Jut işqida pärvanä

0
557 ret oqıldı

Şämşidin AYuPOV,«Uyğur avazi»/ Hälqimizdä «Äl qädrini bilmäydu, äl içidä bolmiğanlar», degän dana gäp bar. Bu künlärdä 60 yaşliq tävälludini qarşi elivatqan Tuzdıbastav yezisiniŋ turğuni, gezitimizniŋ җankšyäri Җamaldin aka Nasirov äynä şu äl-jut ğemini qilip, millitigä mehir bağlap yaşavatqanlarniŋ biri. Män uni helä jillardin buyan yahşi tonuymän. Talğir nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkizi Tuzdıbastav yeziliq şšbisiniŋ, yeziliq yaşlar keŋişiniŋ räisi, keyiniräk jut jigitbeşiniŋ orunbasari, baş jigitbeşi väzipilirini atqurğan jilliri uniŋ äl-jut ğemida pärvanä bolup jürgänligini talay kšrgän eduq.

1963-jili ata-anisi bilän tarihiy Vätinimizniŋ Ğulҗa şähiridin Qazaqstan diyariğa kšçüp çiqqan Җamaldin Nasirov hazirqi Tuzdıbastav yezisidiki ottura mäktäpni tamamliğandin keyin, härhil jillarda Almuta şähärlik içki işlar başqarmisida, Qazaqstan teleradiokorporatsiyasi uyğurçä aŋlitişlar redaktsiyasidä işlidi. Ändi җamaätçilik işliriğa bolsa, 23 yeşidin başlap arilişidu. U šzigä jut imami bolğan Tohtahun qari haҗim Mäsimov bilän Tuzdıbastav yezisini jigirmä jildin oşuq başqurğan jigitbeşi Abdurahman Zuliyarov käbi insanlarni ülgä tutup, ulardin ahali bilän munasivät qilğanda ehtiyatçan boluşni, haҗät bolsa, siliq sšzläşni, bäzilärgä qattiq tänbih berişni, ayrimlirini ästärlik gäpliri bilän orniğa qoyuşni ügändi. U päqät toy-tškün vä näzir-çiraqlarğa egidarçiliq qiliş bilänla çäklinip qalğan ämäs. Bälki jutida millätlärara dostluq-razimänlikni mustähkämläş, milliy urpi-adät, än°änilirimizni saqlap, häyrihahliq paaliyätlärni jürgüzüş, mänaviyatqa alahidä kšŋül bšlüş käbi işlarniŋ hämmisigä Җamaldin aka vä uniŋ yardämçiliri җavapkär bolğanliğini biz yahşi bilimiz.

Sir ämäski, štkän äsirniŋ 90-jilliri jut-jutlarda toy-tškün, näzir-çiraqlarni bäs-bäskä çüşüp štküzüş än°änisi bayqilişqa başlidi. Җamaldin aka jut aktivistliri bilän hämkarliqta bu mäsilini җiddiy nazarätkä elip, israpçiliqni çäkligän edi. Şundaqla ular ayallarniŋ muyumlarğa keçikip kelişi häm oltirişniŋ tšrt-bäş saatqa sozuluşi ohşaş mäsilinimu tärtipkä kältürdi. Panfilov, Uyğur, Ämgäkçiqazaq nahiyäliridin kelip qatnişivatqan mehmanlar jut särkiliriniŋ bu işliriğa juquri baha berip, illiq inkaslirini eytqanliğiniŋ guvaçisi bolğanduq. Uyğur teatriniŋ biletlirini, yazğuçi-şairlarniŋ kitaplirini setiveliş, «Uyğur avazi» gezitiğa muştiri boluş mäsililiridimu aҗizliq bildürmäy, bälki bu işlardimu paaliyätçanliq kšrsätti. 2009-jili Tuzdıbastav jutida «Uyğur avazi» muştiriliri sanini 350kä yätküzdi. Bu şu jilliri Talğir nahiyäsi boyiçä äŋ juqarqi kšrsätküç edi. Moşu hildiki utuqlarni qolğa kältürüştä , älvättä, Җamaldin akiğa aqsaqallar vä hanim-qizlar keŋäşliriniŋ, başqimu җamaätçilik işliriniŋ aktivistliri bilän millitimiz җankšyärliri yeqindin yar-yšläk boldi.

Җamaldin Nasirov jutniŋ baş jigitbeşi süpitidä hälqimizniŋ mänpiyitini kšzläydiğan, birlik-ittipaqliqqa dävät qilidiğan mäsililärdä härqaçan yärlik hakimiyät, җämiyätlik täşkilatlar vä başqimu mähkimilär bilän hämkarlişip işläşni bildi. Mäktäp muämmaliriğimu alahidä kšŋül bšlüp, ularni häl qiliş yolidimu paaliyätçanliq kšrsitip käldi. Җämläp eytsaq, Җamaldin Nasirov äynä şundaq millät täğdirigä kšyünüp, šz hälqiniŋ hoşalliğini šziniŋ şähsiy hoşalliği, muŋ-muhtaҗini šziniŋ muhtaҗliği, däp bilidiğan milliy ğururi üstün vä šzgilärnimu moşu hislätkä dävät qilidiğan millätpärvär şähs. Şuŋlaşqa uni yahşi bilidiğanlar «Äl-Vätän» tähällusini berişi äynä şu väҗidin. Oğulliriğa Lutpulla vä Mutällip, qiziğa Nazugum däp isim qoyuşiniŋ šzi, uniŋ häqiqiy millätpärvärligidin dalalät bärsä keräk.

Gezitimiz җankšyäri Җamaldin Nasirovni tävälludi bilän sämimiy täbrikläp, uniŋğa härdayim qol-qanat bolup kelivatqan šmürlük җüpti Rizvangül hädä bilän pärzäntliri vä nävriliriniŋ qiziğini kšrüp, şat-şadiman häm hatirҗäm yaşaş nesip bolsun, degän tiläkni bildürimiz.

Bälüşüş