Çüşkä işinämsiz?

0
339 ret oqıldı

İnsan balisi yoruq duniyağa kšz eçip, aq bilän qarini aҗritiş däriҗisigä yätkändä, keläçäkkä bolğan ümüt, armanliri tügimäydekän. Kimdu pul-duniyağa qiziqsa, ändi biri šz šmrini ailisigä, ilim-pängä, säyasätkä beğişlaydekän. Biraq adämlär arzu-armanlirini egiz çoqqilardin kšrgiçä hayatniŋ qançimu eğir sinaqliridin štidu desiŋizçu! Һayatta duç kälgän heyim-hätär, balayu-qaza, šlüm-jitim, hoşalliq-hapiliq künlirimizni härnärsigä җorup qoyidekänmiz. Bäzidä addimizda bolidiğan härqandaq vaqiä aldin-ala çüşimizdä ayan bolidekän.

İslam dinida çüş šrüş – çoŋ bir pän. Һärbir kšrgän çüşni çoŋqur oylap, durus yeşişkä alahidä kšŋül bšlgän. Buniŋ arqiliq adäm balisini tärbiyiläpla qoymay, härqandaq yaman oy, adätlärdin neri boluşqa vä toğra yolda meŋişqa dävät qilğan. Һärqaysimiz «kšrgän çüşüm nemini bildüridu?» degän soalni šzimizgä qoyimiz. Vaqiä yüz bärgändin keyinla uniŋ җavavini tapqandäk bolumiz.

Päyğämbärlär «bir çüş Alladin, qalğini şäytandin» degän ekän. Şuŋa äҗdatlirimiz kšrgän, aŋliğan çüşni nahayiti çoŋqur oylinip, andin šrüp bärgän. Yaman çüşni sähär turup uluq suğa, egiz tağlarğa “izhar qilip” boyidiki qorqunuçluq halätni basqan vä ätiki küngä işänçä bilän qariğan. Taza ämäs orun-kšrpidä yetiş, yatar aldida häddidin taşqiri qosaqni toyduruveliş — adämni häläykümgä selip, qara besiş, yaman çüş kšrüşkä elip kelidekän. Mundaq çüşni äŋ yeqin adimiŋizgä eytip, därru juyunup-tazilinip, namaz oqup Allağa siğinidekänsiz.

Künlärniŋ künidä qandaqtu-bir eğir ähvalğa uçraydiğinimizni adäm balisiniŋ kšŋli tuyup, änsizçilikkä selinip, ägär u säpärgä atliniş aldida tursa, «baraymu, barmaymu?» degängä ohşaş ikki oyda qalidekän. Dilimizdiki bu halätni yaki kšrgän çüşni toğra yäşsiŋiz, härqandaq heyim-hätärdin saqlanğini bolidekän. Mäsilän, çüşiŋizdä kšrgän uluq su – eğir sinaqniŋ bälgüsi ekän. Süt – yahşiliqniŋ nişani, yoliŋiz oçuq, işiŋiz toğra bolidu degän sšz. Çaşqan – gunakar ayal, päs adäm degän sšz. Qarğa – yalğançi adäm. Yamğur – tutqan yoluŋiz yaki oyliğan oyiŋiz durus. Tšgä – juquri däriҗidiki adäm. Qoy – bärikät. At – yahşiliqniŋ bälgüsi. Ğoraz – ismi hämmisigä mälum, hšrmätlik adäm. İlan – düşmän yaki sšz toşiğuçi adäm. Uzun yol – hayatiŋizdiki šzgirişniŋ bälgüsi. Bšrä – oğri, yäni çüşiŋizgä bšrä kirsä, oğrini kütüŋ. Dolqun – eğirçiliqniŋ bälgüsi. Käptär – sšygän yar. Kalaç – ahça, pul, duniya. Poçaq – salamätlik, yahşi hosul eliş. Mehmanhana – uzaq säpär, säyahät. Qariyağaç – quruq sšz, tšhmät. Ğaz – çirayliq ayal. Qoğun – yeŋiş, oyliğan arminiŋizğa yetiş. Tšmürtumşuq – bay vä çirayliq ayalni uçritiş vä hakazilar.

Älvättä, bu kšrgän çüşlärniŋ bir variğila vä qilivatqan tirikçiligimizniŋ, kündilik hayatimizniŋ iҗabiy täräpliridur. Һärbir atqan teŋimiz bilän šmrimizniŋ minut, sekundliridin bähirlinip, qädirläp, «O, Yaratquçi Alla! Seniŋ mehir-şäpqitiŋ çäksiz. Özäŋ yar bolğaysän, bärgän risqaŋğa, kšrgän künimizgä şükri äylidim», däp hayat käçüräyli. Bu alämgä birla kelimizkän. Şuŋa keläçigimizniŋ parlaq, jutumizniŋ aman boluşini tiläyli.

Gülziya ĞOҖÄHMÄTQİZİ. Uyğur nahiyäsi.

Bälüşüş