Ämgäk bilän kškligän insan

0
748 ret oqıldı

Sabiräm ÄNVÄROVA, «Uyğur avazi»/ Män «Keŋäş İttipaqi», «partiya», «kolhoz», degän dävirlärni kšzüm bilän kšrmidim, şuŋlaşqa u zamanlarniŋ gepini tiŋşaş män üçün huddi bir çšçäktäk. Aq çaçliq yaşanğanlar u künlärni seğiniş bilän äskä elip, sšzläp bärsä, zoqlinip tiŋşaymän.

Bolupmu, bir bayqiğinim, kolhoz häqqidä gäp qozğalğanda, ämgigidin äl razi bolğan äzimätlärniŋ ismi dayim tilğa elinidu. Bu qetimqi maqalämniŋ baş qährimani däl şundaq häliq üçün tinmay hizmät qilğan, ämgäk bilän tavlanğan, nurğun jillar mabaynida birqatar egiliklärni başqurğan mahir täşkilatçi Nurväg Seyit oğli SEYİTOV häqqidä bolmaq. Tšvändä uniŋ bilän bolğan sšhbitimizni diqqitiŋlarğa havalä qilmaqçimiz.

Nurväg Seyit oğli, äŋ aldi bilän sizni gezit tährirati namidin 80 yaşliq tävälludiŋiz bilän täbrikläymiz.

Rähmät!

Sšhbitimizni tuğulup šskän jutiŋiz, ailiŋiz, ata-aniŋizdin başlisaq?

Bolidu. Atam Seyit – ğalҗatliq. 1942-jili iyun' eyidin 1945-jilniŋ sentyabriğiçä Uluq Vätän uruşiğa qatnişip, Germaniyaniŋ paytähti Berlinda tamamlap, ana jutiğa «Qizil Yultuz» vä başqa kšpligän medal'larni elip qaytqan. Dadam šmriniŋ ahirqi künigiçä nahiyälik yol yasaş mähkimisidä master bolup işlidi. Anam Älahanniŋ etini çoŋ härip ämäs, altun häriplär bilän yezişqa ärziydu. Apamniŋ ärlärdäk ğäyrätlik bolğiniğa kolhoz rähbärliri qayil bolğan. U ätiyazliği yär haydap, uruq çaçatti, su tutup, aşliq šstürüp, oma oratti. Käç küzdä hamanda tuluq bilän aşliq tepätti. Turmuşniŋ bar eğirçiliğini tartqan anam ämgigigä çuşluq rahitini kšrmäy, ağriq därdidin bari-yoqi 50 yeşida alämdin štti. Bu künlärdä anam hayat bolğan bolsa, 100 yaşqa tolğan bolar edi. Qisqisi, mana män şundaq insanlarniŋ pärzändi bolğanliğimdin mäğrurlinimän.

Sizniŋ baliliq çağliriŋiz Uluq Vätän uruşi dävrigä toğra käptu…

— Soaliŋizni çüşändim. Meniŋ baliliq çağlirim ikkinçi duniyayüzlük uruş dävrigä duç kälgäçkä, şu vaqittiki qiyinçiliqlarğa bärdaşliq berişkä toğra käldi. Qaysi birsini däysiz, küzlügi masaq terip, ätiyazliği çaşqan tšşügini kolap, bir-ikki künlük ozuq tepip, җan baqtuq. Bäzidä šrükniŋ meğizini terip yättuq. Yaz künliri anam etizğa ketätti. Apam bizni, biz apamni kšrüşkä zar eduq. Biz kiçik bolsaqmu, yoğan bağda šrük-almidin qaq selip, җan beqiş üçün anamğa yar-yšläk bolduq. Uluq Vätän uruşi ayaqlaşqanda, şarait birdinla yahşilanğini yoq, qiyinçiliqlar štkän äsirniŋ 50-jilliriğiçä davamlaşti. Şunçilik eğirçiliq kšrsäkmu, biz qiynalmay kün käçürüvatqan «yäp-içäri bar» degän aililärniŋ qatariğa kirättuq.

— Oqup, bilim elişiŋizğimu moşu närsä säväp bolsa keräk…

U zamanlarda bilim eliş oŋayğa çüşmidi. 1956-jili on jilliq Kätmän ottura mäktivini tamamlap, 1956 — 1959-jillar ariliğida Keŋäş Armiyasi sepidä hizmät qilip, härbiy borçumni štidim. 1959-jili Almutidiki yeza egiligi institutiğa oquşqa çüşüp, uni 1964-jili pütirip, agronom mutähässisligini egiläp çiqtim.

—  Nurväg Seyit oğli, ändi sizniŋ iş-paaliyitiŋizgä tohtalsaq…

İş-paaliyitim häqqidä gäp bäk uzun. Şuŋlaşqa toq-etärigä tohtilay. 1964 — 1974-jillar ariliğida Uyğur nahiyäsiniŋ «Qizil Tuğ», «Sotsializm» kolhozlirida baş agronom bolup hizmät qildim. Kätmän bilän Ğalҗatta qabiliyitimgä işängän nahiyä rähbärliri keyin meni kolhoz räislirini täyyarlaydiğan 6 ayliq kursqa ävätti. 1973-jili mart eyida Ğalҗat yezisidiki «Sotsializm» kolhoziğa räis bolup tayinlandim. U çağda «Sotsializm» kolhozi nahiyädä äŋ käynidä qalğan, ihtisadi bäk tšvän egilik ekän. Yezidin häliq hätta başqa jutlarğa kšçidiğan ähvalğa yetiptu. Meni alda nurğunliğan väzipilär kütüp turatti. Mahtanğinim ämäs, meniŋ rähbärligimdä kolhozniŋ ihtisadi birqädär kštirilip, mädäniyät sahasimu yahşilandi. Mäsilän, 25 orunluq monça, 640 orunluq mäktäp, 90 orunluq balilar bağçisi, 400 orunluq Mädäniyät šyi qäd kštärdi. İşni uyuşturuşni bilidiğinimdin qayil bolğan nahiyä vä vilayät rähbärligi meni Çarin yezisidiki «Sverdlov» namidiki kolhozğa räis qilip saylidi. Män uşbu kolhozda 1985-jildin 1990-jilğiçä räis bolup işlidim. Şu jillar ariliğida mäzkür egilik hškümätkä aşliq, gšş, süt, juŋ setiş reҗilirini artuği bilän orunliğan edi. 1990-jildin 1992-jilniŋ iyun' eyiğiçä Ğalҗat yeziliq keŋişiniŋ räisi lavazimida boldum. 1992-jildin 1997-jilniŋ fevraliğiçä qaytidin «Sotsializm» kolhoziniŋ räisi bolup işlidim. 1997 —  1999-jilliri «Ğalҗat» işläpçiqiriş kooperativiniŋ räisi bolsam, 1999-jildin taki bügüngiçä «DAN» dehan egiligini başqurup kelivatimän.

—  Rähbär boluş bilän billä şagirt täyyarlaşnimu untumiğansiz?

— Özäm bilän billä, qol astimda işligän baş mutähässislärdin 5 kolhoz räisi, 2 partiya täşkilatiniŋ kativi, 2 yeziliq keŋäşniŋ räisi yetilip çiqti.

Kšpjilliq mevilik ämgigiŋizniŋ munasip bahalanğanliğidin hävirimiz bar…

— «Häliqlär dostluği» ordeni, birqatar medal'lar, QazSSR Aliy Keŋişiniŋ Һšrmät gramotisi bilän mukapatlandim. Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti N.Ä. Nazarbaevtin ikki märtä häm vilayät hakimliri S.Ümbetov, A.Musahanov, A.Batalovtin Täşäkkürnamilärni elişqa muyässär boldum. Uyğur nahiyäsi vä Almuta vilayitiniŋ Pähriy grajdini ataldim.

Ändi Uyğur nahiyälik Veteranlar keŋişiniŋ räisi süpitidä ämälgä aşurğan işliriŋizğa tohtalsiŋiz.

— 2008-jili Uyğur nahiyälik Veteranlar keŋişiniŋ räisi bolup saylandim. Bügünkiçä atqurğan häm atquruvatqan işlirimğa kelidiğan bolsaq, җämiyätlik işlarniŋ barliğiğa paal qatnişivatimän. Nahiyämizniŋ barliq yezilirida veteranlar keŋişiniŋ şšbiliri bar.

Uluq Ğalibiyätniŋ 65 jilliğida nahiyälik veteranlar keŋişiniŋ pikir-täklipliri bilän nahiyä märkizidiki Uluq Vätän uruşida qurvan bolğanlarğa beğişlap qoyulğan häykäldiki isimlarniŋ qatari toluqturildi. Uluq Ğalibiyätniŋ 65 jilliğiğa beğişlanğan kitap näşirdin çiqti. Umumän, sepi kündin-küngä şalaŋlişip ketivatqan veteranlirimizniŋ qädir-qimmitini kštiriş yolida birtalay işlar ämälgä aşuruldi.

Ämgäk paaliyitiŋiz bilän tonuştuq. Ändi şähsiy hayatiŋiz, ailiŋiz häqqidä bilişkä bolamdu?

Ömürlük җüptüm Svetlana Ähmätova peşqädäm ustaz. Һayatimniŋ issiq-soğida meni qollap-quvätläp, jiqilsam tiräk bolalaydiğan vapadar yarim. Allağa miŋ qatliq şükri, 4 pärzändimiz bar. İkki oğul, ikki qiz tärbiyiläp, qatarğa qoştuq. Һazir härqaysisiniŋ šz turmuş-tirikçiligi bar. 11 nävrä, 1 çävrä sšyüp, şularniŋ qiziğini kšrüp, haduğumizni çiqirivatimiz. Ata-aniğa buniŋdin artuq bähit bolmisa keräk.

Sšhbitiŋizgä rähmät.

Bälüşüş