«Uyğur bulbuli»

0
156 ret oqıldı

Şämşidirn AYuPOV, «Uyğur avazi»Mälumki, härbir adämniŋ hayati bir kitap. Birqarimaqqa qisqa kšrüngän uniŋ sähipilirigä härkimniŋ šzgilärgä ohşimaydiğan çoŋ-kiçik särgüzäştiliri yezilidu. Bügün sšz qilmaqçi bolğan talantliq sän°ätkar Oğläm Näzärovaniŋ šmür yolimu äynä şundaq yäkkiliktin umumiyliqqa yüzlängän yoldur. Uniŋ sän°ät bosuğisiğa qädäm besişi vä sän°ätkar süpitidä şäkillinişi šz alahidiligigä egä.

Buniŋdin qiriq kün muqäddäm 78 yeşida duniyadin štkän bu ayalni birnäççä qetim sähnidä kšrginim bolmisa, üzmu-üz uçrişip, sšhbätläşmigän ekänmän. Ändi uşbu maqalini yeziş җäriyanida hatirämdä saqlinip qalğan ayrim äslimilär bilän uniŋ oğli Muhtärniŋ arhivida saqlinivatqan materiallarğa asaslandim.

1999-jili Almutidiki Җumhuriyät sariyida Uyğur teatri bilän Uyğur nahiyälik Uyğur mädäniyät märkiziniŋ hämkarliğida «İli sadaliri» namliq kontsert uyuşturuldi. Atmişqa yeqin sän°ätçi iştrak qilğan mäzkür kontsertta sähnigä ussul oynap, läpär eytip çiqqan Oğläm Näzärova šzigä has alahidiligi bilän kšzgä çüşti. Tamaşibin uniŋ talant-qabiliyitigä qayil bolup, davamliq alqişliri vä güldästiliri arqiliq minnätdarliğini izhar qilişti. Sän°ätkarniŋ birdä kšldiki aqquştäk läyzän meŋişliri, birdä bağdiki gülzarlarara uçup jürgän kepinäk ohşaş çaqqan härikätliri, ahukšzlük keyik käbi mulayim qaraşliri, aq bulut arqisidin pallidä çiqqan ay käbi kšrünüşi tamaşibinlarni jipsiz bağlavalğan edi. U iҗra qilğan «Päräŋ yağliq», «Dehan qizi», «Seğinçi qiz» läpärliri tamaşibinlarniŋ qälb tarini çekip, ularğa rohiy ozuq hädiyä qildi…

Oğläm Näzärova mäktäptä oqup jürgän päytliridila sän°ätkä iştiyaq bağliğan ekän. Sän°ät häväskarlar šmigidä tähsil kšrüp, šz talantini kšpçilikkä namayiş qilişni bildi. 1955-jili ataqliq muqamçi Sultanmurat Räzämov yetäkçiligidiki Çoŋ Aqsu yezisidiki sän°ät häväskarlar šmigigä qobul qilinsa, 1957-jili u җumhuriyätlik yaşlar festivaliğa qatnişip, laureat atalğan. Şu jili bir top sän°ätkarlar bilän «Arzu» häliq nahşa-ussul ansambliniŋ tärkividä paaliyät elip baridu. Öziniŋ iҗraçiliq mahariti tüpäyli, 1961-jili җumhuriyätlik Uyğur teatriğa işqa qobul qilinidu. Şu jili u Qazaq dšlät konservatoriyasiniŋ akterliq fakul'tetiğa oquşqa çüşidu. Oquştin häm iştin qol üzmäy, җumhuriyätlik radioaŋlitişlar redaktsiyasidä diktorliq işnimu qoşumçä elip baridu.

Uyğur teatrida işligän jilliri Oğläm hädä «Anarhan», «Ğerip —Sänäm» qatarliq klassik sähnä äsärliridä qoşumçä rol'larni oynap, tez arida tamaşibin qälbigä yol tapidu. 1963-jili Moskvada gastrol'luq säpärdä bolup, şähärniŋ kšpligän zavod-fabrikilirida, bilim därgahlirida, härbiy qisimlarda kontsert qoyup, talantini namayiş qilidu. Äynä şu säpärdä däsläpki ayal-kosmonavt Valentina Tereşkova, Mädäniyät ministri Ekaterina Furtseva vä Keŋäş İttipaqiniŋ marşali Georgiy Jukov qatarliq isimliri alämgä mäşhur şähslär uyğur sän°ätkariniŋ talantiğa qayil bolup, alqişliğan ekän. Şu küni Çoŋ teatrda bolup štkän kontsert programmisidin keyin «Pravda» vä «İzvestiya» gezitliri Uyğur teatri artistliriniŋ sän°itini kšrüp, ularniŋ içidiki ussulçi häm nahşiçi Oğläm Näzärovani «Uyğurniŋ bulbuli» däp atiğan ekän.

1965-jili Oğläm Näzärova ailä şaraitiğa bağliq jutiğa qaytip kelip, nahiyälik «Arzu» häliq nahşa-ussul ansambliğa işqa qobul qilinidu. Bu jilliri u ansambl' repertuariniŋ käŋiyişigä munasip ülüşini qoşidu. U untulup ketivatqan onliğan häliq nahşilirini, läpärlärni babiğa yätküzüp eytip, tamaşibinlar alqişiğa erişidu.

1983-jili Oğläm Näzärova yoldişi Kommunar Yoldaşevniŋ hizmät babiğa bağliq Bahar yezisiğa kšçüp kelidu. Şu päyttä jut turğunliri arisida talantliq sän°ätçilär kšp bolsimu, ularniŋ beşi qoşulmiğan edi. İlgiri sovhoz täripidin setivelinğan saz äsvapliri topa besip yatatti. Oğläm Näzärova šzi tonuydiğan talantliq tämbürçi Ş.Һämraev, nahşiçilar S.Avakova, Ş.Talipova, ussulçi M.Noruzova ohşaş talant egiliri bilän mäslihätlişip, sän°ät häväskarliri šmigini täşkil qilidu. Kontsert programmilirini tüzüp, sän°ätsšyär ammiğa havalä qilidu.

Җämläp eytsaq, Oğläm Näzärova täripidin Uyğur teatri sähnisidä qoyulğan onliğan äsärlärdiki birqatar obrazlarniŋ yaritilğanliği häm «Arzu» ansambliniŋ repertuaridiki häliq nahşiliri bilän läpärlärniŋ qiyamiğa yätküzülüp orunlanğanliği uyğur sän°itidiki hoşalliq vaqiälär süpitidä ästä qalğusidur.