Yeŋi dävir uyğur ädäbiyatiniŋ mäşhur väkili

0
162 ret oqıldı

(Yazğuçi Zordun Sabirniŋ tuğulğiniğa — 80 jil)/ Zordun Sabir — yeŋi dävir uyğur ädäbiyatiniŋ mäşhur väkilliriniŋ biri. U uyğur hälqiniŋ turmuş qaynimiğa çoŋqur çšküp, kişilärniŋ hilmu-hil, muräkkäp içki duniyasini härtäräplimä çoŋqur eçip berip, milliy alahidiligigä egä äҗayip, birdinla kitaphanni mäptun qilidiğan daŋliq äsärliri bilän käŋ dairidä etirap qilinğan, uyğur prozisiniŋ җoşqun rivaҗlinişiğa salmaqliq hässä qoöqan istedatliq yazğuçidur. Zordun Sabir 1937-jili (bäzi mälumatlarda 1935-jili) uyğurlar diyaridiki hazirqi Ğulҗa nahiyäsiniŋ Yeŋitam yezisida tuğulğan. Keyin yazğuçiniŋ ailisi Baytoqay yezisiğa kšçüp kätkän. Uniŋ baliliq dävri gšzäl İli däriyasi vadisida štkän. Zordun Sabir 1957-jili Ähmätҗan Qasimi namidiki İli darilmuällimini, andin Ğärbiy-Şimaliy millätlär institutiiniŋ filologiya fakul'tetini pütirip, bu bilim därgahida 1964-jilğiçä hizmät qilğan. Şu jili Ğulҗiğa qaytip kelip, 2-ottura mäktäptä oqutquçi bolup işligän vä hitay tilini helä mukämmäl šzläştürgän. Bu bolsa, uniŋ näzär dairisini käŋäytişkä imkaniyät bärgän. Uniŋ täkitlişiçä, Hitay häm çät ällärniŋ mäşhur yazğuçiliridin Luşun, Mavdun, U.Şekspir, O.Bal'zak, Mopassan, L.Tolstoy, A.Çehov, A.Puşkin vä başqilarniŋ äsärlirini äŋ aval hitay tilida oquğan. U şundaqla uyğur klassik ädäbiyati namayändiliriniŋ, şundaqla hazirqi zaman uyğur ädäbiyatiniŋ jirik väkilliriniŋ äsärlirinimu zor häväs bilän çoŋqur tätqiq qilip ügängän. Mana bu hal uniŋ bädiiy ädäbiyatqa qizğin iştiyaq bağlişiğa türtkä bolğan. U štkän äsirniŋ 70-jilliri däsläp «Bahar bovayniŋ künliri», «Dolan yaşliri» hekayilirini «İli däriyasi», «Tarim» jurnallirida elan qildurup, birdinla käŋ dairidä etirap qilinişqa başliğan.

Pütkül Hitayda bevasitä Mavzeduŋniŋ buyruği bilän başlanğan mudhiş «Mädäniyät zor inqilavida» yaş Zordun Sabirğa yala-tšhmätlär çaplinip, u nurğun eğir külpätlärni baştin käçürgän. U bu boran-çapqunluq mudhiş härikätniŋ beşidila qolğa elinip, küräşkä selinğan, nadan, bilimsiz tšhmäthor aktivlarniŋ haqarätläşlirigä, bemäna toqa-länätlärni artip horlaşliriğa duçar bolğan.

Һä, Zordun Sabir bu vaqitta qattiq nazarät astida eğir ämgäkkä selinğan bolsimu, lekin u keläçäk hayatqa bolğan işänçisini yoqatmiğan. Yezidiki dehanlarniŋ turmuş-tirikçiligi uniŋ yeza hayatiğa bolğan muhäbbitini küçäytkän. Zordun Sabir dehanlar bilän sirdişip-muŋdişip, ularniŋ ümüt-arzulirini, därt-älämlirini, turmuş tirikçiligini vä urpi-adätlirini helä mupässäl üginip, keyinki iҗadiyiti üçün material topliğan.

«Tağ käynigä štkiçä», «Bahar bovayniŋ künliri», «Tšhpä» degän hekayiliri vä «Şäbnäm» namliq hekayilär toplimi qatarliq birqatar esil äsärliri näşir qilinğandin keyin, u 1979-jili Ürümçigä «Şinҗaŋ häliq näşriyatiğa» hizmätkä täklip qilinidu vä bu yärdä muhärrir bolup işläydu. Z.Sabir 1981-jili HHҖ Yazğuçilar җämiyitiniŋ äzasi vä Hitay yazğuçilar җämiyitiniŋ ŞUAR şšbisiniŋ käspiy yazğuçisi bolidu. Mana moşu jilliri Zordun Sabirniŋ «Sadaqät» (1983), «Җigdilär piçirlaydu» (1986) namliq hekayilär toplamliri, «Arça yapriği» (1985) namliq povest'lar toplimi, «Avral şamalliri» (1981), «İzdiniş» (ikki tom, 1984 – 1990) namliq romanliri näşir qilinidu.

Zordun Sabirniŋ äsärliri päqät uyğurlar üçünla ämäs, bälki hitay vä başqa millätlär arisidimu alahidä iҗabiy pikirlärni qozğap, juquri bahalanğanliği mälum. Uniŋ «Dolan yaşliri» degän hekayisi 1979-jili ŞUAR boyiçä 1-däriҗilik mukapatqa, 1981-jili HHҖ azsanliq millätlär yazğuçiliriniŋ äsärlirini bahalaş paaliyitidä 1-däriҗilik mukapatqa, «Qobulhanida» namliq hekayisi 1981-jili ŞUAR boyiçä štküzülgän azsanliq millätlär yazğuçiliriniŋ 30 jilliq ädäbiy äsärlirini bahalaş paaliyitidä 2-däriҗilik mukapatqa, «İzdiniş» romani 1983-jili HHҖ boyiçä 2-novätlik azsanliq millät yazğuçiliriniŋ ädäbiy äsärlirini bahalaş paaliyitidä «Munävvär roman» mukapitiğa erişkän.

Ägär biz Zordun Sabirniŋ kitaphanlarniŋ alahidä qiziqişini qozğiğan bir qisim hekayilirigä näzär taşlisaq, uniŋ šz qährimanliriniŋ rohiy duniyasi täsvirigä muhim ähmiyät berip, šz personajliriniŋ his-tuyğulirini šzigä has psihikiliq nazukluqta namayän qiliş yolida җiddiy izdängänligini his qilimiz. Yazğuçiniŋ yeza turmuşini käŋ dairidä äkis ättürüşkä beğişlanğan «Hoşnilar», «Untumaymän Gülsarä» qatarliq birmunçä hekayiliridä muällip psihikiliq täsvir usulini mahirliq bilän qollinip, šz qährimanliriniŋ muräkkäp mäniviy toqunuşlar muhitidiki rohiy halätlirini nahayiti җanliq vä eniq gävdiländürgän vä ularniŋ šz hissiyatlirini roşän yorutup beridu.

Yazğuçi dehan harakterini yorutuşqa beğişlanğan «Hoşnilar» namliq hekayisidä bir-birigä tüp-asasidin ohşimaydiğan ikki hil personaj obrizini yaritidu. Nahayiti saddä, kšŋülçäk dehan Sali dayim tirişip ämgäk qilişni vä hämmä işlarda halalliqni šziniŋ ailäviy bähit vä insaniy qädir-qimmitiniŋ asasiy mänbäsi däp qaraydu. Ändi uniŋ hoşnisi, peşqädäm dehan Җami bolsa, äksiçä, beşämlikni, haram-kazzapliqni vä aldamçiliqni kšzläydu. Һekayä vaqiäligi mana moşundaq bir-birigä qarimu-qarşi ikki hil harakterniŋ җiddiy toqunuşi ätrapida rivaҗlinip, yeza hayati vä dehan turmuşiniŋ nazuk, mahiyätlik kšrünüşliri namayän qilinidu.

Zordun Sabirniŋ uyğur yeziliridiki real iҗtimaiy mäsililär kštirilgän yänä bir hekayisidä «Untumaymän Gülsarä», qährimanliriniŋ rohiy halitini nahayiti mahirliq bilän namayän qilidiğan täsvirlär az ämäs.

Һekayiniŋ baş qährimani ziyali yaş Niҗat šz jutiğa däm elişqa kälgändä, helila beyip qalğan dadisiniŋ harvukişi Ämänҗan bilän uçrişidu. Yeza hayat-tirikçiligidin häviri bolmiğan bu aq kšŋül Niҗat saddä dehan Ämänҗanniŋ namratliq qapliğan šyini kšrüp, häyran qalidu: «Eyiq šŋküridäk kšrünidiğan qaraŋğu, zäy šy, «yap-yaliŋaç, üsti-beşi paskina» bäş bala, «štügi җul-җul, dolisiğa yamaq çüşkän» äbҗiğa çiqqan kšynäk kiygän oruq vä räŋsiz ayal, bu adämniŋ kšŋlini ğäş qilidiğan eçinişliq mänzirä Niҗatniŋ qälbini qattiq azaplaydu. Mana moşu kšrünüştin u yeza turmuşiniŋ qançilik däriҗidä mäşäqätlik ekänligini çüşinidu. Muällip Niҗatniŋ moşu çağdiki rohiy halitini mundaq täsvirläydu: «Eh, qanaätçan dehan, turmuşniŋ läzziti birla hatirҗämlik däp qaraydiğan saddä adäm! Bu duniyada insan bährimän boluşqa tegişlik rahät-parağätniŋ türliri näççä miŋ, näççä miŋ! Seniŋ monu paka җigdilär arisida musapir momaydäk muŋlinip turğan paka, qaraŋğu šyüŋgä nemä üçün näççä miŋ hilniŋ birärsi yolap qoymaydu? Başqilarniŋ baliliri pakiz, toq. Ular kiçik turupla çät til, ilim-bilim ügänmäktä, җämiyät, täbiät sirlirini bilişkä qiziqmaqta. Seniŋ monu topiğa milängän yaliŋaç baliliriŋ bolsa, nan ğemidä, ularniŋ mšldürläp turğan kšzliri mayliq, issiq tamaqqa intizar. Ular yahşi kiyinişni, säyahät qilişni, oyun kšrüşni arzumu qilmaydu. Bähit mana moşularğa taza zšrür edi, lekin qerişqandäk bähit bulardin butnavalğan.

Niҗat şularni oylididä, yançuğidin bir yüvänlik pullarni çiqirip, balilarğa bir-birdin tutquzdi».

Mäzkür hekayidin kältürülgän bu parçida Niҗatniŋ hissiyatimu, mulahizimu bar bolup, uniŋ rohiy җähättin bäk azaplanğanliğini yaqqal kšrümiz.

Yazğuçi Zordun Sabirniŋ «Eh, topiliq yol», «Kakkuk kelip qonğanda» degän hekayiliridä beyiğan dehanlar arisidiki maddiy җähättin beyisimu, lekin mäniviy җähättin qalaq, gadayliqtin qutulalmiğan dehanlar obrizini namayän qilidu. Mäzkür hekayilärdä istedatliq yazğuçi dehanlarniŋ ayrim bir qismi beyiğini bilän, ularda mäniviy bayliq, muhimi – rohiy gšzällikniŋ boluşi zor ähmiyätkä egä ekänligini juquri maharät bilän kšrsätkänligini alahidä täkitläş keräk.

Moşu ikki hekayidä täsvirlängän baş qährimanlar – Rozäk Bäz bilän Mähät keyinki vaqitlarda beyiğan dehanlar bolup, ularniŋ näççä miŋ yüvän puli, kšpligän aşliq-çarva malliri, yärliri bolğini bilän ular mädäniyättä qalaq, aŋsiz, turmuşqa bolğan kšzqarişi püçäk bolğanliqtin, šz bayliğiniŋ mäniviy rahitidin mährum bolğan. Bu ikkisi aqkšŋül, işçan, addiy yaşaşqa adätlängän häqiqiy dehanlar süpitidä täsvirlängän. Lekin uzun jilliq namratliq hayat vä Hitayda dayim bolup turidiğan baş-ayiği yoq härhil säyasiy härikätlärniŋ zärbisidin çidiğuçiz horliniş Rozäk Bäz bilän Mähät ohşaş dehanlarniŋ vuҗudida qaşşaqliqni päyda qilğan. Mana şu tüpäyli ular işnila oylap, turmuşqa ançila ähmiyät bärmäydiğan bolup qalğan, ular šzliriniŋ insaniy qädir-qimmitinimu häqiqiy yosunda tonup yetälmigän mäsiliniŋ äŋ muhim tügüni mana şuniŋdin ibarät.

Ataqliq yazğuçi Zordun Sabirniŋ «İzdiniş» degän romaniniŋ 1-tomi 1984-jili vä 2-tomi 1990-jili näşir qilinğan. «İzdiniş» muällipniŋ daŋliq, käŋ dairidiki kitaphanlarniŋ nahayiti zor qiziqişini päyda qilğan äsärliriniŋ biri bolup hesaplinidu. Yazğuçi bu romanda štkän äsirniŋ 60-jilliridiki bir ävlat uyğur ziyaliliriniŋ şäkilliniş yolini juquri maharät vä çinliq bilän äkis ättürgän.

«İzdiniş» romanida štkän äsirniŋ 60 – 70-jilliridiki HHҖda sotsializm quruş dolquni başlanğan dävirdiki härhil säyasiy härikätlär ovҗ alğan dävirdiki yaş ziyalilar turmuşi bayan qilinğan. Romanniŋ baş qährimani Äla – pütün vuҗudi bilän ilim-pängä berilgän yaş ziyali. Älaniŋ tüp-asasiy nişani – insaniyätniŋ mol ilim-pän nätiҗiliri bilän qurallinip, millätlärniŋ ronaq tepişiğa, başqa ilğar millätlär qataridin orun elişiğa tšhpä qoşuştin ibarät. Äla mana moşu mähsät-nişanini ämälgä aşuruş üçün tinim tapmay üginidu. Һardim-taldim demäy künni tüngä ulap, izdinidu. Lekin barğansiri ovҗ elişqa başliğan härhil mudhiş säyasiy kampaniyalär, «solçiliq» pikir eqimi Älaniŋ alğa ilgirilişigä tosqunluq qilidu. Äla uyğur ädäbiyati tätqiqati bilän şuğullinişqa başliğanda, tätür säyasiy pikir eqiminiŋ zärbisigä duçar bolidu. U җa aktivlar arisida «Säyasät bilän kari bolmaydiğan aq mutähässis» däp äyiplinip, yeziğa ämgäk bilän šzgärtişkä palinidu. Ändi romandiki sälbiy personaj Räqip sahta şäpqät vä yalğan hisdaşliq arqiliq Gšzälayni aldap, Älaniŋ bähitlik ailisiniŋ bärbat boluşiğa häm uniŋ mäniviy җähättin eğir azaplarni baştin käçürüşigä säväp bolidu. Älaniŋ turmuş paҗiäsi käskin eğirlaşqanliğiğa qarimay, šz iradisidin qaytmaydu. İlim-pän tätqiqat sahasidiki җiddiy izdinişini bir minutmu tohtatmaydu.

«İzdiniş» romani yazğuçi Zordun Sabirniŋ maharät, bädiiylik җähättin kšpjilliq izdinişiniŋ mähsuli bolup, yazğuçi moşu äsäri arqiliq pütkül hitay kitaphanliri arisidimu etirap qilindi.

Zordun Sabirniŋ yeqin dosti vä säpdişi, ataqliq yazğuçi Abdurahman Qahar qälämdişini äsläp mundaq däp yazidu: «Zordunniŋ qälämgä alğan hekayiliridä hilmu-hil dehan obrazliri roşän milliy alahidilikkä häm yärlik puraqqa egä bolup, u yaratqan uyğur yeziliriniŋ puraqliri eniq halda güpüldäp turidu. Şuniŋ üçün hänzu ädäbiy tärҗimanliri uniŋ äsärlirini talişip ketätti. Ular uniŋ povest'-hekayilirini asasiy җähättin tärҗimä qilip boldi. Şuŋlaşqimu äsärliri hänzu oqurmänlärniŋ yahşi bahasiğa erişip, uni nätiҗisi gävdilik bolğan maharät egisi däp tonup, mämlikät boyiçä ädäbiyat sahasiniŋ diqqitini qozğidi. Şuniŋ üçün Zordun Sabirni turmuş üginişkä vä turmuşqa çšküşkä qizğin muhäbbät bağliğan, ädäbiyatqa šzini beğişliğan yazğuçi desäk, artuq kätmäydu…».

«İzdiniş» näşirdin çiqqandin keyin uni uyğur kitaphanlirila ämäs, hänzu oqurmänlirimu juquri bahalidi. «İzdiniş» romaniniŋ hänzuçä tärҗimisiniŋ mäs°ul muhärriri Tovey mundaq däp yazğan: «Bu häqiqätänmu oquğanlar därmanda, oqumiğanlar armanda qalğidäk äsär ekän. Män bu romanni tähirsiz halda oqup çiqtim vä hayaҗinimni basalmay qaldim. Һätta ahiri orunduqta oltiralmay ornumdin turup kättim… Kšp jil ädäbiy tährir bolup işligäçkä, bu җäriyanda Җuŋgo vä çät ällärniŋ bir qisim daŋliq romanlirini oquğan. Yezilğan romanlarniŋ qolyazmilirini kšrgänmän, amma äsärni oqup munçilik hayaҗanlanğan vaqitlirim nahayiti az bolğan» («İli däriyasi» jurnali, 2013-jil, 2-san).

Şähsän män bu ataqliq yazğuçi bilän 1994-jili Ürümçidä kšrüşüp, muŋdaşqan edim. Moşu didarlişişta Zordun akidin kälgüsigä kšŋligä pükkän iҗadiyiti toğriliq soriğinimda, u çoŋqur oyğa patqandäk uluq-kiçik tinip: «Huda buyrisa, qilidiğan işlar nahayiti nurğun. Biz, ädiplärniŋ, mäҗburiyiti – uyğur ädäbiyatini häliqara mäydanğa elip çiqiştin ibarät. Bu tinmay izdinişni, hardim-taldim demäy ämgäk qilişni, nahayiti zor tirişçanliqni täläp qilidu. Män hazir җapakäş hälqimizniŋ 30 – 40-jillardiki tarihiğa beğişlanğan çoŋ bir äsärni yezişni niyät qilivatimän, buniŋ üçün arhiv materiallirini kšp üginişkä toğra kelidu. 30 – 40-jillarda diyarimizda yüz bärgän vaqiälärniŋ ayrim şahitliri bilän sšhbättä bolğinimda, yezip qaldurğan hatirilirimmu yetärlik. Salamätligim yar bärsä, moşu äsärimni näşir qilduruvalsam degän bir uluq arminim bar», degän edi.

Һä, bu uluq yazğuçiniŋ şu çağda maŋa täkitligän uluq armini – uniŋ «Ana yurt» trilogiyasi ekän. Zordun Sabir «Ana yurt» namliq trilogiyasiniŋ 3-qismini 1998-jili 26-iyun' küni yezip pütärgän. Lekin, bähitkä qarşi, bu uluq yazğuçi 1998-jili 13-avgust küni alämdin štti. Yazğuçi šzi näşir qilinişini arman qilğan «Ana yurt» trilogiyasi uniŋ vapatidin keyin oqurmänlär bilän üz kšrüşti…

Ataqliq publitsist, ŞUAR maarip instituti ädäbiyat fakul'tetiniŋ professori Abduqadir Җalalidin «Ana yurt» trilogiyasini oqup çiqqandin keyin, šz täsiratini mundaq ipadiläydu: «Zordun aka Sabirniŋ «Ana yurt» trilogiyasini oqup bolup, nemä üçündur uzaq hiyal sürüşkä mäҗbur boldum. Buni härgizmu kişigä yäŋgillik vä azadilik äkelidiğan hiyal degili bolmatti. Bälki u, tarihniŋ qattiq tolğaqliri, aççiq savaqliri, uç-çeki yoq nadamätliri bilän qoşulup kätkän vijdan muhakimisi edi. Şu çağda muällipniŋ šzi bilän rasa muŋdaşqum käldi. Äpsus, u arimizdin ketip qalğan – šmriniŋ ahirqi mäzgilidä tarih tepişmaqliriğa aşiq bop qalğan Zordun aka Sabir yeziq üstiliniŋ aldidiki uzun musapiliq istiqamätliridä häl qilalmiğan tepişmaqlarğa häqiqiy җavap tepiş üçün tarihni qan bilän yaratquçi şahitlarniŋ qeşiğa kätkän edi. Därväqä, tarih bäzidä ärvağa ohşaydu, uniŋ kişilärni šzigä tartip turalişidiki säväp şuki, bu ärva tiriklärniŋ arzu üçün bolğan küräşliri vä intilişliridin ozuq alidu…

Qan bilän yezilğan tarih bolmisa, siya bilän yezilğan tarih put tiräp turalmaydu. Ägär tarihniŋ siya bilän yezilğan qismiğa hal etiqat bilän jüräk qeni qoşulsa, bu ahiri hayatiy küçkä tolğan tarihiy roh bolup şäkillinidu.

Zordun Sabir «Ana yurt» trilogiyasini qolumizğa tapşurup, uzaq kätkändä, uniŋ šzimu mäzkür tarihiy romanniŋ şšhriti bilän bağlanğan halda yarqin bir tarihiy şähskä aylinip kätti…

Mavzu etivaridin eytqanda, «Ana yurt» trilogiyasi – bizniŋ «Tiniq Don». Bälki šzimizniŋ tarihi, šzimizniŋ gaŋgiraşliri, šzimizniŋ küräşliri sap šz tilimizda äkis ätkänligi säväplik, «Ana yurt» romani biz üçün «Tiniq Dondinmu» qimmätlik» («Şinҗaŋ mädäniyiti» jurnali, 2001-jil, 1-san).

1944-jilqi kšpligän yazğuçilar milliy-azatliq inqilap mavzusiğa muraҗiät qilip, ayrim roman, povest', hekayä, hšҗҗätlik äslimilärni yazğan bolsimu, sämimiy vä lilla pikir qilsaq, bu mavzu uniŋ «Ana yurt» trilogiyasidäk munçilik käŋ dairidä vä çoŋqur, ätrapliq yorutulmiğanliğini täkitlişimiz keräk. Zordun Sabir bu diyarniŋ tarihini, җuğrapiyasini, uyğur hälqiniŋ, şundaqla başqa millätlärniŋ urpi-adät vä turmuş-tirikçiligi, mädäniyiti vä psihikisini yahşi bilidiğan yazğuçi bolğanliqtin, romanni oquşqa başliğan härqandaq kitaphanni u birdinla säzgürlük, küçlük milliy mäs°uliyätçanliq, tarihiy җavapkärlik bilän šzigä җälip qilip, šziniŋ bädiiy җähättin yetilgän, vayiğa yätkän istedat sahibi ekänligini namayän qildi.

Şuni alahidä täkitläş zšrürki, «Ana yurt» tarihiy trilogiya bolğanliqtin, tarihiy romanlarda bädiiy ädäbiyatniŋ qanuniyätlirigä vä täläplirigä asasän bädiiy toqulmilar bolidu. Toqulma qilinğan personajlar tarihiy fakt bilän tarihiy häqiqätkä yeqin boluşi lazim. Zordun Sabir bu trilogiyasidä tarihiy roman täläplirigä muvapiq äynä şu asasiy printsipqa ämäl qilğan halda, štkän äsirniŋ 30 – 40-jilliridiki uyğurlar diyariniŋ säyasiy väziyiti häqqidä nahayiti mol, adämni qayil qilarliq nazuk mulahizilärni elip baridu. Yazğuçi nurğun tarihiy şähslärniŋ obrizini yaritidu. Älihan tšrä Sağuniy, Ähmätҗan Qasimiy, Abdukerim Abbasov, Rähimҗan Sabirhaҗiev, Dälilhan Sugurbaev vä Ğeni batur qatarliq inqilap rähbärliri, Şeŋ Şisäy vä uniŋ qol çomaqliri, Җaŋ Җiҗuŋ, Җuşavliyaŋ, Vuҗuŋşin qatarliq gomandaŋ härbiy ämäldarliri štkän äsirniŋ 30 – 40-jilliridiki härhil iҗabiy vä sälbiy säyasiy dairilärgä väkillik qilğan, üç vilayättä milliy-azatliq inqilapniŋ partlişi vä ğalibiyät qazinişida, mudhiş «11 maddiliq bitimniŋ» tüzülüşi vä uniŋ aqivitigä bevasitä täsir kšrsätkän şähslär ekänligini alahidä täkitläş keräk. Bu şähslär «Ana yurt» romanida bädiiy obraz qilip kšrsitilgän. Kitaphan romanda bu şähslär bilän, ularniŋ içki duniyasi bilän bevasitä uçrişidu, ularni härtäräplimä çüşiniş imkaniyitigä egä bolidu.

«Ana yurt» trilogiyasidiki kšpligän şähslär baş qähriman, adättiki dehan balisi, qatardiki soldattin Milliy armiyaniŋ polkovnigi däriҗisigä kštirilgän Nuri, inqilapniŋ beşidila Ulastay, Nilqa tävälirini gomandaŋçilardin azat qiliş üçün bolğan şiddätlik uruşlarda qährimanlarçä qaza bolğan Äkbär batur, Hämit, pütün vuҗudi җallat Şeŋ Şisäy faşistliridin šç elip, Nuriğa bolğan çäksiz işqi muhäbbät otida azaplinip, ahirqi hesapta Şeŋ Şisäyniŋ qol-çomaqliri täripidin šltürülgän Säbihä, yänä düşmän qolida beguna šltürülgän Asiyä abistay vä Zäynäp, däsläptä kitaphanğa zomigär vä qopal bir adämniŋ tuyğusini beridiğan, lekin uniŋ äksiçä, yeqimlik tuyulidiğan, ahiri šzini inqilapqa beğişlap qurvan bolğan Muhtärbay, İli dehanliriniŋ väkilliridin bolğan Ziyavdun bahşi, Säpär ahunlar – bädiiy toqulma qilinğan personajliridur. Mana moşu personajlar vä ularğa ohşaş kšpligän şähslär – yazğuçi Zordun Sabirniŋ juquri kamalätkä yätkän kšpqirliq talant-istedatiniŋ mähsulidur.

Һä, «Ana yurt» trilogiyasini diqqät bilän oqup çiqqan kitaphan bu äsär millätkä, uniŋ azatliği, mustäqilligi üçün mäŋgülük tiklängän hatirä abidisi desäk, mubaliğä bolmaydu.

Yazğuçi šziniŋ nadir, šlmäs äsärliri bilän hälqimizgä zor mäniviy ozuq äta qildi. Mutäpäkkür yazğuçi süpitidä šziniŋ äҗayip štkür pikirliri arqiliq häqiqätni yorutup, qälbimizni mänaviyat nuri bilän yorutqan daŋliq qäläm sahibi Zordun Sabir, äpsus, arimizdin bevaqit kätti.

Yadikar SABİTOV.