Ustaz eqidisi untulmaydu

0
359 ret oqıldı

Şähsän män Zoräm hädidäk ustazniŋ qolidin bilim alğanliğim bilän pähirlinimän. Yarkänttä vä Almuta şähärliridä yaşiğan jilliri ularniŋ šyidä talay qetim bolup, šzi vä yoldişi, yeza egiligi işläpçiqirişiniŋ mahir täşkilatçisi Mäşräp aka Yoldaşev bilän hämsšhbät bolğan edim. Şuŋlaşqa ularniŋ hayat vä ämgäk yolliridin hävärdarmän. Biraq peşqädämlär hazir arimizda yoq. Amma pärzäntliri, nävriliri ularniŋ çiriğini šçärmäy kelivatidu. Zoräm hädä arimizda bolğinida, biyil hayatiniŋ şandiq 95-davaniğa kštirilättekän.

Äslidä Zoräm Äzizovaniŋ äҗdatliri çeläklik. Ata-anisiniŋ Yarkäntkä kšçüp kelişigä 1933-jili yüz bärgän açarçiliq säväp bolidu. Bu yärdimu hayat-şarait eğir bolup, çegara atlap qeçivatqanlar az ämäs edi. Ularniŋ šyliri, iş-hizmät orunliri boş qalğan. Bäkrim akiniŋ ailisimu şundaq boş šylärniŋ birigä җaylaşti, işmu tez tepildi. U nahiyälik istimalçilar ittipaqiğa buhgalter bolup işqa orunlaşti. Keyin «Avat» kolhoziğa ävätilip, käspi boyiçä işini davamlaşturup, şu yärgä orunlişip qalidu. Räpiqisi Ayimhan hädimu kolhoz işliriğa arilişip, ästaidil ämgäk qilidu.

Ular inaq ailidä duniyağa kälgän säkkiz pärzändiniŋ tärbiyisigimu kšŋül bšlüp, ularniŋ oqup, šzliri haliğan mutähässisliklärni egilişigä zämin yaritip bärdi. Җümlidin ailiniŋ tunҗisi bolğan Zoräm hädä Pänҗim yättä jilliq mäktivini tamamliğandin keyin, jüräk hahişi bilän Yarkänt pedagogika uçiliöesida tähsil kšridu.

– Uçiliöeda 1942 – 1944-jilliri oqudum. Bu barçä häliqniŋ beşiğa külpät çüşkän eğir dävir edi, – däp sšzläp bärgän edi Zoräm hädä hayat vaqtida bolğan bir sšhbitidä. – Är muällimlärniŋ hämmisi degidäk frontqa kätkän. Studentlarniŋ sepi aziyip, asasän qizlar qalduq. Eğir şarait biznimu çapsan tavlidi, hämmisigä bärdaşliq berip, oquduq, iştinmu qol üzmiduq. Biz här küni savaqtin keyin vä boş vaqtimizda kolhozlarğa atlinip, egilik işliriğa yardämlişättuq, oyun-tamaşä, kontsert uyuşturattuq. Ahali arisida savat eçiş işinimu jürgüzättuq. Bilim därgahi üçün qiş mävsümigä otun-yağaç täyyarlattuq. Aç-zerin jürsäkmu, herip-eçişni bilmättuq, iradilik eduq…

Zoräm Bäkrim qizi Äzizova uçiliöeni 1944-jili muvappäqiyätlik tamamliğandin keyin ämgäk paaliyitini Honihay yezisidiki bilim därgahidin başlaydu. Andin keyin Sadir, Pänҗim vä Çuluqay yättä jilliq mäktäpliridä işläp, oquğuçilarğa asasän matematika vä fizika pänliridin bilim beridu. Şundaqla käsipdaşliri bilän yeza ahalisi arisida säyasiy-tärbiyä işlirini yahşilaşqimu paal arilişidu. Ustazniŋ sanduğida saqlaqliq turğan «1941 – 1945 – Uluq Vätän uruşi jilliridiki җasarätlik ämgigi üçün» medali şuniŋ yarqin ispatidur.

1951-jili Panfilov nahiyälik maarip bšlümi rähbärligi täҗribilik ustazni şähärdiki Kirov (hazirqi H.Һämraev) namidiki uyğur mäktivigä işqa ävätidu. Çünki mäzkür bilim därgahi şu jili ottura mäktäpkä aylandurulup, ilğar ustazlar bilän toluqturuluvatatti. İştin qol üzmäy institutta oqup, aliy bilim alğan Zoräm hädä Äzizova juquri sinip oquğuçiliriğa matematika pänidin däris beridu. Adättä, eğir hesaplinidiğan bu pängä oquğuçilarniŋ qiziqişini aşuruş yolida ustaz ästaidil ämgäk qilidu. İlğar täҗribilärdin käŋ paydilinidu. Nätiҗidä bu pändin oquğuçilarniŋ ülgirimi kštirilip, iş-täҗribisi käsipdaşliriğa käŋ tärğip qilinidu. Zoräm hädä Äzizova šz päni boyiçä yetük mutähässislär qatarida tilğa elinidu. Moşu bir mäktäptä çaräk äsir işläp, yaş ävlatqa çoŋqur bilim  vä aŋliq tärbiyä bärdi.

“Ustaz ämgigi şagirtlirida muҗässäm” degändäk, Zoräm hädiniŋ qolidin bilim vä tärbiyä alğan şagirtliri içidin kšpligän kšrnäklik ziyalilar yetilip çiqti. Һämmisi uniŋ eqidisidin minnätdar. Ustazniŋ märipät sahasidiki ottuz bäş jilliq ünümlük ämgigi munasip bahalinip, u «Qazaqstan maaripiniŋ älaçisi» bälgüsi bilän täğdirländi. Şundaqla Ğalibiyätniŋ 55 jilliğiğa munasivätlik җumhuriyät Prezidenti N.Ä. Nazarbaevniŋ Täşäkkür hetini elişqa muyässär boldi vä başqimu Pähriy yarliqlirimu az ämäs.

Ustaz aniniŋ yarqin qiyapiti, eqidisi qerindaşliriniŋ, pärzäntliriniŋ, nävriliriniŋ vä şagirtliriniŋ qälbidä mäŋgü saqlanğusi.

Abdukerim TUDİYaROV.

Bälüşüş