Kšmür nemişkä qimmät?

0
162 ret oqıldı

Täşviş qoŋğuriği/ Gšhärbüvi İSMAYİLҖANOVA, «Uyğur avazi»/ Һäş-päş degiçä küzniŋ ikkinçi eyimu tügidi. Biyilqi küz, jillarğa nisbätän, helä issiq boldi. Kündüzi künniŋ harariti 15 —20, hätta bäzi künliri 25 gradusqiçä kštirildi.

Amma ätä-ahşimi җanğa patqidäk soğimu bar. Şuŋlaşqa bäzidä šylärgä ot qalap, issitişqa toğra kelivatidu. Jildiqidäk, kšpçilikni häläykümgä selivatqan närsä — yänä şu kšmürniŋ bahasi. Biyil u qandaq bolmaq? Yeqinda nahiyälik hakimiyättä štkän baş qoşuşta issitiş mävsümigä täyyarliqniŋ ketip berişi häqqidä gäp boldi.

Panfilov nahiyäsi hakiminiŋ orunbasari Duman Tšrehanovniŋ rähbärligidä štkän baş qoşuşta nahiyälik turuşluq šy vä kommunalliq egiligi bšlüminiŋ başliği Arman Tazabekovniŋ, nahiyälik bilim bšlüminiŋ başliği Turar Qasteevniŋ nahiyädiki 49 mäktäp vä salamätlikni saqlaş mähkimisiniŋ issitiş mävsümigä täyyarliği häqqidä hesaviti tiŋşaldi.

İkkinçi muhim mäsilä, kšmürniŋ bahasiniŋ turaqsizliği, yäni kündin-küngä qimmätlävatqanliği häqqidä boldi. Täkitläş keräkki, elimiz yeqilğu işläpçiqiriş boyiçä duniyada säkkizinçi orunda turidekän. Biraq, nemişkidu, җay-җaylarda kšmür bahasi jildin-jilğa, soğ çüşkändä bolsa, kündin-küngä qimmätlimäktä. Bu häqqidä nahiyä vä şähär hakimliriğa turğunlardin bir ämäs, birnäççä qetim şikayätlär kelip çüşkän.

«Qişniŋ ğemi — yazdin» ibarisigä ämäl qilğan turğunlar (bolupmu pensionerlar), iyul'-avgust ayliridila kšmür setiveliş üçün nahiyädiki kšmür bazilirini yaqilaydu. Nahiyädä tšrt otun-kšmür bazisi bar. Ularda Şubarkšl bilän Qarajıralıqniŋ kšmüri setilidu. Kšmür Altinkšl vä Qundızdı stantsiyaliridin kältürülidu. Biyil iyul'-avgust aylirida bir tonna kšmür 18000 — 19000 täŋgidin setildi. Lekin yazdin beri yarkäntliklärgä kšmür setiveliş üçün bayiqi bazilardin şähsiy jük toşuydiğan maşinisi bar tiҗarätçilär elip kelivatqan kšmürgä novättä turuşqa toğra käldi. Mana moşu mäsilä ätrapida nahiyälik hakimiyättä bir ämäs, birnäççä qetim eytilğini bilän heç nätiҗä çiqmiğanliqtin, novättiki baş qoşuştin keyin nahiyä hakiminiŋ orunbasari Duman Tšrehanovniŋ yetäkçiligidä «Nur Otan» partiyasiniŋ Panfilov nahiyälik şšbisi räisiniŋ birinçi orunbasari Qanat Dosmayilov, seliq başqarmisiniŋ başliği Tšleu Kerimbekov, nahiyä prokuroriniŋ orunbasari Erlan Ombaev, nahiyälik tiҗarätçilär bšlümi başliğiniŋ väzipisini vaqitliq atquruvatqan Qurmanğali Musabekov uşbu mäsiliniŋ aq-qarisiğa yetiş üçün otun-kšmür bazilirini arilap, Altınkšl, Qundızdı stantsiyaliridä boldi. Qundızdı tšmür yol stantsiyasigä Şubarkšl kšmüri kältürülidekän. Sentyabr' eyida 5000 tonna kšmür käptu. Kšmür setiş bilän şuğullinivatqan «Bekard» şähsiy şirkiti väkiliniŋ eytişiçä, u yärdä kšmürniŋ bahasi 11800 — 16500 täŋgä turidekän. Dällallar Qundızdidin bu bahağa düŋ setivelip, şähär vä yezilarğa apirip, šzliri haliğan bahada, yäni tonnisini 20000 — 23000 täŋgidin setivatidu. Elip-satarlar buniŋmu šzigä çuşluq çiqimi barliğini, yäni yanarmayniŋ qimmätligini, maşinisiniŋ çiqimlirini, heridarliriniŋ šyigiçä yätküzüp beridiğanliğini eytişidu. Bularğu mäyli. Ändi novättä turğusi kälmäy, maşinisiğa «Äkimşilik qızmetkeri» degän tahtiçini çaplavelip, heligärlik bilän yol tepivatqanlarçu? Buni nahiyä hakiminiŋ orunbasari Duman Ädephanulı şähsän šzi nazarät qilidiğanliğini eytti.

Altinkšl tšmür yol stantsiyasidä kšmür yoq bolup çiqti. Stantsiya başliği Jandos Untaqbaev: «Bizniŋ künigä 60 — 70 vagon kšmür qobul qiliş mümkinçiligimiz bar. Biraq hazir kšmür yoq. Kšmür bahasiniŋ šzgirişigä tšmür yol tarifliriniŋ šsüşiniŋ, dällallarniŋ täsiri bar. Amma «Qazaqstan Temir Jolı» AҖ šzimizniŋ barliq hizmätçilirini, Pänҗim, Almali, Baskünçi, Äulieağaş yeziliridiki täminati naçar, kšpbaliliq aililärni kšmür bilän täminlidi», dedi.

Atalğan stantsiyalärni arilap çiqqan nahiyä hakiminiŋ orunbasari kšmür toşuş bilän şuğullinivatqan tiҗarätçilär bilän kšrüşüp, turğunlarniŋ muhtaҗliğiğa qarap, ularniŋ kšmürgä bir umumiy bahani qoyuş täklivini bärdi.

Kšmüqonaq ğoziginiŋ bahasimu štkän jillarğa nisbätän helila šskän. Uniŋ bir tonnisi 30000 täŋgidin setilivatidu. Rast, nemä qilimän desä, hämmä närsä şähsiylärniŋ qolida. Amma setilivatqan härqandaq mähsulatniŋ muqum bir bahasi boluşi keräk.

Panfilov nahiyäsi.