«Mšlҗärtağ säddiçini»

0
780 ret oqıldı

«Toqquzbulaq» bağçisidiki pälämpäysiman yol bilän 100 metrçä šrligändä, qanat kerip uçuvatqan qaliğaçni äslitidiğan tağ kšz aldimizda namayän bolidu. Bu Aqsu vilayitiniŋ Üçturpan nahiyäsidiki mäşhür säyligah Mšlҗärtağ šlkisidur. U ançä egiz bolmisimu, tik häm hätärlik. Bük-baraqsan orman içigä orunlaşqan bu җayniŋ mänzirisi intayin gšzäl. Tağ üstidiki «Taŋ dävridin ilgiri» degän yeziqqa qarapla, uniŋ tarihiniŋ näqädär uzunluğini qiyas qiliş täs ämäs.

Tağ üstidä birnäççä ravaq bar. Qaptaldiki abidiniŋ yenidiki qiyada «Jiraqtiki hän — Taŋ hozuriğa säpär» degän hät oyulğan taşni kšrüşkä bolidu. Taşniŋ uzunluği — 90, käŋligi 80 santimetr bolup, uniŋda Mšlҗärtağniŋ qisqiçä tarihi yezilğan. İlgiri säyahätçilär җänubiy ravaq arqiliq tağ üstigä çiqip, qaliğaçqa ohşap ketidiğan taşlarni jiğivelip, hatirä buyum süpitidä saqlatti. Mšlҗärtaqqa çiqidiğan yol ägri-bügri bolğaçqa, yeniğa sepil soqulğan. U «Mšlҗärtağ säddiçini»däp atilidu. Tağ çoqqisiğa qarap maŋğan säyahätçilärniŋ haduq elişi üçün mälum ariliqlarda şipaŋlar yasalğan.

Mšlҗärtağ äslidä «Mšlçärtağ», yäni ariliqni mšlçärläydiğan tağ» degän mänani bildüridu. Keyin istimalda «Mšlҗärtağ» atilip kätkän. Bäzilär uni «Qaliğaçtağ» däpmu atişidu. Һazir bu җay Toqquzbulaq bağçä rayoni bilän gävdilişip, tağ üstidiki qiyataşlarğa oyulğan hätlär, tağ bağri vä tağ üstidiki yollar, näççä yüz jilliq däräqlär, sürlük taşlar, ravaqlar uniŋğa sehirliq tüs kirgüzüp turidu.

Säyligahniŋ umumiy mäydani 1000 mo bolup, u 2016-jili dšlät däriҗilik säyahät rayoni tizimligigä kirgüzülgän. Uni rivaҗlanduruş bilän qoğdaşqa alahidä ähmiyät berilgäçkä, u Aqsu vilayitidiki yataq, tamaq bilän täminlängän äҗayip bir  kšŋül eçiş säyahät orni bolup qaldi.

  «Täŋritağ” tori.

Bälüşüş