgä birdin taş.

Uçti jillar şamal käbi ğuyuldap,

Qurimidi tehi biraq kšzdin yaş.

Bolğinidäk qizilgüldä häm tikän,

Düşmän boldi talayliri dost degän.

Şalaŋlaşti çin dostlarniŋ qatari,

Bevaq äҗäl yepindürüp aq kepän.

Hiyalimda çekinimän štmüşkä,

Ohşitimän uni şerin bir çüşkä.

Ötti hayat, štti jillar bayqimay,

Alalmaymän setip altun-kümüçkä.

«Özäm üçün yaşimidim  oylisam,

Yarişatti maŋimu toy oynisam!

Ömür bärmäs Alla härgiz nesiygä,

Boldi, ändi qälimimni qoymisam».

Dedim, biraq qoydum alğa bškümni,

Viҗdanimmu çiqardi bu hškümni:

«Qançä davan aparsaŋmu, o Alla,

Yeniklätmäy yätküz artqan jükümni».                             

Ornini tolturar bügün eyt, kimiŋ?..

Män addiy bir şair Alla yšligän,

Dostlirim jiğlisa, çättä külmigän.

Һayasiz nadanlar yapqanda yala,

İçimdä miŋ šlüp, biraq šlmigän.

Bir şair tuğulsa, tolğinar zimin,

Şairlar šlgängä kim tapar imin?

Bemäzgil hayattin štkän şairlar

Ornini tolturar bügün eyt, kimiŋ?..

Bar çağda şairni alalmay ayap,

Ölgändä «isit» däp sšzliduq vaysap.

Yazsaqmu kšz yaşqa çilap qälämni,

Bemäzgil šlümgä kšndürdi hayat.

Һämmimiz ketimiz, bu — qanuniyät,

Untular ahiri ğevät-şikayät.

Şatlanma, bemäzgil šlsä gär şair,

Şeiri yaŋraydu äbädil-äbät.

Huş qilsun

Yoq bügün yenimda anam-periştä,

Roh bolup uçmaqta ändi äriştä.

Ötmäktä künlirim anamni äsläp,

Üzülmäs jüräkkä çigilgän riştä.

Anamsiz baharda güllirim soldi,

Anamsiz qälbimgä häsrät-muŋ toldi.

Anam bar däp kšŋlüm toq jürgän künlär,

Һeçqaçan qol yätmäs arman bop qaldi.

«Meniŋsiz neçüktur haliŋ, balam?» däp,

Çüşümdä soraydu bäzän änsiräp.

Kelimän aldinip şu şerin çüşkä,

Oŋumda tapalmay anamni izdäp.

Anamniŋ äksini kšrdüm quyaşta,

Aq romal yepinğan çoqqida-başta.

Kšklärdin tškülgän yamğur tamçisi,

Qoşuldi jüräktin tamçiğan yaşqa.

Anamsiz gül räŋlik çirayim šŋdi,

Täğdirim anamsiz hayatqa kšndi.

Şeirim җännätniŋ beğini kezip,

Anamniŋ rohini huş qilsun ändi.

İşänginim — bir pärvardigar

Şeirimda seni bar qildim,

Şeirimda seni yar qildim.

Armanlarda saŋa yetälmäy,

Aşiq dilni, bilsäŋ, har qildim.

İzdisämmu käŋ aläm ara,

Tepilmidi qiyasiŋ äsla.

İntizar bop gšzäl hšsnüŋgä,

Seğiniştin jürigim yara.

Anam käbi gül çiray bağlar,

Atam käbi bäk mäğrur tağlar,

Çüşlirimdä İli boyida,

İzim qalğan bähitlik çağlar.

Jüräk titirär goyaki yapraq,

Yeqip dilğa ümüttin çiraq.

Yezilmiğan dastanim meniŋ,

Jiraqtiki äŋ yeqin tupraq.

Sändä җasur Lštün rohi bar,

Sändä därtmän Bilal ahi bar.

Dalalarda yulğun qizarğan,

Ötkür tškkän äläm-zari bar.

Täşviş oylar bärsimu azar,

Täşnaliqtin dilim intizar.

Bu yalğanda bir çüşänginim,

İşänginim — bir pärvardigar.

Bar tursaŋmu yoqluğuŋ äläm

Taŋni quçqan şamal misali

Hiyallirim uçar sän taman.

Kšzlirimdä hiҗranniŋ seli,

Seğinimän seni män haman.

Yultuzlarğa tälmürüp tündä,

Saŋa, җenim, salam yollaymän.

Jürälmästin bağriŋda kündä,

Jiraqlarda seni qollaymän.

Desimu gär «biri kam aläm»,

Sändin, җenim, käçmäymän härgiz.

Bar tursaŋmu yoqluğuŋ äläm,

Nädä qaldi karvan maŋğan iz?

Seni izdäp mänzil yoq yolda,

Bähtim kätti adişip, tenäp.

Sšygüŋ qaldi šrtängän dilda,

Ötär šmür bir seni kinäp.

Bir Allağa qilip iltiҗa,

Saŋa bähit soraymän, җenim.

Armanlirim bolğanda bäҗa,

Mäyli rohqa aylansun tenim.

Sän nemini oylaysän, däräq?

Yänä käldiŋ sarğiyip, küzüm,

Solğun räŋgiŋ aldi häm yüzüm.

Seğiniştin jürigim җul-җul,

Alla qançä bärsimu tšzüm.

Çanaqlarda yaş tolup kšzüm,

Älämlärdin jiğlaydu sšzüm.

Һisdaş käbi baraŋdin marap,

Mšldürläydu bir sapaq üzüm.

Därtlirimni kšklärgä ulap,

Yamğur yağdi asta tamçilap.

Җudaliqqa çidimay asman,

Ana yärgä hal eytti jiğlap.

Uçup kätti turnilar jiraq,

Qarap qaldim, qälbimdä piraq.

Quliğimda muŋluq ahaŋlar,

Pildirlaydu ümütüm-çiraq.

Tškülmäktä sarğayğan yapraq,

Şamal qoğlar yapraqni jiraq.

Boy bärmästin däräq tüvigä

Olişidu ğazaŋlar biraq.

Küzdäk muŋluq hiyalda qarap,

Mäyüs qälbim hiҗrandin harap.

Sän nemini oylaysän, däräq,

Ğazaŋlarni tüväŋgä orap?..

Quruq gäp bilän štküzüp vaqit

Quruq gäp bilän štküzüp vaqit,

Büyük armanni biz qilduq saqit.

Oyun-külkidin käçmiduq zadi,

Bolup tursaqmu hämmidin vaqip.

Qälbim deŋizdur, armanlar — dolqun,

Mänzilgä yätmäy jutmaqta opqun.

Monu zamanda adämlär tügül,

Һätta oyliğan hiyallar satqun.

Jiraqlap ketip män kütkän visal,

Taŋdim beşimğa hiҗrandin romal.

Çšldä qamqaqni ägişip qoğlap,

Һuvlap jiğlaydu hazidar şamal.

Һäsrät-muŋlardin äylinip harap,

Büyük tağlarmu kätti pakalap.

Quzğun tenätkän miskin keyik häm,

Qarar jiraqtin çšçüp, tiŋirqap.

Gšzäl bağlarda qarğilar yayrap,

Çaŋ kältüridu šziçä sayrap.

Güllärgä aşiq bulbullar taŋda,

Җim-җit tiŋşaydu uyqiliq qarap.

Künlär boyniğa esip qoŋğuraq,

Ömür karvini uzidi jiraq.

Bovam izliri qalğan dalada,

Yulğun gülliri çaçidu puraq.

Quruq gäp bilän štküzüp vaqit,

Büyük armanni biz qilduq saqit.

Soraymän mädät

Dilimni äzmäktä yänä därt-häsrät,

Seni bir kšrüşkä tapalmay pursät.

Titiräydu ändikip hiҗrandin qälbim,

Täşnamän bağriŋğa, ay yüzüŋ kšrsät.

Jüräktä arman bop ğenimät çağlar,

Didariŋ izdäymän, ün qatmas tağlar.

Һär taŋda seniŋdin kütüp huş hävär,

Seğiniş muŋidin sarğaydi bağlar.

Ah, häҗäp täğdirim qoydum talaşta,

Seniŋsiz šmürni suğirip yaşta.

Tapmasmän sändäkni җahanni kezip,

Puşmanda miŋ qetim ursammu başqa.

Bir çağlar yaşniğan bähtimiz qayda?

Sšygüdin qurulğan tähtimiz qayda?

Seniŋsiz štmäktä šŋüp bu hayat,

Mänisiz, räŋgi yoq šmür nä payda?

Jüräksiz män bügün jürigim turup,

Düpüldäp soqsimu kškräktä urup.

Şeirim bir mälhäm su boldi maŋa,

Sšzlälmäy qalğanda lävlirim qurup.

Çarisiz dilimda tolğan nadamät,

Seniŋsiz — jüräksiz yaşaş ekän därt.

Yätküzär däp meni armanğa ahir,

Säҗdidä Alladin soraymän mädät.

Ökünüş

Bevaq uçup kättiŋğu,

Yultuzlarğa yättiŋmu?

İzdäp tündä samadin,

Dilni harap ättimğu…

Yultuz bolup qariğin,

Yultuz bolup mariğin.

Yärdä ärkä siŋliŋniŋ

Untumiğin barliğin.

Bilindürmäy teşimda,

Tunҗuqimän yeşimğa.

Seğinğanda, akiҗan,

Tepilmidiŋ qeşimda.

Kšyük bağrim sškülüp,

Kätsä därdim tškülüp,

Sävir sorap Alladin,

Turdum ünsiz škünüp…

Tepişarmiz

Tenäp kätkän arminim,

İzdäp seni tapmidim.

İşqiŋda män šrtändim,

Sšyginimdin tanmidim.

Hiyalimda uçimän,

Berip seni quçimän.

İlhamimniŋ işigin,

Tündä saŋa açimän.

Oyda külüp baqisän,

Maŋa bağriŋ yaqisän.

Yultuz käbi sänmu häm,

Yenip-šçüp aqisän.

Arman bolup män saŋa,

Arman bolup sän maŋa,

Ötüp barar bu šmür,

Ökünüştä, puşmanda.

Yätmiduq däp armanğa,

Җenim, härgiz muŋlanma.

Tepişarmiz җännättä,

Uçraşmisaq yalğanda.

Şeiriyät därdini jürsäm hapaşlap

Äsir bop yaşaymän ilham-oylarğa,

Şeirniŋ işqida nä bir koylarda.

Aramim yoqitip şerin azaplar,

Baralmay jürimän bäzän toylarğa.

Şeirim-aşiğim qälbim quçaqlap,

Misralar zänҗiri oraydu bağlap.

Äşu çağ yorğilap qälimim-etim,

Çüşidu bäygigä ilhamni qoğlap.

Oy-deŋiz tüvidin sšzlärni qezip,

Һär sšzni rändiläp, on qetim sizip,

Qälbimgä yaqqanni boyap hislarda,

Misrağa qaçilar marҗandäk tizip.

Dutarniŋ taridäk muŋluq buğuldap,

Jürigim titrisä bäzän därt tiğlap,

Şeirim kšz yaşqa çilinip billä,

Misralar aqidu täŋ šksüp jiğlap.

Şeirim — yaşliğim, baharim, nazim,

Şeirim — qiyalmay hoşlaşqan yazim.

Şeirim — seğiniş sarğiyip küzdä,

Jüräktin tškülgän muŋluq küy, sazim.

Şeirim — yätmigän sšygü, ot sezim,

Şeirim — şum äҗäl buliğan qizim.

Şeirim — šmürniŋ karvini bilän

Tohtimay täŋ meŋip qaldurğan izim.

Ketälmäy, keçälmäy şeirni taşlap,

Yaşaymän bäzän şat, bäzän kšz yaşlap.

Arminim, ahirqi däqiqigiçä,

Yaşisam şeiriyät därdin hapaşlap…

Bolsimu bäk eğir şairliq därdi,

Bu därtni qudrätlik bir Alla bärdi.

Qälbimni çüşängän hälqim bar ekän,

Yoqimas heçqaçan şeirim qädri.

Qälämdaş akilar hatirisigä

Ayrilsammu silär käbi yahşilardin,

Ayrilmidim silär eytqan nahşilardin.

O qälämdaş akilirim, bevaq kätkän,

Qälbimgä bäk yeqindiŋlar başqilardin.

İҗat yolda silär bilän sirdaş boldum,

Qayğursaŋlar täŋ qayğurup, billä küldüm.

O qälämdaş akilirim, bevaq kätkän,

Şu künlärni kinäp äsläp, muŋğa toldum.

İҗat yolda küzitip här qädimimni,

Bahaliğan silär meniŋ qälimimni.

O qälämdaş akilirim, bevaq kätkän,

Arimizda yoqluğuŋlar äzdi meni.

Tiŋşap šsüp anilarniŋ älliyini,

Şeirlarğa tškkän arman, täliyini,

O qälämdaş akilirim, bevaq kätkän,

Yäŋgändiŋlar bäygilärdä taliyini.

Yeŋälmästin biraq täğdir tänisini,

Panaliğan mäŋgü qäbir gämisini,

O qälämdaş akilirim, bevaq kätkän,

Bizgä miras qaldurduŋlar hämmisini.

Tapmisammu izdäp ändi  šzäŋlarni,

Untumaymän härgiz yahşi sšzüŋlarni.

O qälämdaş akilirim, bevaq kätkän,

Poeziyadä davam etäy iziŋlarni.

Ayrilsammu silär käbi yahşilardin,

Ayrilmidim silär eytqan nahşilardin…

Bälüşüş